कुम्भीक (kumbhIka)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishSpoken Sanskrit
English कुम्भीक kumbhIka catamite
टार TAra catamite
नारीतरङ्गक nArItaraGgaka catamite
मर्जू marjU catamite
रक्षापेक्षक rakSApekSaka catamite
विदूषक vidUSaka catamite
वेश्याचार्य vezyAcArya catamite
व्यलीक vyalIka catamite
विटप viTapa keeper of catamites
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishकुम्भीकः [kumbhīkḥ], 1 The Punnāga tree.
A catamite. -का Swelling of the eye-lids. see कुम्भिका.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishकुम्भीक, अस्, m. a pathic, a catamite
the plant
Rottleria Tinctoria, or the plant Pistia Stratiotes, a
plant the bark of which furnishes a yellow dye
(आ),
f. a swelling, especially of the eyelids, similar to a
seed or grain of the Kumbhīka
an affection of the
eyes, hordeolum or stye, also कुम्भीक-पिडका
Ved., N. of a kind of demon.
Apte Hindi
Hindiकुम्भीकः
- कुम्भी - कै - क
पुन्नागवृक्ष
Shabdartha Kaustubha
Kannadaकुम्भीक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಗ ವೃಕ್ಷ /ಸುರಗಿ ಮರ
निष्पत्तिः - > कै (शब्दे) - "कः" (३-२-३)
व्युत्पत्तिः - > कुम्भीव कायति
कुम्भीक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀರುಕಾಗೆ
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकुम्भीकः, (कुम्भीव कायते प्रकाशते । कै + कः ।)पुन्नागवृक्षः । इति रत्नमाला ॥
(यथा, सुश्रुते ।“प्रियङ्गुसमङ्गाधातकीपुन्नागरक्तचन्दनचन्दनमो-चरसरसाञ्जनकुम्भीकस्रोतोऽञ्जनपद्मकेसरयोजन-वल्ल्यो दीर्घमूलाचेति” ॥
) कुम्भिका । यथा, --“दूर्व्वाकशेरुपूतीककुम्भीकप्लवशैवलम्” ।इति चक्रपाणिदत्तः ॥
(विकृतगर्भविशेषः । यथा, “पुंस्त्वदोषास्तु पञ्चैव प्रोक्तास्तत्रेर्ष्यकः स्मृतः ।आसेक्यश्चैव कुम्भीकः सुगीन्धखण्डसंज्ञितः” ॥
इति शार्ङ्गधरेण पूर्व्वखण्डे सप्तमेऽध्याये उक्तम् ॥
“स्वे गुदेऽब्रह्मचर्य्याद्यः स्त्रीषु पुंवत् प्रवंर्त्तते ।कुम्भीकः स च विज्ञेयः” । इति सुश्रुते शारीर-स्थाने २ अध्याये ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritकुम्भीक कुम्भीव कायति कै--क । १ पुन्नागवृक्षे । रत्न-मा० २ कुम्भिकायां (पाना) कुम्भीकवीजप्रतिमाः” सुश्रुतःसुश्रुते अयं प्रियङ्ग्वादिगणे उक्तः यथा“प्रियङ्गुसमङ्गाघातकीपुन्नागरक्तचन्दनचन्दननोचरसरसा-ञ्जनकुम्भीकस्रोतोऽञ्जनपद्मकेसरयोजनवल्ल्यो दीर्घमूलाचेति” । तत्र पुन्नागस्य पृथक्कीर्त्तनात् कुम्भिकापरत्वम् ।सुश्रुते नेत्ररर्त्मस्थे ३ रोगभेदे कुम्भिकाशब्दे तद्वाक्य-मुदाहृतम् तत्रोक्ते ४ शूकरोगोपद्रवभेदे च यथा“अथातः शूकदोषनिदानं व्याख्यास्यामः । लिङ्गवृद्धिमि-च्छतामक्रमप्रवृत्तानां शूकदोषनिमित्ता दश चाष्टौ चव्याधयो जायन्ते । तद्यथा सर्षपिका, अष्ठीलिका, ग्रथितम्, कुम्भीका, अलजी, मृदितम्, सम्मूढपि-डका, अवमन्थः, पुष्करीका, स्पर्शहानिः, उत्तमा, शतपोनकः, त्वक्पाकः, शोणितार्वुदम्, मांसार्वुदम्, मांसपाकः, विद्रधिः, तिलकालकश्चेति” इति विभज्यतल्लक्षणमुक्तं यथा “कुम्भीका तक्तपित्तोत्था जाम्बवा-स्थिनिभाऽशुभा”“कुम्भिका रक्तपित्ताभ्यामिति भावप्र० ह्रस्वमध्यपाठस्तुलिपिकरप्रमाद्यत् । ततः समूहे खलादि० इनि । तद्रो-गसमूहे स्त्री “कुम्भीकिनीं शर्कराञ्च तयैवोत्सङ्गिनी-मपि” “कुम्भीकिनी सह शर्करया लेख्या” सुश्रुतःसुश्रुतोक्ते क्लीवभेदे “स्वे गुदे ब्रह्मचर्य्याद्यः स्त्रीषु पुंवत्प्रवर्त्तते कुम्भीकः सच विज्ञेयः । इत्युक्त्वा” “आसेक्यश्चसुगन्धी च कुम्भीकः सेर्ष्यकस्तथा । अरेतसैपे ज्ञेया अ-शुक्रः पण्डसंज्ञितः” तल्लक्षणं तत्रोक्तम् ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.