| YouTube Channel

कुलिश (kuliza)

 
शब्दसागरः
English
कुलिश mn. (-शः-शं)
1. The thunderbolt of INDRA.
2. A kind of fish.
E.
कुलि for कुल a bank, and what rests, from शीञ् to sleep, &c. and
aff.
Capeller Eng
English
कु॑लिश
m.
axe, hatchet, a
cert.
fish
n.
thunderbolt,
diamond
f.
कुलिशी॑
N.
of a river in the sky.
Yates
English
कुलिश (शः-शं) 1.
m.
n.
The thunder-
bolt of Indra
a kind of fish.
Spoken Sanskrit
English
कुलिश - kuliza -
m.
- hatchet
कुलिश - kuliza -
m.
- axe
कुलिश - kuliza -
m.
- sort of fish
कुलिश - kuliza -
m.
- ax [ axe ]
कुलिश - kuliza -
m.
n.
- Indian heliotrope [ Heliotropium indicum - Bot. ]
कुलिश - kuliza -
n.
- thunderbolt of indra
कुलिश - kuliza -
n.
- diamond
Wilson
English
कुलिश
mn. (-शः-शं)
1 The thunderbolt of INDRA.
2 A kind of fish.
E.
कुलि for कुल a bank, and what rests, from शीङ् to sleep.
&c. and
aff.
Apte
English
कुलिशः [kuliśḥ] शम् [śam], शम् 1 The thunderbolt of Indra
वृत्रस्य हन्तुः कुलिशं कुण्ठिताश्रीव लभ्यते
Ku.*
2.2
Pt.*
1
अवेदनाज्ञं कुलिश- क्षतानाम्
Ku.*
1.2
R.*
3.68
4.88
Amaru.*
96.
Ved.
An axe, a hatchet
स्कन्धांसीव कुलिशेना
Rv.*
1.32.5.
The point or end of a thing
Me.*
63.
Comp.
-करः, -धरः, -पाणिः an epithet of Indra
कान्तकुलिशकरवीर्यबलान्
Ki.*
12.34. -नायकः a particular mode of sexual enjoyment. -शासनः An epithet of Śākyamuni.
Apte 1890
English
कुलिशः,
शं 1 The thunderbolt of Indra: वृत्रस्य हंतुः कुलिशं कुंठिताश्रीव लक्ष्यते Ku. 2. 20
Pt. 1
अवेदनाज्ञं कुलिशक्षतानां Ku. 1. 20
R. 3. 68
4. 88
Amaru. 96.
2 Ved. An axe, a hatchet.
3 The point or end of a thing
Me. 61.
Comp.
धरः,
पाणिः an epithet of Indra.
नायकः a particular mode of sexual enjoyment.
शासनः An epithet of Sākyamuni.
Monier Williams Cologne
English
कु॑लिश
m.
(fr. 1. कु and लिश for रिश
fr.
रिश्), an axe, hatchet,
RV.
i, 32, 5 and iii, 2, 1
AV.
MBh.
कु॑लिश
n.
[अस्
m.
,
Naigh.
Nir.
&
L.
] the thunderbolt of Indra,
MBh.
Ragh.
Bhartṛ.
&c.
कु॑लिश
n.
(= वज्र) a diamond,
Megh.
Rājat.
vi, 273
कु॑लिश
m.
a sort of fish,
Suśr.
कु॑लिश mn. the plant Heliotropium indicum,
L.
Monier Williams 1872
English
कुलिश कुलिश, अस्, अम्, m. n. (fr. 1. कु and
लिश, = रिश fr. रिश्), Ved. an axe, a hatchet
the
thunderbolt of Indra
a sort of fish
the plant Helio-
tropium Indicum
(ई), f., Ved., N. of a river supposed
to be in the middle region of the sky.
—कुलिश-
नायक, अस्, m. a kind of coitus.
—कुलिश-भृत्, त्,
m. a N. of Indra, the bearer of the thunderbolt.
—कुलिशाङ्कुशा (°श-अङ्°), f., N. of one of the
sixteen Vidyā-devīs.
Macdonell
English
कुलिश kú-liśa,
m.
axe
n.
thunderbolt
diamond: 🞄-tā,
f.
state of a thunderbolt
-dhara, -pāṇi, -bhṛt,
m.
ep. of Indra.
Benfey
English
कुलिश कु-लिश् + (perhaps rather
क्लिश् + अ),
m.
and
n.
1. An axe, MBh.
3, 810.
2. The thunderbolt of Indra,
Bhartṛ. 2, 29.
--
Comp.
नख-, thunder-
bolt-like nails, Pañc. 16, 4.
Apte Hindi
Hindi
कुलिशः
पुं*
- कुलि - शी -
इन्द्र का वज्र
कुलिशः
पुं*
- कुलि - शी -
वस्तु का सिरा या किनारा
कुलिशम्
नपुं*
- कुलि - शी -
इन्द्र का वज्र
कुलिशम्
नपुं*
- कुलि - शी -
वस्तु का सिरा या किनारा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कुलिश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಮೀನು
निष्पत्तिः - > कु + लिश (गतौ) - "कः" (३-१-१३५)
व्युत्पत्तिः - > कुत्सितं ईषद्वा लिशति
कुलिश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರಾಯುಧ
निष्पत्तिः - > शीङ् (स्वप्ने) - "डः" (३-२-१०१) शो (तनूकरणे) - "कः" (३-२-३)
व्युत्पत्तिः - > कुलौ हस्ते शेते कुलिनः पर्वतात् श्यति
प्रयोगाः - > "वृत्रस्य हन्तुः कुलिशः कुण्ठिताश्रीव लक्ष्यते"
उल्लेखाः - > कुमा० २-२०
विस्तारः - > "कुलिशो स्त्री दम्भोलौ ना झषान्तरे" - मेदि०
L R Vaidya
English
kuli(lI)Sa {% m.n. %} The thunderbolt of Indra, वृत्रस्य हंतुः कुलिशं कुंठिताश्रीव लक्ष्यते K.S.ii.20, अवेदनाज्ञं कुलिशक्षतानाम् i.20, R.iii.68.
Bopp
Latin
कुलिश n. fulmen. DEV. 8. 34.
Lanman
English
kú-liśa, m. axe. [perhaps ‘cutting
well, see 1ká 4, and 506.]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
कुलिश m. n. °eine Art Coitus, E 589 (S).
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
दीर्घर्ज्वैरावतं वज्रं त्वशनिर्ह्रादिनी स्वरुः
शतकोटिः पविः शम्बो दम्भोलिर्भिदुरं भिदुः १८०
व्याधामः कुलिशोऽस्यार्चिरतिभीः स्फूर्जथुर्ध्वनिः
-wordlist-
ऐरावत (क्ली), वज्र (पुंक्ली), अशनि (पुंस्त्री), ह्रादिनी (स्त्री), स्वरु (पुं), शतकोटि (पुं), पवि (पुं), शम्ब (पुं), दम्भोलि (पुं), भिदुर (क्ली), भिदु (पुं), व्याधाम (पुं), कुलिश (पुंक्ली), वर्जार्चिस् (स्त्री), अतिभी (स्त्री), वज्रध्वनि (पुं), स्फूर्जथु (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
पवि
पवि, अशनि, शतधार, वज्र, कुलिश, दम्भोलि, गो, भिदुर, व्याधाम, स्वरु, इन्द्रप्रहरण, शम्ब
पविरशनिः शतधारं वज्रं कुलिशं भवति दम्भोलिः
गौर्भिदुरं व्याधामः स्वरुरिन्द्रप्रहरणं तथा शम्बः ५६
verse 1.1.1.56
page 0008
शाल
शाल, शकुल, कुलिश, राजीव, रोहित, पल्लवक, शृङ्गी, मद्गुर, वागुस, नन्द्य, आवर्त, महामत्स्य
शालः शकुलः कुलिशो राजीवो रोहितश्च पल्लवकः
शृङ्गीमद्गुरवागुसनन्द्यावर्तादयो महामत्स्याः ६५९
verse 3.1.1.659
page 0075
Vedic Reference
English
Kuliśa, ‘axe, is mentioned in the Rigveda as used for the
making of chariots, ^1 and also in warfare, ^2 while the Atharvaveda
refers to its employment in cutting down trees.^3
1) iii. 2, 1.
2) i. 32. 5.
3) ii. 12, 3.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 252.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुलिशं,
क्ली,
पुं,
(कुलौ हस्ते शेते अवतिष्ठते कुल +शी + डः यद्वा कुलिनः पर्व्वतान् श्यति दारय-तीति शो + डः “आतोनुपसर्गे कः” ।इति को वा ।) वज्रम् इत्यमरभरतौ
(यथा, कुमारे २० ।“क्रुद्धेऽपि पक्षच्छिदि वृत्रशत्रा-ववेदनाज्ञं कुलिशक्षतानाम्”
कु ईषत् कुत्सितं वा लिशति कु + लिश अल्पी-भावे गतौ + कः ।) मत्स्यविशेषः तत्पर्य्यायः ।कण्टकाष्ठीलः इति त्रिकाण्डशेषः
(यथा, सुश्रुते सूत्रस्थाने ६४ अध्याये ।“तिमिमिङ्गिलकुलिशापाकमस्त्यनिरालकनन्दिवा-रलकमकरगर्गरकचन्द्रकमहामीनराजीवप्रभृतयःसामुद्राः”
कौ भूमौ लिशति अल्पीभवतिकुंभूमिं लिशति गच्छति ह्रस्वतया प्राप्नोति वा ।)अस्थिसंहारवृक्षः इति रत्नमाला
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कुलिश पुंन० कुलौ हस्ते शेते शी--ड, कुलिनः पर्वतान्श्यति शो--ड वा ईषत् लिशति कु + लिश--क--कौ लि-शति लिश--क वा यथायथं व्युत्पत्तिः इन्द्रायुधे वज्रेअशनिशब्दे ५७४ पृ० तदुत्पत्त्यादिकमुक्तं तत्स्वरूपा-दिकं हेमा० परि० ख० लक्षणसमुच्चये औशनसधनुर्वेदोक्तवक्तं तस्य तत्रैव दृश्यम् विस्तरभयान्नोक्तम्“असयः शक्तिकुलिशपाशर्ष्टि कणषाः शराः” भा० व० २० अ० ।“अवेदनाज्ञं कुलिशक्षतानाम्” कुमा० मत्स्यभेदे
पु०
त्रिका० अस्थिसंहारवृक्षे रत्नमा०
Capeller
German
कु॑लिश
m.
Axt, Beil
n.
Donnerkeil
Diamant.
Grassman
German
kú-liśa, m., Axt, Beil [als das sehr (kú) zerspaltende (liś = riś)].
-as {236, 1}.
-ena (-enā) {32, 5}.
Burnouf
French
कुलिश कुलिश
m.
n.
foudre.
Esp. de poisson.
Stchoupak
French
कुलिश-
m.
hache
nt. foudre (d'Indra) : diamant.
°कर-
m.
ép. d'Indra
°पाणि- id.