| YouTube Channel

कुथोदरी (kuthodarI)

 
Monier Williams Cologne
English
कुथोदरी
f.
N.
 of a daughter of Nikumbha,
KalkiP.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कुथोदरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಮಗನಾದ ನಿಕುಂಭನ ಮಗಳು /ಕೀಲಕಂಜನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಹೆಂಡತಿ
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कुथोदरी
noun
एका राक्षसी।
"कुथोदर्याः वर्णनं पुराणेषु अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुथोदरी,
स्त्री,
 (कुथं हिंसात्मकमुदरं यस्याः सा ।)निकुम्भदुहिता । कुम्भकर्णपौत्त्री । सा च कल्किदेवेन हता । यथा ।मुनय ऊचुः ।“शृणु विष्णुयशःपुत्त्र ! कुम्भकर्णात्मजात्मजा ।कुथोदरीति विख्याता गगनार्द्धसमुत्थिता ॥
कीलकञ्जस्य महिषी विकञ्जजननी च सा ।हिमालये शिरः कृत्वा पादौ च निषधाचले ॥
शेते स्तनं पाययन्ती विकञ्जं प्रस्नुतस्तनी ।तस्या निश्वासवातेन विवशा वयमागताः ॥
दैवेनैव समानीताः प्राप्तास्तव पदाम्बुजम् ।मुनयो रक्षणीयास्ते रक्षःसु च विपत्सु च ॥
इति तेषां वचः श्रुत्वा कल्किः परपुरञ्जयः ।सेनागणैः परिवृतो जगाम हिमवद्गिरिम्” ॥
इत्यादि ॥
“सा क्रुधोत्थाय सहसा ननर्द्द परमाद्भुतम् ।तेन नादेन महाता वित्रस्तांश्चाभवन् जनाः ।निपेतुः सैनिकाः सर्व्वे मूर्च्छिता धरणीतले ॥
सा रथांश्च गजांश्चापि विवृतास्या भयानका ।जघास प्रश्वासवातैः समानीय कुथोदरी ॥
सेनागणास्तदुदरं प्रविष्टाः कल्किना सह ।यथर्क्षमुखवातेन प्रविशन्ति पिपीलिकाः ॥
तद्दृष्ट्वा देवगन्धर्व्वा हाहाकारं प्रचक्रिरे ।तत्रस्था मुनयः शेपुर्जेपुश्चान्ये महर्षयः ॥
निपेतुरन्ये दुःखार्त्ता ब्राह्मणा ब्रह्मवादिनः ।रुरुदुः पृष्ठयोधा ये जहृषुस्तन्निशाचराः ॥
जगतां कदनं दृष्ट्वा सस्मारात्मानमात्मना ।कल्किः कमलपत्राक्षः सुरारातिनिसूदनः ॥
वाणाग्निं चेलचर्म्मभ्यां कम्बलैर्यानदारुभिः ।प्रज्वाल्योदरमध्येन् करवालं समाददे ॥
तेन खङ्गेन महता कुक्षिं निर्भिद्य बन्धुभिः ।बलिभिर्भ्रातृभिर्व्वाहैर्वृतः शस्त्रास्त्रपाणिभिः ॥
वहिर्ब्बभूव सर्व्वेशः कल्किः कल्कविनाशनः ।सहस्राक्षो यथा वृत्रकुक्षिं दम्भोलिनेमिना ॥
योनिरन्ध्राद्गजरथास्तुरगाश्चाभवन् वहिः ।नासिकाकर्णविवरात् केऽपि तस्या विनिर्गताः ॥
ते निर्गतास्ततस्तस्याः सैनिकारुधिरोक्षिताः ।तां विव्यधुर्निःक्षिपन्तीं तरसा चरणौ करौ ॥
ममार सा भिन्नदेहा भिन्नकुक्षिशिरोधरा ।नादयन्ती दिशो द्यां खं चूर्णयन्ती च पर्व्वतान्” ।इति कल्किपुराणे १६ अध्यायः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कुथोदरी स्त्री कुम्भकर्ण्णपौत्र्यां निकुम्भदुहितरि । सा चकल्किना हता यथाह कल्किपु० १६ अ०“मुनय ऊचुः । शृणु विष्णुयशःपुत्र! कुम्भकर्णात्म-जात्मजा । कुथोदरीति विख्याता गगनार्द्धसमुत्थिता ॥
कीलकञ्जस्य महिषी निकञ्जजननी च सा । हिमाल-ये शिरः कृत्वा पादौ च निषधाचले ॥
शेते स्तनं पाय-यन्ती निकञ्जं प्रस्नुतस्तनी । तस्या निश्वासवातेन विवशावयमागताः ॥
दैवेनैव समानीताः प्राप्तास्तव पदा-म्बुजम् । मुनयो रक्षणीयास्ते रक्षःसु च विपत्सुच ॥
इति तेषां वचः श्रुत्वा कल्किः परपुरञ्जयः ।मेनागणैः परिवृतो जगाम हिमवद्गिरिम्” ।इत्युपक्रम्य तया सह युद्धे ससैन्यकल्केस्तदुदरवेशमुप-वर्ण्य्य “कल्किः कमलपत्राक्षः सुरारातिनिसूदनः । वा-णाग्निचेलचर्म्मभ्यां कम्बलैर्यानदारुभिः । प्रज्वाल्योदर-मध्येन करवालं समाददे ॥
तेन खड्गेन महताकुक्षिं निर्भिद्य बन्धुभिः । बलिभिर्भ्राष्टभिर्व्वाहैर्वॄतःशस्त्रास्त्रपाणिभिः । वहिर्व्वभूव सर्व्वेशः कलिकःकल्कविनाशनः । सहस्राक्षो यथा वृत्तकुक्षिं दम्भोलि-नेमिना ॥
योनिरन्ध्राद्गजरथास्तुरगाश्चाभवत् बहिः ।नासिकाकर्णविवरात् केऽपि तस्या विनिर्गताः । ते निर्गतास्ततस्तस्याः सैनिका रुधिरोक्षिताः । तां विव्यधुर्निः-क्षिपन्तीं तरसा चरणौ करौ ॥
ममार सा भिन्नदेहाभिन्नकुक्षिशिरोधरा” ।