| YouTube Channel

कूलम् (kUlam)

 
Apte
English
कूलम् [kūlam], 1 A shore, bank
राधामाधवयोर्जयन्ति यमुनाकूले रहः- केलयः
Gīt.*
 1
नदीवोभयकूलभाक्
R.*
 12.35, 68
चुकूज कूले कलहंसमण्डली
N.
 यथा महामत्स्य उभे कूले अनुसंचरति Bṛi.
Up.*
 4.3.18.
A slope, declivity.
Skirt, edge, border, proximity
आस्तीर्य दर्भान्प्राक्कूलान्
Bhāg.*
 8.24.4
कुलाय- कूलेषु विलुट्य तेषु ते
N.*
 1.141.
A pond.
The rear of an army.
A heap, mound.
Comp.
 -चर
a.
 frequenting or grazing on the banks of a river. -तण्डुलः Breakers, surges. -भूः
f.
 the land on a bank. -हण्डकः, -हुण्डकः an eddy.
Chandas
Sanskrit
सम-वृत्तम्,
अक्षराणि-
 40,
पादेऽक्षराणि-
 10
मात्राः - 17
सङ्ख्याजातिः - वीरज/ पङ्क्तिः
मात्रा-विन्यासः
दा दा द द द दा दा दा दा दा
लक्षण-मूलम् - आनन्दमिश्र-जालक्षेत्रम्
Apte Hindi
Hindi
कूलम्
नपुं*
 - कूल् - अच्
"किनारा, तट"
कूलम्
नपुं*
 - कूल् - अच्
"ढलान, उतार"
कूलम्
नपुं*
 - कूल् - अच्
"छोर, कोर, किनारी, सन्निकटता"
कूलम्
नपुं*
 - कूल् - अच्
तालाब
कूलम्
नपुं*
 - कूल् - अच्
सेना का पिछला भाग
कूलम्
नपुं*
 - कूल् - अच्
"ढेर, टीला"
Indian Epigraphical Glossary
English
kūlam (SITI), Tamil
tax on grains and pulses
cf.
kirukulam.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 नदीकूलम्, तटम्, नटः, कूलम्, नदीतटम्
noun
नद्याः त्यक्तं क्षेत्रम्।
"नदीकूलेषु बहूनां संस्कृतीनाम् उदयः जातः।"
Synonyms:
 कूलम्, अनूपः
noun
नद्यः वालुकामयः तटः।
"बालकाः कूले धावन्ति।"
Synonyms:
 तीरम्, तटः, कूलम्, कच्छः, रोधः, तटम्
noun
नद्याः जलाशयस्य वा समीपस्थानम्।
"सः नद्याः तीरे नौकां प्रतीक्षते।"
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कूल आवरणे”@} 2 कूलकः-लिका, कूलकः-लिका, चुकूलिषकः-षिका, चोकूलकः-लिका
3 कूलिता-त्री, कूलयिता त्री, चुकूलिषिता-त्री, चोकूलिता-त्री
कूलन्-न्ती, कूलयन्-न्ती, चुकूलिषन्-न्ती
-- कूलिष्यन्-न्ती-ती, कूलयिष्यन्-न्ती-ती, चुकूलिषिष्यन्-न्ती-ती
-- 4 व्यतिकूलमानः, कूलयमानः, -- चोकूल्यमानः
व्यतिकूलिष्यमाणः, कूलयिष्यमाणः, -- चोकूलिष्यमाणः
कूल्-कूलौ-कूलः
-- -- -- कूलितम्-तः, कूलितः, चुकूलिषितः, चोकूलितः-तवान्
5 कूलः, 6 सन्मार्गसङ्कूली, 7 कूलः, चुकूलिषुः, चोकूलः
कुलितव्यम्, कूलयितव्यम्, चुकूलिषितव्यम्, चोकूलितव्यम्
कूलनीयम्, कूलनीयम्, चुकूलिषणीयम्, चोकूलनीयम्
कूल्यम्, अनुकूल्यम्, चुकूलिष्यम्, चोकूल्यम्
ईषत्कूलः-दुष्कूलः-सुकूलः
-- -- कूल्यमानः, कूल्यमानः, चुकूलिष्यमाणः, चोकूल्यमानः
कूलः, 8 कुकूलम्, 9 कूलः, चुकूलिषः, चोकूलः
कूलितुम्, कूलयितुम्, चुकूलिषितुम्, चोकूलितुम्
कूला, कूलना, चुकूलिषा, चोकूला
कूलनम्, कूलनम्, चुकूलिषणम्, चोकूलनम्
कूलित्वा, कूलयित्वा, चुकूलिषित्वा, चोकूलित्वा
अनुकूल्य, प्रतिकूल्य, सञ्चुकूलिष्य, प्रचोकूल्य
कूलम् २, कूलित्वा २, कूलम् २, कूलयित्वा २, चुकूलिषम् २, चुकूलिषित्वा २, चोकूलम् २
चोकूलित्वा २। 10
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (२४४)
02
=>
 (१-भ्वादिः-५२५। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [पृष्ठम्०२३२+ २५]
04
=>
 [[१। ‘कर्तरि कर्मव्यतीहारे’ (१-३-१४) इति आत्मनेपदम्। शानच्।]]
05
=>
 [[२। ‘इगुपधज्ञा--’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कः। यद्वा ‘हलश्च’ (३-३-१२१) इति संज्ञायां घञ्।]]
06
=>
 [[३। ‘सुप्याजातौ णिनिस्ताच्छील्ये’ (३-२-७८) इति णिनिः।]]
07
=>
 [[आ। ‘सन्मार्गसङ्कूलिषु शूलदायिनं दहन्तमेनांसि च तूलपूलवत्।’ धा। का। १-६८।]]
08
=>
 [[४। ‘कृञादीनां द्वे च’ (वा। ६-१-१२) इति वार्तिके चकारात् घञर्थे कप्रत्यये, द्वित्वे च रूपम्। कुकूलम् = तुषाग्निः। -- इति क्षीरतरङ्गिणी।]]
09
=>
 (तुषाग्निः)
10
=>
 [पृष्ठम्०२३३+ २६]