कूटस्थ (kUTastha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 कूटस्थ mfn.
   (-स्थः-स्था-स्थं) Uniform,  perpetually and universally the same
as spirit,  elementary matter,  æther &c.
	 n.
  (-स्थं)
	 1. The soul 2. A
sort of perfume,  a species of dried shell fish,  commonly Nakhi. E.
 
कूट fixed,  and स्थ what remains.

Capeller Eng

English

 कूटस्थ a.
  being at the head,  highest,  supreme
 standing
amidst (—°)
 immovable,  unchangeable.

Yates

English

 कूट-स्थ (स्थः-स्था-स्थं)
a. Uniform un-
changing.
n.
  A perfume
 the soul.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

कूटस्थ 	-	 kUTastha 	-	 adj.
  	-	 unchangeable
निश्चल 	-	 nizcala 	-	 adj.
  	-	 unchangeable
अविकार्य 	-	  avikArya 	-	 adj.
  	-	 unchangeable
अविकार 	-	  avikAra 	-	 adj.
  	-	 unchangeable
आगामिस्थिर 	-	  AgAmisthira 	-	 adj.
  	-	 unchangeable
अभङ्गुर 	-	  abhaGgura 	-	 adj.
  	-	 unchangeable
अविकारिन् 	-	  avikArin 	-	 adj.
  	-	 unchangeable
अविक्रिय 	-	  avikriya 	-	 adj.
  	-	 unchangeable
एकरस 	-	  ekarasa 	-	 adj.
  	-	 unchangeable
ध्रुव 	-	  dhruva 	-	 adj.
  	-	 unchangeable
निर्विकार 	-	  nirvikAra 	-	 adj.
  	-	 unchangeable
अविक्रिया 	-	  avikriyA 	-	 f.
  	-	 unchangeableness
कूटस्थता 	-	  kUTasthatA 	-	 f.
  	-	 unchangeableness
अपरिणाम 	-	  apariNAma 	-	 m.
  	-	 unchangeableness
अव्ययीभाव 	-	  avyayIbhAva 	-	 m.
  	-	 unchangeable state
अविकृति 	-	  avikRti 	-	 f.
  	-	 unchangeableness on
अविक्रियत्व 	-	  avikriyatva 	-	 n.
  	-	 unchangeableness on
सुनिश्चल 	-	  sunizcala 	-	 adj.
  	-	  quite immovable or unchangeable
अविक्रियात्मक 	-	  avikriyAtmaka 	-	 adj.
  	-	  whose nature is unchangeableness
ध्रुव 	-	  dhruva 	-	 m.
  	-	 unchangeable longitude of fixed stars
ध्रुवक 	-	  dhruvaka 	-	 m.
  	-	 unchangeable longitude of fixed stars
ध्रुवभाग 	-	  dhruvabhAga 	-	 m.
  	-	 unchangeable longitude of fixed stars
नीलीराग 	-	  nIlIrAga 	-	 m.
  	-	  affection as unchangeable as the colour of indigo

 
   कूटस्थ   kUTastha   adj.
   unchangeable   
   कूटस्थ   kUTastha   m.
   the supreme soul    
   कूटस्थ  kUTastha  adj.
   keeping the highest position  
   कूटस्थ  kUTastha  adj.
   changeless   
   कूटस्थ  kUTastha  adj.
   immovable  
   कूटस्थ  kUTastha  adj.
   standing at the top   
   कूटस्थ  kUTastha  adj.
   uniform  
   कूटस्थ  kUTastha  adj.
   standing in a multitude of or in the midst of   
   कूटस्थ  kUTastha  m.
 n.
   kind of perfume  
   कूटस्थ  kUTastha  n.
   soul     
            

 
   कूटस्थ  kUTastha adj.
   changeless   
   स्थिर  sthira adj.
   changeless      
            

Wilson

English

 कूटस्थ
mfn.
   (-स्थः-स्था-स्थं) Uniform,  perpetually and universally
the same,  as spirit,  elementary matter,  aether,  &c.
n.
  (-स्थं)
1 The soul.
2 A sort of perfume,  a species of dried shell fish,  commonly Nakhi.
E.
  कूट fixed,  and स्थ what remains.

Monier Williams Cologne

English

 कूट—स्थ mfn.
   standing at the top,  keeping the highest position Comm.  on ŚBr.
   i,  4,  2,  4

 standing in a multitude of or in the midst of (in comp. ),  BhP.
   i,  11,  36

 (in phil.
 ) immovable,  uniform,  unchangeable (as the soul,  spirit,  space,  ether,  sound,  &c.
  ),  Up.
  
 Pat.
 
 Bhag.
  vi,  xii
 BhP.
   iii,  &c.
   (Pāli. kūṭaṭṭha,  Sāmaññaphala-sutta)

 कूट—स्थ mn.  a kind of perfume (a species of dried shell-fish,  commonly Nathi),  L.
 

 कूट—स्थ n.
  the soul,  W.
 

Benfey

English

 कूटस्थ कूट-स्थ (vb. स्था),  adj.
 
 1.
Having attained the summit Bhag. 6, 
8
 chief,  Bhāg. P. 3,  5,  49.
 2. Uni-
versally,  and perpetually the same, 
Bhāg. P. 2,  5,  17.
 -- Comp.
  स्त्री-रत्न
-कूट-स्थ,  adj.
  surrounded by a multi-
tude of most beautiful women, 
Bhāg. P. 1,  11,  36.

Apte Hindi

Hindi

कूटस्थ
वि* कूट-स्थ -
"शिखर पर खड़ा हुआ,  सर्वोच्च पद पर अधिष्ठित"

कूटस्थः
पुं*
  कूट-स्थः -
परमात्मा

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कूटस्थ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಚಿತ್ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಸ್ವರೂಪದಿಂದಿರುವ ಮುಕ್ತಾತ್ಮ
निष्पत्तिः - > ष्ठा (गतिनिवृत्तौ) - "कः" (३-२-४)
व्युत्पत्तिः - > कूटवत् निर्विकारेण निश्चलः सन् साधारणाकारेण तिष्ठति
प्रयोगाः - > "द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च । क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥" "अक्षरशब्दनिर्दिष्टः कूटस्थः अचित्संसर्गवियुक्तः स्वेन रूपेणावस्थितो मुक्तात्मा" ।
उल्लेखाः - > गीता० १५-१६,  रा० भा०
कूटस्थ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವ್ಯಾಘ್ರನಖ /ಹುಲಿಯುಗುರು ಗಿಡ
कूटस्थ
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಗ್ರದಲ್ಲಿರುವ /ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ

L R Vaidya

English

 kUwa-sTa {% (I) a. %} standing at the top,  keeping the highest position (used of a person who stands at the head in a genealogical table).

 kUwa-sTa {% (II) m. %} the supreme soul (immoveable,  uniform and perpetually the same).

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
नेदिष्ठमन्तिकतमं विप्रकृष्टपरे पुनः ।
दूरेऽतिदूरे दविष्ठं दवीयोऽथ सनातनम् ॥ १४५२ ॥
शाश्वतानश्वरे नित्यं ध्रुवं स्थेयस्त्वतिस्थिरम् ।
स्थास्नु स्थेष्ठं तत्कूटस्थं कालव्याप्येकरूपतः ॥ १४५३ ॥
-wordlist-
 
नेदिष्ठ (क्ली),  अन्तिकतम (क्ली),  विप्रकृष्ट (क्ली),  पर (क्ली),  दूर (क्ली),  अतिदूर (क्ली),  दविष्ठ (क्ली),  दवीयस् (क्ली),  सनातन (क्ली),  शाश्वत (क्ली),  अनश्वर (क्ली),  नित्य (क्ली),  ध्रुव (क्ली),  स्थेय (पुं),  अतिस्थिर (क्ली),  स्थास्नु (क्ली),  स्थेष्ठ (क्ली),  कूटस्थ (क्ली)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कूटस्थः,  त्रि,  (कूटे मायायां तिष्ठतीति । यद्वा,  कूट-वत् निर्व्विकारेण निश्चलः सन् तिष्ठतीति । कूट् +स्था + कः ।) एकरूपतया यः कालव्यापी सः । इत्य-मरः ॥
 (परमात्मा । यथा,  पञ्चदश्यां ६ । २२-२७ ।“अधिष्ठानतया देहद्वयावच्छिन्नचेतनः ।कूटवन्निर्व्विकारेण स्थितः कूटस्थ उच्यते ॥
कूटस्थे कल्पिता बुद्धिस्तत्र चित्प्रतिविम्बकः ।प्राणानां धारणाज्जीवः संसारेण स युज्यते ॥
जलव्योम्ना घटाकाशो यथा सर्व्वस्तिरोहितः ।तथा जीवेन कूटस्थः सोऽन्योन्याध्यास उच्यते ॥
अयं जीवो न कूटस्थं विविनक्ति कदाचन ।अनादिरविवेकोऽयं मूलाविद्येति गम्यताम् ॥
विक्षेपावृतिरूपाभ्यां द्विधा ऽविद्या प्रकल्पिता ।न भाति नास्ति कूटस्थ इत्यापादनमावृतिः ॥
अज्ञानी विदुषा पृष्टः कूटस्थं न प्रबुध्यते ।न भाति नास्ति कूटस्थ इति बुद्ध्वा वदत्यपि” ॥
कूटस्थचैतन्यस्य अविद्याध्यस्ततयैव जीवत्वं नतुस्वरूपतः नितरां तस्मादपि निरध्यस्तत्वात् नि-र्म्मलः सच्चिदानन्दस्वरूपावस्थः पुरुषोत्तमः पर-मात्मेत्युच्यते । यथा,  गीतायां १५ । १६-१७ ।“द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।क्षरः सर्व्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥
उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।यो लोकत्रयमाविश्य विभर्त्त्यव्यय ईश्वरः” ॥
)एकेनैव स्वभावेन निरवधिकालस्य व्यापको य आ-काशादिः । इति भरतः ॥
 (कूटे भयावहे तिष्ठतियः । स्था + कः ।) व्यालनखः । इति राजनिर्घण्टः ॥
(व्याघ्रनख इति भाषा ॥
)

 कूटस्थं,  क्ली,
   (कूटस्थ इव प्रकाशते यत् । अर्शआदे-रच् ।) व्याघ्रनखाख्यगन्धद्रव्यम् । इति जटाधरः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कूटस्थ त्रि०
  कूटोऽयोधनवत् निश्चलं यथा तथा वा तिष्ठतिस्था--क । १ एकरूपतया सर्वकालस्थायिनि परिणामादिशून्ये“अधिष्ठानतया देहद्वयावच्छिन्नचेतनः । कूटवन्निर्विकार-त्वात् स्थितः कूटस्थैष्यते” इत्युक्तलक्षणे २ परमात्मनि पु०
  ।३ व्याघ्रनखाख्ये गन्धद्रव्ये न०
  राजनि० ।

Capeller

German

 कूटस्थ an der Spitze,  mitten unter (—°)
stehend.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.