| YouTube Channel

कुस (kusa)

 
शब्दसागरः
English
कुस(इर)कुसिर r. 4th cl. (कुस्यति) To embrace. (इ) कुसि r. 1st and 10th
cls. (कुंसति, कुंसयति)
1. To shine.
2. To talk.
Wilson
English
कुस (इर) कुसिर r. 4th cl. (कुस्यति) To embrace. (इ)
कुसि r. 1st and 10th cls. (कुंसति कुंसयति)
1 To shine.
2 To talk.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कुस - श्लेषणे (दिवा० पर० सक० से०) कुस्यति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಆಲಿಂಗಿಸು /ಅಪ್ಪಿಕೋ
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 कुस्
मूलधातुः:
 कुस
धात्वर्थः:
 श्लेषणे
गणः:
 दिवादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 कुस्यति
अनुबन्धादिविशेषः:
 पुषादिः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
कुसँ कुस श्लेषणे
- कुस्यति अकुसत् कुसितः कुसितायी 112
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुस इ कि भासने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरां-पक्षे भ्वां--परं--अकं--सेट्--इदित् ।) पञ्चमस्वरी ।इ कुंस्यते । किं कुंसयति कुंसति । भासनं दीप्तिः ।इति दुर्गादासः ॥
कुस य इर् श्लिषि । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(दिवां-परं--सकं--सेट् ।) य, कुस्यति बाला कान्तम् । इर्अकुसत् अकोसीत् । अस्मात् पुषादित्वान्नित्यं ङइत्यन्ये । इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कुस श्लेषे दि० प०
सक०
 सेट् । कुस्यति इरित् अकुसत्--अ-कोसीत् चुकोस । कुसलः
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
कुसँ कुस श्लेषणे
- कुस्यति अकुसत् कुसितः कुसुमम् (द्र0 उ0 4106) कुश इति दुर्गः-कुशः, कुशी आयसी (द्र04142), कोशो भाण्डागारादि, कोशी 106
धातुवृत्तिः
Sanskrit
कुसँ कुस (अर्थः) श्लेषणे
(कुस्यति) इत्यादि ( कुसितायी ) "वृषाकप्यग्नि'' इत्यादिना क्तप्रत्ययान्तत्वात् ङीबुदात्तः, ऐकारोऽन्तादेशः दुर्गस्तालव्यान्तं पपाठ, कुशशब्दस्य दर्शनात् स तु भौवादिकादपि सिद्धः 110
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कुस संश्लेषणे”@} 2 ‘कुश--’ इति दुर्गः।
कोसकः-सिका, कोसकः-सिका, 3 चुकुसिषकः-चुकोसिषकः-षिका, चोकुसकः-सिका
कोसिता-त्री, कोसयिता-त्री, चुकुसिषिता-चुकोसिषिता-त्री, चोकुसिता-त्री
4 कुस्यन् 5 -न्ती, कोसयन्-न्ती, चुकुसिषन्-चुकोसिषन्-न्ती
-- कोसिष्यन्-न्ती-ती, कोसयिष्यन्-न्ती-ती, चुकुसिषिष्यन्-चुकोसिषिष्यन्-न्ती-ती
6 7 व्यतिकुस्यमानः, कोसयमानः, -- चोकुस्यमानः
व्यतिकोसिष्यमाणः, कोसयिष्यमाणः, -- चोकुसिष्यमाणः
8 कूः-कुसौ-कुसः
-- -- कुसितम्-तः, 9 कुसितायी, कोसितः, चुकुसिषितः-चुकोसिषितः, चोकुसितः-तवान्
कुसः, 10 कुशः, कोसः, चुकुसिषुः-चुकोसिषुः, चोकुसः
कोसितव्यम्, कोसयितव्यम्, चुकुसिषिव्यम्-चुकोसिषितव्यम्, चोकुसितव्यम्
कोसनीयम्, कोसनीयम्, चुकुसिषणीयम्-चुकोसिषणीयम्, चोकुसनीयम्
कोस्यम्, कोस्यम्, चुकुसिष्यम्-चुकोसिष्यम्, चोकुस्यम्
ईषत्कोसः-दुष्कोसः-सुकोसः
-- -- कुस्यमानः, कोस्यमानः, चुकुसिष्यमाणः-चुकोसिष्यमाणः-चोकुस्यमानः
कोसः, कोसः, चुकुसिषः-चुकोसिषः, चोकुसः
कोसितुम्, कोसयितुम्, चुकुसिषितुम्-चुकोसिषितुम्, चोकुसितुम्
कुस्तिः, कोसना, चुकुसिषा-चुकोसिषा, चोकुसा
कोसनम्, कोसनम्, चुकुसिषणम्-चुकोसिषणम्, चोकुसनम्
कुसित्वा कोसित्वा कोसयित्वा, चुकुसिषित्वा-चुकोसिषित्वा, चोकुसित्वा
प्रकुस्य, प्रकोस्य, प्रचुकुसिष्य-प्रचुकोसिष्य, प्रचोकुस्य
कोसम् २, कुसित्वा-कोसित्वा २, कोसम् २, कोसयित्वा २, चुकुसिषिम् २-चुकोसिषम् २, चुकुसिषित्वा २-चुकोसिषित्वा २, चोकुसम् २
चोकुसित्वा २। 11
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (२३४)
02
=>
 (४-दिवादिः-१२१८। अक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[२। ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति कित्त्वविकल्पः। एवं क्त्वायामपि।]]
04
=>
 [[३। ‘दिवादिभ्यः श्यन्’ (३-१-६९) इति श्यन्।]]
05
=>
 [[C। ‘अस्तायासविजस्तविश्वतसनो निर्दस्तवासैर्नुतः वेदव्योषकृदप्लुषः विसितधीकुस्यज्जनांहोबुसम्।’ धा। का। २-६६।]]
06
=>
 [पृष्ठम्०२२४+ २०]
07
=>
 [[१। ‘कर्तरि कर्मव्यतीहारे’ (१-३-१४) इति शानच्।]]
08
=>
 [[२। ‘ससजुषो रुः’ (८-२-६६) इति रुत्वे, ‘र्वोरुपधाया दीर्घ इकः’ (८-२-७६) इति दीर्घः।]]
09
=>
 [[३। ‘वृषाकप्यग्निकुसितकुसिदानामुदात्तः’ (४-१-३७) इति प्रकृतेः ऐकारः ङीप् च पुंयोगे। कुसितः = वृद्ध्याजीवी, तत्पत्नी कुसितायी।]]
10
=>
 [[४। तालव्यान्तपाठे पचाद्यच् (३-१-१३४)। कुशः = दर्भः।]]
11
=>
 [पृष्ठम्०२२५+ २६]