| YouTube Channel

कुन्दुरुः (kunduruH)

 
अमरकोशः
Sanskrit
Word: कुन्दुरुः
Root: कुन्दुरु
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒
Shloka(s):
2|4|121|2 ► वालुकं चाथ पालङ्क्यां मुकुन्दः कुन्दकुन्दुरू॥ (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|121|2 ⇢ पालङक्या (पालङ्क्या) (स्त्री)
➠ 2|4|121|2 ⇢ मुकुन्दः (मुकुन्द) (पुं) ⇒ kind of grain, kind of measure, of a celebrated saint, kind of precious stone, of a particular treasure, kind of drum or kettle-drum, resin of sakai frankincense plant [Boswellia Serrata - Bot.]
➠ 2|4|121|2 ⇢ कुन्दः (कुन्द) (पुं) ⇒ number nine, lathe [Eng.], turner's lathe, kind of jasmine, fragrant oleander, Olibanum [Frankincense], one of kubera's nine treasures
➠ 2|4|121|2 ⇢ कुन्दुरुः (कुन्दुरु) (पुं)
Related word(s):
जातिः ➡ वृक्षः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुन्दुरुः,
पुं,
स्त्री,
 (कुं भूमिं उनत्ति । उन्द् + जत्र्वा-दित्वात् निपातनात् साधुः ।) स्वनामख्यातसुग-न्धिद्रव्यम् । यस्य निर्यासे कुन्दुरुखोटि इतिख्यातिः । तत्पर्य्यायः । पालङ्क्या २ मुकुन्दः ३कुन्दः ४ । इत्यमरः । २ । ४ । १२१ ॥
पालङ्की ५मुकुन्दुः ६ कुन्दुः ७ कुन्दुरः ८ । इति तट्टीकायांभरतः ॥
कुन्दुरुकः ९ सौराष्ट्रः १० शिखरी ११कुन्दकः १२ तीक्ष्णः १३ गोपुरकः १४ बहुगन्धः१५ पालिन्दः १६ भीषणः १७ तीक्ष्णगन्धः १८बली १९ । इति जटाधरः ॥
अपि च ।“कुन्दुरुस्तु मुकुन्दः स्यात् सुगन्धः कुन्द इत्याप ।कुन्दुरुर्म्मधुरस्तिक्तस्तीक्ष्णस्त्वच्यः कटुर्हरेत् ।ज्वरस्वेदग्रहालक्ष्मीमुखरोगकफानिलान्” ॥
इति भावप्रकाशः ॥
अस्य गुणाः । मधुरत्वम् ।तिक्तत्वम् । कफपित्तार्त्तिदाहनाशित्वञ्च । अस्यपानलेपनयोर्गुणः । शिशिरत्वम् । प्रदरामयशान्तिकारित्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
अलक्ष्मीरक्षो-ज्वरनाशित्वम् । इति राजवल्लभः ॥
(अस्य व्यवहारो यथा वैद्यकचक्रपाणि-संग्रहेऽष्टादशशतिकप्रसारणी तैले ॥
“कर्पूरं कुन्दुरुनिशालवङ्गध्यामचन्दनम्” ॥
* ॥
)