| YouTube Channel

कुम्भकार (kumbhakAra)

 
Capeller Eng
English
कुम्भकार
m.
a potter (a
cert.
mixed caste).
Yates
English
कुम्भ-कार (रः) 1.
m.
A potter
a wild
fowl.
f.
(री) A collyrium
red
arsenic
a potter's wife.
Spoken Sanskrit
English
कुम्भकार - kumbhakAra -
m.
- potter
दण्डभृत् - daNDabhRt -
adj.
- potter
भार्गव - bhArgava -
adj.
- potter
कुलाल - kulAla -
m.
- potter
सूकर - sUkara -
m.
- potter
काकोल - kAkola -
m.
- potter
कुम्भकारक - kumbhakAraka -
m.
- potter
कौलाल - kaulAla -
m.
- potter
खातरूपकार - khAtarUpakAra -
m.
- potter
घटकार - ghaTakAra -
m.
- potter
घटिन्धम - ghaTindhama -
m.
- potter
चक्रजीवक - cakrajIvaka -
m.
- potter
चाक्रिक - cAkrika -
m.
- potter
चक्रिन् - cakrin -
m.
- potter
दण्डधर - daNDadhara -
m.
- potter
मृत्कर - mRtkara -
m.
- potter
मृत्पच - mRtpaca -
m.
- potter
कुम्भशाला - kumbhazAlA -
f.
- pottery
पाककुटी - pAkakuTI -
f.
- pottery
कौलाल - kaulAla -
n.
- pottery
कुम्भकार - kumbhakAra -
m.
- potter
कुम्भकार - kumbhakAra -
m.
- serpent
कुम्भकार - kumbhakAra -
m.
- wild fowl
कुम्भकार - kumbhakAra -
m.
- wild fowl
कुम्भकारककुक्कुट - kumbhakArakakukkuTa -
m.
- wild fowl
वनकुक्कुट - vanakukkuTa -
m.
- wild fowl
रज्जुदालक - rajjudAlaka -
m.
- kind of wild-fowl
Wilson
English
कुम्भकार
m.
(-रः)
1 A potter.
2 A kind of wild fowl.
f.
(-री)
1 A mineral substance, used as an application to strengthen the eyes and
beautify the eye lashes.
2 Red arsenic.
3 The wife of a potter.
E.
कुम्भ a jar, &c. and कार what makes, from कृ to make, and
अण्
aff.
Monier Williams Cologne
English
कुम्भ—कार
m.
a potter (being according to some authorities the son of a Brāhman by a wife of the Kṣatriya caste),
Yājñ.
iii, 146
MBh.
&c.
a serpent,
L.
a wild fowl (Phasianus gallus),
L.
Benfey
English
कुम्भकार कुम्भ-कार,
m.
A pot-
ter, Pañc. 217, 20.
Apte Hindi
Hindi
कुम्भकारः
पुं*
कुम्भ-कारः -
कुम्हार
कुम्भकारः
पुं*
कुम्भ-कारः -
वर्ण संकर जाति
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कुम्भकार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಡಕೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕುಂಬಾರ /ವೈಶ್ಯ ಹೆಂಗಸಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಒಬ್ಬ ಬೆರಕೆ ಜಾತಿಯವನು
निष्पत्तिः - > डुकृञ् (करणे) - "अण्" (३-२-१)
व्युत्पत्तिः - > कुम्भं करोति
विस्तारः - > "वैश्यायां विप्रतश्चौरात् कुम्भकारः उच्यते"
L R Vaidya
English
kuMBa-kAra {% m. %} 1. a potter, Sr.T.15
2. a mixed tribe (वेश्यायां विप्रतश्चौर्यात् कुंभकारः उच्यते Uśanas).
Bopp
Latin
कुम्भकार m. (e praec. et कार factor) figulus.
Lanman
English
kumbha-kāra, m. pot-maker, potter.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rdza mkhan
कुम्भकार
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कुलालः स्यात्कुम्भकारो दण्डभृच्चक्रजीवकः
-wordlist-
कुलाल (पुं), कुम्भकार (पुं), दण्डभृद् (पुं), चक्रजीवक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कुम्भकार
कुम्भकार, कुलाल
कुम्भकारः कुलालः स्यात्तन्तुवायः कुविन्दकः
verse 2.1.1.590
page 0066
अमरकोशः
Sanskrit
Word: कुम्भकारः
Root: कुम्भकार
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
potter
serpent
wild fowl
Shloka(s):
2|10|6|1 कुम्भकारः कुलालः स्यात्पलगण्डस्तु लेपकः। (शूद्रवर्गः)
Synonym(s):
2|10|6|1 कुम्भकारः (कुम्भकार) (पुं)
2|10|6|1 कुलालः (कुलाल) (पुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः चित्रकारादिः
उपजीव्य_उपजीवक_भावः घटः
जातिः मनुष्यः
उपाधि वृत्तिः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुम्भकारः,
पुं,
(कुम्भं करोति कुम्भ + कृ + “कर्म्म-ण्यण्” इति अण् ।) जातिविशेषः ।कुमोर इति भाषा तु शूद्रागर्भे विश्वकर्म्मऐर-साज्जातः इति ब्रह्मवैवर्त्तपुराणम्
तत्पर्य्यायः ।कुलालः इत्यमरः १०
चक्री ।इति जटाधरः
(एतज्जातिविषये तु पुराण-भेदेन मतभेदो दृश्यते यथा ।“वैश्यायां विप्रतश्चौरात् कुम्भकारः उच्यते”
“मालाकाराच्चर्म्मकार्य्यां कुम्भकारो व्यजायत”
“पट्टीकाराच्च तैलिक्यां कुम्भकारो बभूव ह”
इत्यादि बहुलमतमस्ति बाहुल्यभिया नास्माभि-रुद्ध्रियते
) कुक्कुभपक्षी इति हेमचन्द्रः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कुम्भकार पुंस्त्री कुम्भं करोति कृ--अण् उप० स० ।(कुमार) जातिभेदे अमरः सा जातिः “वैश्यायांविप्रतश्चौरात् कुम्भकारः सौच्यते” उसनसोक्ताब्रह्मवैवर्त्तेतु “मालाकारात् चर्म्मकार्य्यां कुम्भकारोव्यजा-यत” इति “पट्टिकाराच्च तैलिक्यां कुम्भकारो बभूवह”इति पुराणान्तरं तेन उत्तमाधमवर्ण्णसङ्करत्वात् जातिभेदस्तु देशभेदेन व्यवस्थाप्यः जातित्वात् स्त्रियां ङीष् ।२ कुम्भकारके
त्रि०
स्त्रियां टाप् सि० कौ० मुग्धबोधमतेततोऽपि ईप् तन्मते षण्प्रत्ययविधानात् “यत् कुम्भका-रपयनोपरिपङ्कलेपस्तापाय केबलमहो तापशान्त्यै”उद्भटः कुक्कुभविहगे पुंस्त्री० हेम० स्त्रियां ङीष्
Capeller
German
कुम्भकार
m.
Töpfer (e. best. Kaste).