| YouTube Channel

कुरुः (kuruH)

 
Apte
English
कुरुः [kuruḥ], (pl. )
N.
 of a country situated in the north of India about the site of the modern Delhi
श्रियः कुरूणा- मधिपस्य पालनीम्
Ki.*
 1.1
चिराय तस्मिन् कुरवश्चकासति 1.17.
The kings of this country.
रुः A priest.
Boiled rice.
Comp.
 -क्षेत्रम्
N.
 of an extensive plain near Delhi, the scene of the great war between the Kauravas and Pāṇḍavas
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः
Bg.*
 1.1
Ms.*
 2.19. -क्षेत्रियोगः a solar day in the course of which three lunar days, three asterisms and three yogas occur. The yoga is indicative of death
पञ्चग्रहयुते मृत्यौ लग्नसंस्थे बृहस्पतौ । सौम्यक्षेत्रगते लग्ने कुरुक्षेत्रे मृति- र्भवेत् ॥ -चिल्लः a crab. -जाङ्गलम्
=
 कुरुक्षेत्र q. v. -नन्दनः epithet of Arjuna
Bg.*
 2.41
6.43. -पञ्चालाः
N.
 of a country
कुरुपञ्चालानां ब्राह्मणाः Bṛi.
Up.*
 3.9.19. -बिल्वः a ruby. -राज्
m.
राजः an epithet of Duryodhana. स्वस्था भवन्तु कुरुराजसुताः सभृत्याः
Ve.*
 1.7.
N.
 of Yudhi- ṣṭhira
कस्यचित्त्वथ कालस्य कुरुराजो युधिष्ठिरः
Mb.
 * 16.1.7.-विस्तः a weight of gold equal to about 7 Troy grains. -वृद्धः an epithet of Bhīṣma
तस्य संजनयन्हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः
Bg.*
 1.12.
Apte 1890
English
कुरुः (pl.) 1 N. of a country situated in the north of India about the site of the modern Delhi
श्रियः कुरूणामधिपस्य पालनीं Ki. 1. 1
चिराय तस्मिन् कुरवश्चकासते 1. 17.
2 The kings of this country.
रुः 1 A priest.
2 Boiled rice.
Comp.
क्षेत्रं N. of an extensive plain near Delhi, the scene of the great war between the Kauravas and Pāṇḍavas
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः Bg. 1. 1
Ms. 2. 19.
क्षेत्रियोगः a solar day in the course of which three lunar days, three asterisms and three yogas occur.
चिल्लः a crab.
जांगलं = कुरुक्षेत्र q. v.
राज् m.,
राजः an epithet of Duryodhana.
विस्तः a weight of gold equal to about 700 Troy grains.
वृद्धः an epithet of Bhīṣma.
Apte Hindi
Hindi
कुरुः
पुं*
 - कृ - कु उकारादेशः
वर्तमान दिल्ली के निकट भारत के उत्तर में स्थित एक देश
कुरुः
पुं*
 - कृ - कु उकारादेशः
इस देश के राजा
कुरुः
पुं*
 - कृ - कु उकारादेशः
पुरोहित
कुरुः
पुं*
 - कृ - कु उकारादेशः
भात
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कुरुः
noun
पौराणिकः राजा।
"कौरवाः कुरोः वंशजाः आसन्।"
Tamil
Tamil
குரு: : ஆசிரியர், மதகுரு, தந்தை, வயதானவர், பூஜிக்கத் தக்கவர், எஜமானன், தலைவன், அரசன்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुरुः,
पुं,
 (कृ + “कृग्रोरुच्च” । उणां १ । २५ । इतिकुः उच्च ।) आग्नीध्रराजपुत्त्रः । स तु प्रियव्रत-राजपौत्त्रः । (स्वायम्भुवमनोः प्रपौत्त्रः उत्तरकुरु-राज्यं प्राप्तवांश्च । तत्रत्या नदी च भद्रेति नाम्नाविश्रुता । यथा विष्णुपुराणे । २ । १ । १६-२२ ।“जम्बुद्वीपेश्वरो यस्तु आग्नीध्रो मुनिसत्तम ! ।तस्य पुत्त्रा बभूवुस्ते प्रजापतिसमा नव ॥
नाभिः किम्पुरुषश्चैव हरिवर्ष इलावृतः ।रम्यो हिरण्वान् षष्ठश्च कुरुर्भद्राश्व एव च ॥
केतुमालस्तथैवान्यः साधुचेष्टो नृपोऽभवत् ।जम्बुद्वीपविभागांश्च तेषां विप्र ! निशामय ॥
पित्रा दत्तं हिमाह्वन्तु वर्षं नाभेस्त दक्षिणम् ।हेमकूटं तथा वर्षं ददौ किम्पुरुषाय सः ॥
तृतीयं नैषधं वर्षं हरिवर्षाय दत्तवान् ।इलावृताय प्रददौ मेरुर्यत्र तु मध्यगः ॥
नीलाचलाश्रितं वर्षं रम्याय प्रददौ पिता ।श्वेतं तदुत्तरं वर्षं पित्रा दत्तं हिरण्वते ॥
यदुत्तरं शृङ्गवतो वर्षं तत्कुरवे ददौ ।मेरोः पूर्व्वेण यद्वर्षं भद्राश्वाय प्रदत्तवान्” ॥
वैवस्वतमनुवंश्यश्चन्द्रवंशीयराजविशेषः । स तुसम्बरणराजभार्य्यायां सूर्य्यकन्यायां तपत्यां जातः ।अयमेव कुरुक्षेत्रपतिः । धार्त्तराष्ट्रपाण्डवानांपूर्व्वपुरुषः । यथा, --“योऽजमीढसुतस्त्वन्य ऋक्षः सम्बरणस्ततः ।तपत्यां सूर्य्यकन्यायां कुरुक्षेत्रपतिः कुरुः ॥
परीक्षित् सधनुर्जह्नुर्निषधाश्वः कुरोः सुताः” ॥
इति श्रीभागवते । ९ । २२ । ४ ॥
) भक्तम् । देशविशेषः ।इति मेदिनी ॥
स तु जम्बुद्वीपस्य नववर्षान्तर्गत-वर्षविशेषः । इति ज्योतिषम् ॥
तद्देशवासी । तत्रबहुवचनान्तः । (यथा गीतायाम् १ । २५ ।“उवाच पार्थ ! पश्यैतान् समवेतान् कुरूनिति” ॥
)कण्टकारिका । इति शब्दचन्द्रिका ॥