| YouTube Channel

कुलपति (kulapati)

 
शब्दसागरः
English
कुलपति
m.
 (-तिः)
1. Head or chief of a family.
2. A sage who teaches
10000 pupils with free board & lodging.
E.
 कुल a family, and पति
master.
Capeller Eng
English
कुलपति
m.
 head of a family.
Yates
English
कुल-पति (तिः) 2.
m.
 Head or chief
or father of a family.
Wilson
English
कुलपति
m.
 (-तिः) Head or chief of a family.
E.
 कुल a family, and पति master.
Monier Williams Cologne
English
कुल—पति
m.
 the head or chief of a family,
MBh.
R.
Mṛcch.
&c.
Apte Hindi
Hindi
कुलपतिः
पुं*
 कुलम्-पतिः -
कुटुम्ब का मुखिया
कुलपतिः
पुं*
 कुलम्-पतिः -
वह ऋषि जो दस सहस्र विद्यार्थियों का पालन पोषण करता है तथा उन्हें शिक्षित करता है
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कुलपति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಮನೆಯ ಯಜಮಾನ
कुलपति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ವಂಶದ ಯಜಮಾನ
व्युत्पत्तिः - > कुलस्य पतिः
कुलपति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹತ್ತು ಸಹಸ್ರ ಮಂದಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಅಶನ ವಸನಗಳಿಂದ ಪೋಷಿಸಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸುವ ಮುನಿ
विस्तारः - > मुनीनां दशसाहस्रं योऽन्नदानादिपोषणात् । अध्यापयति विप्रर्षिरसौ कुलपतिः स्मृतः ॥"
L R Vaidya
English
kula-pati {% m. %} 1. the head of a family
2. a sage who teaches 10, 000 pupils with free board and lodging, (मुनीनां दशसाहस्रं योऽन्नदानादिपोषणात् । अध्यापयति विप्रर्षिरसौ कुलपतिः स्मृतः ॥) अपि नाम कुलपतेरियमसवर्णक्षेत्रसंभवा स्यात् Sak.i., R.i.95.
Indian Epigraphical Glossary
English
Kulapati (EI 9), probably, the head of a school or institution.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुलपतिः,
पुं,
 (कुलस्य वंशस्य गोत्रस्य वा पतिःस्वामी ।) कुलस्वामी । गोत्रप्रधानः । कुलनाथः ।यथा । “अथ सिन्धुसौवीरपतेरहूगणस्य व्रजतइक्षुमत्यास्तटे तत्कुलपतिना शिविकावाहपुरु-षान्वेषणसमये दैवेनोपसादितः स द्विजवर उप-लब्धः” । इति श्रीभागवते ५ । १० । १ ॥
(कुलस्यछात्रवर्गस्य पतिः पालकः । अन्नदानपोषणपूर्व्वकंअध्यापको मुनिविशेषः । उक्तञ्च ।“मुनीनां दशसाहस्रं योऽन्नदानादिपोषणात् ।अध्यापयति विप्रर्षिः स वै कुलपतिः स्मृतः” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कुलपति
पु०
 “मुनीनां दशसाहस्रं योऽन्नदानादिपोषणात् ।अध्यापयति विप्रर्षिरसौ कुलपतिः स्मृतः” पुराणोक्तलक्षणे १ मुनिभेदे । “लोमहर्षणपुत्र उग्रश्रवाः सौतिःपौराणिको नैमिषारण्ये । शौनकस्य कुलपतेर्द्वादश-वार्षिके सत्रे” भा० आ० १ अ० १ श्लो० । “ततोऽब्रवीत् कुल-पतिं पादौ संगृह्य भारत!” भा० आनु० ९ अ० ३३० । २ वंश-श्रेष्ठे च कुलनायकादयोऽप्यत्र । अश्वपत्या० अपत्यादिषुप्राग्दीव्यतीयेषु अर्थेषु अण् । कौलपत तदपत्याद्यर्थेषु ।
Capeller
German
कुलपति u. कुलपा॑
m.
 Familienoberhaupt.