धातुः: गल्ह्
मूलधातुः: गल्ह
धात्वर्थः: कुत्सायाम्
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: गल्हते


धातुः: निन्द्
मूलधातुः: णिदि
धात्वर्थः: कुत्सायाम्
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: निन्दति


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

णिदिँ णिदि  (अर्थः)  कुत्सायाम्
( निन्दति निनिन्द निनिन्दिथ निनिन्दिव निन्दितेत्यादि ) कर्मादौ ( निद्यते ) इत्यादि ( प्रणिन्दति ) "उपसर्गादसमासेपि'' इति णत्वम् अत्र मैत्रेयाभरणसम्मतकाराः "वा निंसनिक्षनिन्दाम्'' इति णत्वविकल्पमिच्छन्ति, तदयुक्तम् यतोत्र "कृत्यचः'' इत्यतः कृतीति वर्त्तते, तच्च निन्दादिभिर्विशेष्यमाणमर्थात्परसप्तम्यन्तमिति उपसर्गस्थान्निमित्तात्परस्य निंसादिनकारस्य कृति परे वा णत्वमिति सूत्रार्थः तथा च शाकटायनः "निंसनिक्षनिन्दः कृति वा' इति एवं हि प्रकरणमबाधितं भवति णोपदेशश्च सार्थकः वृत्तौ च प्रणिन्दनम् प्रनिन्दनमिति कृदन्तमेवोदाहारि ( निन्दकः ) "निन्दहिंस'' वुन् णिदृकुत्सासन्निकर्षयोरिति दिवादौ  66

णिदिँ णिदि  कुत्सायाम् 
- निन्दति । प्रणिन्दति । निन्दकः । निन्दा । अस्य नोपदेशत्वं वैचित्र्यार्थम् । वा निंसनिक्षनिन्दाम् (8/4/33) इति विकल्पविधानात् । केचित्तु कृति प्रत्यये विकल्पमिच्छन्ति । तिङि पुनर् उपसर्गादसमासेऽपि (8/4/14) इत्यादिना णोपदेशत्वान्नित्यमेव णत्वं भवतीति व्याचक्षते । भट्टिकाव्ये तु तिङ्यपि विकल्पो दर्शितः-''प्रणिन्दिष्यति नो भूयः'' इति ।। 64 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“णिदि कुत्सायाम्”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘कुत्सायां सन्निकर्षे वा, कुत्सामात्रे तु निन्दति।।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li><a href="#foot_krm04">4</a> प्रणिन्दकः-प्रनिन्दकः-न्दिका, निन्दकः-न्दिका, निनिन्दिषकः-षिका, नेनिन्दकः-न्दिका;</li> <li> निन्दिता-त्री, निन्दयिता-त्री, निनिन्दिषिता-त्री, नेनिन्दिता-त्री;</li> <li> निन्दितम्-तः-तवान्, <a href="#foot_krm05">5</a> निन्दकः <a href="#foot_krm06">6</a>, इत्यादीनिसर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिक, जिन्वतिवत् <a href="#foot_krm07">7</a> ज्ञेयानि।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (६७४)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-६६। सक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो ११४)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[२। ‘वा निंसनिक्षनिन्दाम्’ (८-४-३३) इति कृत्प्रत्ययपरकधातुसम्बन्धिनकारस्य णत्वं विकल्पेन भवति।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[३। ‘निन्दहिंसक्लिशखाद--’ (३-२-१४६) इत्यादिना तच्छीलादिपु कर्तृषु वुञ्। अकादेशः।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[आ। ‘निन्दको रजनिम्मन्यं दिवसं क्लेशको निशाम्।’ भ। का। ७। १३।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => (६०४)</li></ul>

गल्ह् (ग꣡ल्हँ॒ कुत्सायाम् - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = गल्हनम्
अनीयर् = गल्हनीयः - गल्हनीया
ण्वुल् = गल्हकः - गल्हिका
तुमुँन् = गल्हितुम्
तव्य = गल्हितव्यः - गल्हितव्या
तृच् = गल्हिता - गल्हित्री
क्त्वा = गल्हित्वा
ल्यप् = प्रगल्ह्य
क्तवतुँ = गल्हितवान् - गल्हितवती
क्त = गल्हितः - गल्हिता
शानच् = गल्हमानः - गल्हमाना

निन्द् (णि꣡दिँ꣡ कुत्सायाम् - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = निन्दनम्
अनीयर् = निन्दनीयः - निन्दनीया
ण्वुल् = निन्दकः - निन्दिका
तुमुँन् = निन्दितुम्
तव्य = निन्दितव्यः - निन्दितव्या
तृच् = निन्दिता - निन्दित्री
क्त्वा = निन्दित्वा
ल्यप् = प्रणिन्द्य
क्तवतुँ = निन्दितवान् - निन्दितवती
क्त = निन्दितः - निन्दिता
शतृँ = निन्दन् - निन्दन्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

णिदिँ णिदि  कुत्सायाम्
निन्दति  निन्दा  वा निंसनिक्षनिन्दाम् (7433) णत्वम् - प्रणिन्दिता, प्रनिन्दिता  निन्दहिंस (32146) इति वुञ् - निन्दकः 63

धातुः: गर्ह्
मूलधातुः: गर्ह
धात्वर्थः: कुत्सायाम्
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: गर्हते


गर्ह - कुत्सायाम् (भ्वा० आत्म० सक० से०) गर्हते ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಕೆಟ್ಟ ಮಾತನ್ನಾಡು /ಬಯ್ಯು

णिदि - कुत्सायाम् (भ्वा० पर० सक० से०) निन्दति ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ನಿಂದಿಸು /ದೂಷಿಸು /ದೂರು
प्रयोगाः - >"निनिन्द रूपं हृदयेन पार्वती प्रियेषु सौभाग्यफला हि चारिता"
उल्लेखाः - >कुमा० ५-१

कुत्सायाम् (kutsAyAm)

Shabdartha Kaustubha

धातुपाठः (Krishnacharya)