| YouTube Channel

कुत्सनम् (kutsanam)

 
Apte
English
कुत्सनम् [kutsanam] कुत्सा [kutsā], कुत्सा Abuse, contempt, reproach, abusive language
देवतानां च कुत्सनम्
Ms.*
 4.163
Ks.*
 61.298.-ना Expression of contempt.
Apte Hindi
Hindi
कुत्सनम्
नपुं*
 - कुत्स् - ल्युट्
"दुर्वचन, घृणा, भर्त्सना, गाली देना"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 निन्दा, निन्दावाक्यम्, आक्षेपः, अधिक्षेपः, निर्भर्त्सना, दुरुक्तिः, अपवादः, परिवादः, गर्हा, दुष्कृतिः, निन्दनम्, अवर्णः, निर्व्वादः, परीवादः, उपक्रोशः, जुगुभा, कुत्सा, गर्हणम्, जुगुभनम्, कुत्सनम्, अपक्रोशः, भर्त्सनम्, अववादः, धिक्क्रिया, गर्हणा
noun
कस्यापि वास्तविकं कल्पितं वा दोषकथनम्।
"अस्माभिः कस्यापि निन्दा न कर्तव्या।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: कुत्सनम्
Root: कुत्सनम्
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ None
Shloka(s):
3|3|252|2 ► नाम प्राकाश्यसम्भाव्यक्रोधोपगमकुत्सने॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|252|2 ⇢ (नामन्) (अव्य)
Related word(s):
जातिः ➡ मानसिकभावः
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कुत्स अवक्षेपणे”@} 2 आकुस्मीयः।
कुत्सकः-त्सिका, चुकुत्सयिषकः-षिका
3 कुत्सयिता-त्री, चुकुत्सयिषिता-त्री
कुत्सयमानः, चुकुत्सयिषमाणः
कुत्सयिष्यमाणः, चुकुत्सयिषिष्यमाणः
4 कुत्-कुत्सौ-कुत्सः
-- 5 कुत्सितम्-तः, चुकुत्सयिषितः-तवान्
कुत्सः, 6 कुत्सनः, 7 कौत्सः
चुकुत्सयिषुः, कुत्सयितव्यम्, चुकुत्सयिषितव्यम्
कुत्सनीयम्, चुकुत्सयिषणीयम्
8 कुत्स्यम्, चुकुत्सयिष्यम्
ईषत्कुत्सः-दुष्कुत्सः-सुकुत्सः
-- 9 कुत्स्यमानः, चुकुत्सयिष्यमाणः
कुत्सः, चुकुत्सयिषः
कुत्सयितुम्, चुकुत्सयिषितुम्
कुत्सना, 10 कुत्सा, चुकुत्सयिषा
कुत्सनम्, चुकुत्सयिषणम्
कुत्सयित्वा, चुकुत्सयिषित्वा
प्रकुत्स्य, प्रचुकुत्सयिष्य
कुत्सम् २, कुत्सयित्वा २, चुचुत्सयिषम् २
चुकुत्सयिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (२१७)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१६९८। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 [[२। अनेकाच्त्वाद्धातोः, ‘धातोरेकाच--’ (३-१-२२) इति यङ् न।]]
04
=>
 [[३। ‘संयोगान्तस्य लोपः’ (८-२-२३) इति सकारलोपः।]]
05
=>
 [[४। ‘निष्ठायां सेटि’ (६-४-५२) इति णेर्लोपः।]]
06
=>
 [[५। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति युच् ताच्छीलिकः।]]
07
=>
 [[६। कुत्सः = तन्नामा ऋषिः। तस्यापत्यमित्यर्थे ऋष्यण्।]]
08
=>
 [[आ। ‘कुत्स्या हि गालनपटा इव कष्टमेते दुष्कीर्तिभालनपराः खलु कूटवृत्त्या।’ धा। का। ३। ३६।]]
09
=>
 [पृष्ठम्०२०७+ २५]
10
=>
 [[१। ‘यूनश्च कुत्सायाम्’ (वा। ४-१-१६५) इत्यत्र निर्देशबलात् ण्यन्तादपि बाहुलकात् भावे स्त्रियामङ्। केचित्तु-- ‘अनित्यण्यन्ताश्चुरादयः’ इत्याश्रित्य कुत्सा-- ‘कुत्सितव्यमिदं ज्ञेयम्--’ इत्यादिप्रयोगाणां साधुत्वमाचक्षते। ‘चिन्तिपूजिकथिकुम्बिचर्चश्च’ (३-३-१०५) इत्यत्र चकारस्यानुक्तसमुच्चयार्थकत्वात् युजपवादोऽङ्--इति क्षीरस्वामी।]]