कुप (kupa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishSpoken Sanskrit
Englishकुप - kupa - - lever of a pair of scales
कुप - kupa - - beam or lever of a pair of scales
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishकुपः [kupḥ], The beam or lever of a pair of scales.
Shabdartha Kaustubha
Kannadaकुप - क्रोधे (दिवा० पर० अक० से०) कुप्यति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಕೋಪಗೊಳ್ಳು /ಸಿಟ್ಟು ಮಾಡಿಕೋ
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit कुप्
कुप
क्रोधे
दिवादिः
अकर्मकः
सेट्
परस्मैपदी
कुप्यति
पुषादिः
कुप्
कुप
भाषायाम्
चुरादिः
सकर्मकः
सेट्
उभयपदी
कोपयति-ते
धातुप्रदीपः
Sanskritकुपँ कुप क्रोधे
- कुप्यति अकुपत् कुपितः कोपः 126
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकुप इ कि स्तृतौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरां-परं-सकं-सेट्-इदित् ।) पञ्चमस्वरी । इ कुम्प्यते ।कि कुम्पयति कुम्पति । स्तृतिराच्छादनम् । इतिदुर्गादासः ॥
कुप य इर् कोपे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(दिवां-परं-अकं-सेट्-इरित् ।) कोपो नेत्रलौहित्यादि-हेतुश्चित्तविकारः । य, कुप्यति माता शिशवे । इर्अकुपत् अकोपीत् । अस्मात् पुषादित्वान्नित्यंङ इत्यन्ये । “कदाचित् कुप्यते माता नोदरस्थाहरीतकी” । इति तु कुप्यतीति कुप् ततः सइवाचरति इति ङ्ये साध्यम् । इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritकुप आच्छादने इदित् वा चुरा० पक्षे भ्वादि० सेट् । कुम्पयति ते कुम्पति अचुकुम्पत् त अकुम्पीत् । कुम्प-याम् बभूव आस चकार--चक्रे । चुकुम्प । प्रनि कुम्प्यात्
कुप द्युतौ चुरा० अक० सेट् । कोपयति ते अचूकुपत् त ।कोपयाम् बभूव आस चकार चक्रे । कुपितः कोपःकोपनम् कुपित्वा प्रकुप्य । “प्रोचुः प्राञ्जलयो विप्राःप्रहृष्टाः कुपितत्वचः” भाग० ३, १६,
कुप रोषे दिवा० प० सेट् । कुप्यति इरित् अकुपत्अकोपीत् चुकोप । “यस्मिन् यस्मिन् ऋतौ ये ये दोषाःकुप्यन्ति देहिनाम्” सुश्रु० । “तस्य तद्ववनं श्रुत्वा रूक्षं रू-क्षाक्षरं बहु । चुकोप बलिनां श्रेष्ठः” भा० स० ४१ अ० ।“कुपितकपिकपोलक्राडताम्रस्तमांसि । उद्भटः “द्रुह्यकुप्यसि याचके” भा० आ० ७८ अ०” अस्य आर्षे पदव्य-त्ययोऽपि दृश्यते । “नन्दते कुप्यते चापि तथा हुङ्गार-यत्यपि” भा० आनु० १४ अ० । “न च कुप्ये महासर्प!न चात्मानं विगर्हये” भा० ब० १७९ अ० । उपसर्गपू-र्व्वकस्य तत्तदुपसर्गद्योत्यार्थपरत्वम् यथा प्रकोपः संकोपःअतिकोषः इत्यादि । “क्रुधद्रुहेर्ष्यासूयार्थानां यं प्रतिकोपः” पा० कर्म्मणः सम्प्रदानता ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskritकुपँ कुप क्रोधे
- कुप्यति अकुपत् पचादौ कोपः क्रुधमण्डार्थेभ्यश्च (31151) इति युच्-कोपनः 121
धातुवृत्तिः
Sanskritकुपँ कुप (अर्थः) क्रोधे
( कुप्यति ) इत्यादि रुष्यतिवत् इट्. तु सर्वत्र नित्यः ( देवदत्ताय कुप्यति ) "क्रुधद्रुह'' इति कोपविषयस्य सम्प्रदानत्वम् ( कुप्रमरण्यम् ) "ऋज्रेन्द्र'' इत्यादौ निपातिः अयं भाषार्थश्चुरादौ 124
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“कुप क्रोधे”@} 2 ‘दिवादेः कुप्यति क्रोधे, भाषायां कोपयेत् कुपेः।।’ 3 इति देवः।
कोपकः-पिका, कोपकः-पिका, 4 चुकुपिषकः-चुकोपिषकः-षिका, चोकुपकः-पिका
कोपिता-त्री, कोपयिता-त्री, चुकुपिषिता-चुकोपिषिता-त्री, चोकुपिता-त्री
5 कुप्यन्-न्ती, कोपयन्-न्ती, चुकुपिषन्-चुकोपिषन्-न्ती
-- कोपिष्यन्-न्ती-ती, कोपयिष्यन्-न्ती-ती, चुकु6पिषिष्यन्-न्ती-ती
-- 7 व्यतिकुप्यमानः, कोपयमानः, चोकुप्यमानः
व्यतिकोपिष्यमाणः, कोपयिष्यमाणः, चोकुपिष्यमाणः
कुप्-कुपौ-कुपः
-- -- -- कुपितम्-तः कोपितः, चुकुपिषितः-चुकोपिषितः, चोकुपितः-तवान्
8 कुपः, 9 कोपनः 10, प्रकोपी 11, चुकुपिषुः-चुकोपिषुः, चोकुपः, कोपितव्यम्, कोपयितव्यम्, चुकुपिषितव्यम्-चुकोपिषितव्यम्, चोकुपितव्यम्
12 प्रकोपणीयम् प्रकोपनीयम् कोपनीयम्, चुकुपिषणीयम्-चुकोपिषणीयम्, चोकुपनीयम्
कोप्यम्, कोप्यम्, चुकुपिष्यम्-चुकोपिष्यम्, चोकुप्यम्
ईषत्कोपः-दुष्कोपः-सुकोपः
-- -- कुप्यमानः, कोप्यमानः, चुकुपिष्यमाणः-चुकोपिष्यमाणः, चोकुप्यमानः
13 कोपः, कोपः, चुकुपिषः-चुकोपिषः, चोकुपः
कुप्तिः, कोपना, चुकुपिषा-चुकोपिषा, चोकुपा
14 कोपितुम्, कोपयितुम्, चुकुपिषितुम्-चुकोपिषितुम्, चोकुपितुम्
15 प्रकोपणम् प्रकोपनम् कोपनम्, चुकुपिषणम् चुकोपिषणम्, चोकुपनम्
कुपित्वा-कोपित्वा, कोपयित्वा, चुकुपिषित्वा-चुकोपिषित्वा, चोकुपित्वा
प्रकुप्य, प्रकोप्य, प्रचुकुपिष्य-प्रचोकुपिष्य, प्रचोकुप्य
कोपम् २ कुपित्वा २ कोपित्वा २ कोपम् २ कोपयित्वा २ चुकुपिषम् २-चुकोपिषम् २, चुकुपिषित्वा २-चुकोपिषित्वा २, चोकुपम् २
चोकुपित्वा २।
01 (२२४)
02 (४-दिवादिः-१२३३। अक। सेट्। पर।)
03 (श्लो-१३६)
04 [[१। ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति कित्त्वविकल्पः। एवं सन्नन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
05 [[२। ‘दिवादिभ्यः श्यन्’ (३-१-६९) इति श्यन्। श्यनः ङित्त्वादङ्गस्य गुणो न।]]
06 [को]
07 [[३। ‘कर्तरि कर्मव्यतीहारे’ (१-३-१४) इति कर्मव्यतीहारे शानच्।]]
08 [[४। ‘इगुपधज्ञा--’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कः प्रत्ययः।]]
09 [[५। ‘क्रुधमण्डार्थेभ्यश्च’ (३-२-१५१) इति ताच्छीलिको युच्।]]
10 [[आ। ‘कुर्वन्ति कोपनं तारा मण्डना गगनस्य माम्।।’ भ। का। ७-१६।]]
11 [[६। ‘सुप्यजातौ णिनिः--’ (३-२-७८) इति ताच्छीलिको णिनिः।]]
12 [[७। ‘हलश्चेजुपधात्’ (८-४-३१) इति विभाषा णत्वम्।]]
13 [[B। ‘रुष्यद्रिष्यदरातिडेपक विभो कोपादिगोपो न ते किं चायोप्यविरोपिलोपक न वा लोभादिसंक्षोभिता।।’ धा। का। २-६७।]]
14 [पृष्ठम्०२१४+ २२]
15 [[आ। ‘कः कृत्वा रावणामर्षप्रकोपणमवद्यधीः।’ भ। का। ९-१०५।]]
1 {@“कुप भाषार्थः”@} 2 आस्वदीयः।
‘दिवादेः कुप्यति क्रोधे, भाषार्थे कोपयेत् कुपेः।।’ 3 इति देवः।
कोपकः-पिका, चुकोपयिषकः-षिका, कोपकः-पिका, चुकुपिषकः-षिका, चोकुपकः-पिका, इति रूपाणि सर्वत्र ज्ञेयानि।
‘आ स्वदः सकर्मकात्’ 4 इति वचनेन कर्मान्वयसम्भवे ण्यन्तात्-सनि परे विशेषः।
अन्यत्र अकर्मकात् शुद्धाद्धातोः सन्नन्तात् यङन्ताच्च पूर्वलिखित 5 दैवादिककुप्यतिवत् ज्ञेयानि।
णिजभावपक्षे ‘शेषात् कर्तरि--’ 6 इति परस्मैपदमेव।
शतरि कोपन्-न्ती इति रूपम्।
ण्यन्तात् सनि तु-- चुकोपयिषकः-षिका, चुकोपयिषिता-त्री, चुकोपयिषन्-न्ती, चुकोपयिषिष्यन् न्ती-ती, चुकोपयिषमाणः, चुकोपयिषिष्यमाणः, चुकोपयिषितः-तवान्, चुकोपयिषुः, चुकोपयिषितव्यम्, चुकोपयिषणीयम्, चुकोपयिष्यम्, ईषच्चुकोपयिषः-दुश्चुकोपयिषः-सुचुकोपयिषः, चुकोपयिष्यमाणः, चुकोप यिषः, चुकोपयिषितुम्, चुकोपयिषा, चुकोपयिषणम्, चुकोपयिषित्वा, प्रचुकोपयिष्य, चुकोपयिषम् २, चुकोपयिषित्वा २, इति रूपाणीति विशेषः।
01 (२२५)
02 (१०-चुरादिः-१७८०। सक। सेट्। उभ।)
03 (श्लो-१३६)
04 (गणसूत्रं चुरादौ)
05 (२२४)
06 (१-३-७८)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.