| YouTube Channel

कुसुमम् (kusumam)

 
Apte
English
कुसुमम् [kusumam], 1 A flower
उदेति पूर्वं कुसुमं ततः फलम्
Ś.*
 7.3.
Menstrual discharge.
A fruit.
A disease of the eyes. -मः A form of fire.
Comp.
 -अञ्जनम् the calx of brass used as a collyrium. -अञ्जलिः a handful of flowers. -अधिपः, -अधिराजः
m.
 the Champaka tree (bearing yellow fragrant flowers). -अवचायः gathering flowers
अन्यत्र यूयं कुसुमावचायं कुरुध्वमत्रास्मि करोमि सख्यः K.
P.*
 3. -अवतंसकम् a chaplet.
अस्त्रः, आयुधः, इषुः, बाणः, शरः a flowery arrow.
N.
 of the god of love
अभिनवः कुसुमेषुव्यापारः
Māl.
 1 (where the word may also be read as कुसुमेषु व्यापारः)
तस्मै नमो भगवते कुसुमायुधाय
Bh.*
 1.1
तव प्रसादात् कुसुमायुधो$पि Ku.
Ṛs.*
 6.34
Ch.
P.*
 19.24
R.*
 7.61
Śi.*
 8.7, so कुसुमशरबाणभावेन
Gīt.*
 1.
आकरः a garden.
a nosegay.
vernal season
ऋतूनां कुसुमाकरः
Bg.*
 1.35
so
Bv.*
 1.48. -आत्मकम् saffron.
आपीडः a garland or chaplet of flowers.
the god of love
कुसुमापीडव्याजेन
Māl.
 1 (where it has both senses).
आसवम् honey.
a kind of spirituous liquor (prepared from flowers). -उज्ज्वल
a.
 brilliant with blossoms. -कार्मुकः, -चापः, -धन्वन्
m.
 epithets of the god of love
कुसुमचापमतेजयदंशुभिः
R.*
 9.39
Ṛs.*
 6.27. कुसुमकार्मुककार्मुकसंहितद्रुतशिलीमुखखण्डितविग्रहः ।
Śi.*
 6.16. -चितa. heaped with flowers. पीडाभाजः कुसुमचिताः साशंसम् Ki.-द्रुमः a tree full of blossom
आधूय शाखाः कुसुमद्रुमाणाम्
R.*
 16.36. -पुरम्
N.
 of the town of Pāṭaliputra
कुसुमपुराभियोगं प्रत्यनुदासीनो राक्षसः
Mu.*
 2
पितृवधपरित्रासादप- क्रान्ते कुसुमपुरात्कुमारे मलयकेतौ
ibid.
 -प्रवृत्तिः, -प्रसूतिः
f.
 appearance of flowers
आद्ये वः कुसुमप्रसूतिसमये यस्या भवत्यु- त्सवः
Ś.*
 4.8. -लता a creeper in blossom. -शयनम् a bed of flowers
V.*
 3.1. -स्तबकः a nosegay, boquet
कुसुमस्तबकस्येव द्वे गती स्तो मनस्विनाम्
Bh.*
 2.33.
Apte Hindi
Hindi
कुसुमम्
नपुं*
 - कुष् - उम
फूल
कुसुमम्
नपुं*
 - कुष् - उम
ऋतु-स्राव
कुसुमम्
नपुं*
 - कुष् - उम
फल
कुसुमम्
नपुं*
 - कुस्+उम
फूल
कुसुमम्
नपुं*
 - कुस्+उम
फल
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कुसुमम्
noun
नेत्रयोः एकः रोगः।
"एतत् कुसुमाय सम्यक् ओषधम्।"
Synonyms:
 कुसुमम्
noun
एकं छन्दः।
"कुसुमे कवेः रचना मनोहरा अस्ति।"
Synonyms:
 कुसुमम्
noun
लघुभिः वाक्यैः रचितं गद्यम्।
"एतेषां कुसुमानां भावाः कियान् मधुराः।"
Synonyms:
 पुष्पम्, कुसुमम्, सुमनसः, सूनम्, प्रसवः, सुमनः
noun
तरुलतादीनां प्रसवः यस्मिन् फलधारणशक्तिः अस्ति।
"उद्याने पुष्पाणि सन्ति।"
Synonyms:
 रजः, ऋतुः, कुसुमम्, पुष्पम्, आर्त्तवम्
noun
स्त्रीणां मासे मासे योनिनिःसृतम् रक्तम्।
"रजसः स्रावकाले स्त्री पीडाम् अनुभवति।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: कुसुमम्
Root: कुसुम
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Flower
Shloka(s):
3|3|18|1 ► पत्रमध्यशिरा माढिः पुष्पोऽस्त्री कुसुमं सुमम्। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|18|2 ► मणीचकं प्रसूनं च सूनं सुमनसः स्त्रियः॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|18|1 ⇢ पुष्पः (पुष्प) (पुं) ⇒ Flower ⇒
➠ 3|3|18|1 ⇢ कुसुमम् (कुसुम) (नपुं) ⇒ Flower ⇒
➠ 3|3|18|1 ⇢ सुम (सुम) (नपुं) ⇒ Flower ⇒
➠ 3|3|18|2 ⇢ मणीचक (मणीचक) (नपुं) ⇒ Flower ⇒
➠ 3|3|18|2 ⇢ प्रसूनम् (प्रसून) (नपुं) ⇒ Flower ⇒
➠ 3|3|18|2 ⇢ सूनम् (सून) (नपुं) ⇒ Flower ⇒
➠ 3|3|18|2 ⇢ सुमनसः (सुमनस्) (स्त्री) ⇒ Flower ⇒
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ मकरन्दः
Tamil
Tamil
குஸுமம் : புஷ்பம், பழம்.