कूर्म्मपुराण (kUrmmapurANa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
वाचस्पत्यम्
Sanskritकूर्म्मपुराण कूर्म्मेण भाषितं पुराणम् । व्यासप्रणीतेषुअष्ठादशसु महापुराणेषु पञ्चदशे पुराणे तत्प्रतिपाद्यविषथाश्च वृहन्ना० दर्शिता यथा“श्रीब्रह्मोवाच । शृणु वत्स! मरीचे! ऽद्य पुराणंकूर्म्मसंज्ञितम् । लक्ष्मीकल्पानुचरितं यत्र कूर्म्मवपु-र्हरिः । धर्म्मार्यकाममोक्षाणां माहात्म्यञ्च पृथक्पृयक् । इन्द्रद्युम्न्यसङ्गेन प्राहर्षिभ्यो दयाधिकम् ।तत् सप्तदशसाहस्रं सचतुःसंहितं शुभम् । यत्र व्राह्म्या(संहितया) पुरा प्रोक्ता धर्म्मा नानाविधा मुने! ।नानाकथप्रसङ्गेन नॄणां सद्गतिदायकाः” । तत्पूर्वभागे“तत्र पूर्बविभागे तु पुराणोपक्रमः पुरा । लक्ष्मीप्रद्यु-मृसेवादः कूर्मर्षिगणसङ्गथो । वर्णाश्रमाचारकथाजगदुत्प्रत्तिकीर्त्तनम् । कालसङ्ख्या समासेन लयान्तेस्तवनं विभोः । ततः सङ्क्षेपतः सर्गः शाङ्करंचरितं तथा । सहस्रनाम पार्वत्या योगस्य चनिरूपणम् । भृगुवंशसमाख्यानं ततः स्वायम्भुवस्यच । देवादीनां समुत्पत्तिर्दक्षयज्ञाहतिस्ततः । द-क्षसृष्टिकथा पश्चात् कश्यपान्वयकीर्त्तनम् । आत्रेयवंश-कथनं कृष्णस्य चरितं शुभम् । मार्क्कण्डकृष्णसंवादोव्यासपाण्डवसंकथा । युगचर्म्मानुकथनं व्यासजैमिनि-की कथा । वाराणस्याश्च महात्म्यं प्रयागस्य ततःपरम् । त्रैलोक्यवर्णनञ्चैव वेदशाखानिरूपणम्”तदत्तरभागे “उत्तरेऽस्य विभागे तु पुरा गीतैश्वरी ततः ।व्यासगीता ततः प्रोक्ता नानाधर्म्मप्रबोधनी । नानावि-धानां तीर्थानां महात्म्यञ्च पृथक् ततः । नानाधर्म-प्रकथनं १ ब्राह्मीयं संहिता स्मता । अतः परं २ भगवतीसंहितार्थनिरूपणे । कथिता यत्र वर्णानां पृथग्वत्तिरुदाहृता” । तदुत्तरभागे भगवत्याख्यद्वितीयसंहि-तायाः पञ्चसु पादेषु “पादेऽस्याः प्रथमे प्रोक्ता ब्राह्मणानांव्यवस्थितिः । सदाचारात्मिका वत्स! भोगसौख्यविवर्द्ध-नी । द्वितीये क्षत्रियाणान्तु वृत्तिः सम्यक् प्रकीर्त्तिता ।यया त्वाश्रितया पापं विधूयेह व्रजेद्दिवम् । तृतीयेवैश्यंजातीनां वृत्तिरुक्ता चतुर्विधा । यया चरितयासम्यक् लभते गतिमुत्तमाम् । चतुर्थेऽस्यास्तथा पादे शूद्र-वृत्तिरुदाहृता । यया सन्तुष्यति श्रीशो नॄणां श्रेयो-विवर्द्धनः । पञ्चमेऽस्यास्ततः पादे वृत्तिः सङ्करजन्म-नाम् । यया चरितयाप्नोति भाविनीमुत्तमां जनिम् ।इत्येषा पञ्चपाद्युक्ता द्वितीया संहिता मुने! । तृतीया-त्रोदिता ३ सौरी नृणां कामविधायिनी । षोढा षट्कर्म-सिद्धिं सा वोधयन्ती च कामिनाम् । चतुर्थी ४ वैष्णवीनाम मोक्षदा परिकीर्त्तिता । चतुष्पदी द्विजादीनां सा-क्षात् ब्रह्मस्वरूपिणी । ताः क्रमात् षट्चतुर्द्द्वीषुसा-हस्राः परिकीर्त्तिताः” । तत्फलश्रुतिः “एतत् कूर्मपुरा-णन्तु चतुर्वर्गफलप्रदम् । पठतां शृण्वतां नॄणां सर्वोत्-कृष्टगतिप्रदम् । लिखित्वैतत्तु यो भक्त्या हेमकूर्मसमन्वि-तम् । ब्राह्मणायायने दद्यात् स याति परमां गातम्” ।तच्च पुराणम् तामसं “मात्स्यं कौर्म्मं तथा लैङ्गंशैवं स्कान्दं तथैव च । अग्नेयञ्च षडेतानि तामसानिनिबोधत” पाद्मोत्तरख० ४३ अ० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.