| YouTube Channel

कुनखः (kunakhaH)

 
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुनखः,
पुं,
(कुत्सितो नखो यत्र ।) क्षुद्ररोगविशेषः ।तस्य लक्षणं यथा ।“नखमांसमधिष्ठाय वातः पित्तञ्च देहिनाम् ।कुर्ष्वाते दाहपाकौ तं व्याघिं चिप्पमादिशेत्
तदेवाल्पतरैर्दोषैः परुषं कुनखं वदेत्”
इति माधवकरः
(अस्य चिकित्सा यथा
“चिप्पे सटङ्कणास्फोता मूललेपो नखप्रदः” ।इति वैद्यकचक्रपाणिसंग्रहे क्षद्ररोगाधिकारे
तथाच सुश्रते ।“अभिघातात् प्रदुष्टो यो नखोरूक्षोऽसितःखरः ।भवेत्तु कुनखं विद्यात् कुलीनमिति संज्ञितम्”
अयं हि रोगः जन्मान्तरीणसुवर्णापहरणा-कृतप्रायश्चित्तस्य भुक्तावशिष्टमहापातकस्य चिह्न-रूपः यथा विष्णुसंहितायाम् ।“नरकानुभूतदुःखानां तिर्य्यक्त्वमुत्तीर्णानां मानुष्येलक्षणानि भवन्ति कुष्ठ्यतिपातकी ब्रह्महा यक्ष्मीसुरापः श्यावदन्तकः सुवर्णहारी कुनखी गुरुत-ल्पगो दुश्चर्म्मा”
) कुत्सितनखयुक्ते, त्रि