| YouTube Channel

कुरुविन्द (kuruvinda)

 
शब्दसागरः
English
कुरुविन्द mn. (-न्दः-न्दं)
1. A fragrant grass, (Cyperus rotundus.)
2. A
kind of barley: see कल्माष.
3. A ruby: see कुरुविल्ल.
4. Black salt.
5. Vermilion.
6. A mirr or.
E.
 कुरु Kurudesa, विन्द् to gain, and श
affix
found in that country.
Yates
English
कुरु-विन्द (न्दः) 1.
m.
 A fragrant
grass
a kind of barley.
Spoken Sanskrit
English
कुरुविन्द kuruvinda
m.
 fragrant grass
कुरुविन्द kuruvinda
m.
 corindon [ Mineral. ]
कुरुविन्द kuruvinda
m.
 kind of barley
कुरुविन्द kuruvinda
m.
 bud of a flower
कुरुविन्द kuruvinda
m.
 Indian almond [ Terminalia Catappa - Bot. ]
कुरुविन्द kuruvinda
m.
 corundum [ Mineral. ]
कुरुविन्द kuruvinda
m.
n.
 ruby
कुरुविन्द kuruvinda
n.
 black salt
कुरुविन्द kuruvinda
n.
 cinnabar
Wilson
English
कुरुविन्द
mn. (-न्दः-न्दं)
1 A fragrant grass, (Cyperus rotundus.)
2 A kind of barley: see कल्माष.
3 A ruby: see कुरुविल्ल.
4 Black salt.
E.
 कुरु Kurudeśa, विन्द to gain, and शः affix
found in that
country.
Apte
English
कुरुविन्दः [kuruvindḥ] न्दम् [ndam], न्दम् (also कुरुविल्लः) A ruby
Śi.*
 9.8.
न्दम् Black salt.
A mirror.
Apte 1890
English
कुरुविंदः,
दं A ruby.
दं 1 Black salt.
2 A mirror.
Monier Williams Cologne
English
कुरुविन्द
m.
 a kind of barley,
Suśr.
 Comm. on
Śiś.
 ix, 8
a fragrant grass (Cyperus rotundus),
L.
the plant Terminalia Catappa,
L.
the bud of a flower,
L.
=
 कुल्माष (cf. कुरु-बिल्वक),
L.
कुरुविन्द mn. a ruby,
Suśr.
Daś.
Śiś.
 ix, 8
कुरुविन्द
n.
 black salt,
L.
cinnabar,
L.
Monier Williams 1872
English
कुरुविन्द कुरुविन्द, अस्, m. (fr. कुरु and
विन्द?), N. of several plants
a fragrant grass,
Cyperus Rotundus
a kind of barley, see कल्माष
the bud of a flower?
(अस्, अम्), m. n. a ruby
(अम्),
n. black salt
cinnabar, or the plant Terminalia
Catappa (?).
Macdonell
English
कुरुविन्द kuru-vinda,
m.
 kind of barely
ruby.
Benfey
English
कुरुविन्द कुरुविन्द,
m.
1. The
name of several plants, a kind of barley,
Suśr. 1, 197, 1.
2. A ruby, Śiś. 9, 8.
Apte Hindi
Hindi
कुरुविन्द
वि* - कुरु - विद् - श
लालमणि
कुरुविन्दम्
नपुं*
 - "कुरु - विद् - श, मुम्"
लालमणि
कुरुविन्दम्
नपुं*
 - "कुरु - विद् - श, मुम्"
"काला नमक, दर्पण"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कुरुविन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭದ್ರಮುಸ್ತೆ /ಕೊನ್ನಾರಿ ಗೆಡ್ಡೆ
निष्पत्तिः - > विद्लृ (लाभे) -"शः" (३-१-१३८) । मुम् (७-१-५९)
व्युत्पत्तिः - > कुरून् विन्दति
कुरुविन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪದ್ಮರಾಗ
प्रयोगाः - > "बहलानुरागकुरुविन्ददलप्रतिबद्धमध्यमिव दिग्वलयम्"
उल्लेखाः - > माघ० ९-८
कुरुविन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುಕುರ /ಕನ್ನಡಿ
कुरुविन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾಷ /ಉದ್ದು
कुरुविन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಲಸಂದೆ /ಕಾರಾಮಣಿ
कुरुविन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಂದ್ನ /ಗಂಧ /ಮೈಗೆ ಪೂಸುವ ಒಂದು ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯ
विस्तारः - > "कुरुविन्दः पद्मरागे मुकुरव्रीहिभेदयोः । कुल्माषे हिङ्गुले मुस्ते" - हेम० ।
L R Vaidya
English
kuruviMda {% (I) m.n. %} A ruby.
kuruviMda {% (II) n. %} 1. Black salt
2. a mirror.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
कुरुविन्द
पु
कुरुविन्द, दृषद्, अरण्यसस्य
दृषद्यरण्यसस्ये च कुरुविन्द इति श्रुतिः ॥ ६७ ॥
verse 2.1.1.67
page 0012
Edgerton Buddhist Hybrid
English
kuruvinda, m. (Pali °vindaka, a powder for the bath, made from a ‘stone’, -pāsāṇa-, acc. to Vin. Comm. 〔1200.1〕), a sort of bath-powder, acc. to Tib. made of ground lead (zha ñe brdar): Mvy 〔9291〕. In Mvy 〔5981〕 the same word (m.) certainly means ruby as in Skt.
it follows words for gold and silver. Tib. transliterates, or alternatively renders by zha ñe, lead (base metals are named in the sequel)
Chin. tin.
Indian Epigraphical Glossary
English
kuruvinda, cf. kuṟuvindam (SII 2), an inferior ruby.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
कुरुविन्द m. Rubin, Śrīk. III, 6. — *n. ° = मणिशस्त्रादीनाम् उत्तेजनद्रर्यम्, H 8, 51.
कुरुविन्द Schleifstein
gewöhnlich: Rubin
Haravijaya 8, 51
26, 56
30, 83
Gaüḍavaho 618
Hem. Uṇ. 246 (कुरिन्द)
Daśak. ed. Bomb. 1898, p. 65, 4 = ed. 1906, p. 72, 1 = ed. Bühler I, p. 39, 4
Mahāvyutpatti 235, 39
Anargharāghava II, 10
Hīrasaubhāgyakāvya III, 61. [Z.]
Sanskrit Tibetan
Tibetan
ku ru bin da
कुरुविन्द
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
सिन्दूरं नागजं नागं रक्तं शृङ्गारभूषणम् ।
चीनपिष्टं हंसपादकुरुविन्दे तु हिङ्गुलः ॥ १०६१ ॥
-wordlist-
सिन्दूर (क्ली), नागज (क्ली), नागरक्त (क्ली), शृङ्गारभूषण (क्ली), चीनपिष्ट (क्ली), हंसपाद (पुं), कुरुविन्द (पुं), हिङ्गुल (पुं)
--source--
कुरुविन्दो मेघनामा मुस्ता गुन्द्रा तु सोत्तमा ॥ ११९३ ॥
-wordlist-
कुरुविन्द (पुं), मेघनामन् (पुं), मुस्ता (त्रि), गुन्द्रा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
हिङ्गुल
हिङ्गुल, हंसपाद, कुरुविन्द
हिङ्गुलं हंसपादं च कुरुविन्दं निगद्यते ।
verse 2.1.1.621
page 0070
मुस्तक
मुस्तक, कुरुविन्द, गुन्द्रा, जलदाह्वय
मुस्तकः कुरुविन्दः स्याद् गुन्द्रा च जलदाह्वयः ॥ ६२२ ॥
verse 2.1.1.622
page 0071
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: कुरुविन्दः
Root: कुरुविन्द
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Kind of ruby
Shloka(s):
3|2|40|2 ► करुविन्दास्तु कुल्माषा रत्नभेदास्तु मौक्तिकम्॥ (भूमिकाण्डः/शैलाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|2|40|2 ⇢ कुरुविन्दः (कुरुविन्द) (पुं) ⇒ Kind of ruby ⇒
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ रत्नम्
Mahabharata
English
Kuruvinda, pl. (ºāḥ), a people. § 585 (Bhīshmavadhap.): VI, 87, 3855 (only B.).
पुराणम्
English
कुरुविन्द / KURUVINDA. An urban area in ancient india. The people of kuruvinda were called Kuruvindas. (bhīṣma Parva, Chapter 87, Verse 9).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुरुविन्दं,
क्ली,
 (कुरून् विन्दति + विदिलाभे “अनु-पसर्गात् लिम्पविन्दधारिपारिवेद्युदेजिचेति सातिसाहिभ्यश्च” । ३ । १ । १३८ । इति शः मुचा-दित्वात् नुम् च ।) काचलवणम् । माणिक्यम् ।इति राजनिर्घण्टः ॥
कुरुविल्वरत्नम् । कुल्माष-शस्यम् । इति मेदिनी ॥
(क्वचिदस्य पुंलिङ्गत्व-मपि दृश्यते । यथा, सुश्रुते सूत्रस्थाने ३६ अः ।“कासीससैन्धवं किण्वं कुरुविन्दो मनःशिला” ॥
)
कुरुविन्दः,
पुं,
 (कुरु + विद् + शः नुम् च ।) मुस्तकम् ।इत्यमरः । २ । ४ । १५९ ॥
माषः । इति राज-निर्घण्टः ॥
(अस्य पर्य्याया यथा, --“मुस्तकं न स्त्रियां मुस्तं त्रिषु वारिदनामकम् ।कुरुविन्दश्च सङ्ख्यातोऽपरः क्रोडकसेरुकः ।भद्रमुस्तञ्च गुन्द्रा च तथा नागरमुस्तकः” ॥
इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कुरुविन्द
पु०
 कुरून् मूलकारणत्वेन विन्दति विद--श मुचा०मुम् । १ मुस्तायाम् अमरः २ माषे राजनि० ३ काचलवणे४ माणिक्यरत्ने
न०
 राजनि० । ५ कुरुविल्वरत्ने ६ कुष्माषेब्रीहिभेदे मेदि० ७ दर्पणे ८ हिङ्गुले च
न०
 शब्दचि०
Burnouf
French
कुरुविन्द कुरुविन्द
m.
 cyperus rotundus, bot.
Orge.
Rubis
cf. विन्दु।
कुरुविल्ल
m.
 rubis [orthogr. vicieuse de कुरुविन्द].
Stchoupak
French
कुरुविन्द-
m.
 nt. rubis.