| YouTube Channel

कुत्सः (kutsaH)

 
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कुत्सः
noun
गोत्रप्रवर्तकः ऋषिविशेषः।
"ऋग्वेदे कुत्सस्य वर्णनं विस्तरेण अस्ति।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: कुत्सः
Root: कुत्स
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Distance from the elbow to the end of the fist plus eight inches (dhanus)
altogether a distance of about thirty inches.
Shloka(s):
3|1|55|2 ► कुत्सश्चाप्यथवाकुत्सः सधनुर्मुष्टिरेव सः॥ (भूमिकाण्डः/देशाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|1|55|2 ⇢ कुत्सः (कुत्स) (पुं) ⇒ Distance from the elbow to the end of the fist plus eight inches (dhanus)
altogether a distance of about thirty inches. ⇒
➠ 3|1|55|2 ⇢ अकुत्सः (अकुत्स) (पुं) ⇒ Distance from the elbow to the end of the fist plus eight inches (dhanus)
altogether a distance of about thirty inches. ⇒
➠ 3|1|55|2 ⇢ धनुः (धनुस्) (नपुं) ⇒ Identical with Dhanurgraha i.e. Space of eight inches ⇒
Related word(s):
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कुत्स अवक्षेपणे”@} 2 आकुस्मीयः।
कुत्सकः-त्सिका, चुकुत्सयिषकः-षिका
3 कुत्सयिता-त्री, चुकुत्सयिषिता-त्री
कुत्सयमानः, चुकुत्सयिषमाणः
कुत्सयिष्यमाणः, चुकुत्सयिषिष्यमाणः
4 कुत्-कुत्सौ-कुत्सः
-- 5 कुत्सितम्-तः, चुकुत्सयिषितः-तवान्
कुत्सः, 6 कुत्सनः, 7 कौत्सः
चुकुत्सयिषुः, कुत्सयितव्यम्, चुकुत्सयिषितव्यम्
कुत्सनीयम्, चुकुत्सयिषणीयम्
8 कुत्स्यम्, चुकुत्सयिष्यम्
ईषत्कुत्सः-दुष्कुत्सः-सुकुत्सः
-- 9 कुत्स्यमानः, चुकुत्सयिष्यमाणः
कुत्सः, चुकुत्सयिषः
कुत्सयितुम्, चुकुत्सयिषितुम्
कुत्सना, 10 कुत्सा, चुकुत्सयिषा
कुत्सनम्, चुकुत्सयिषणम्
कुत्सयित्वा, चुकुत्सयिषित्वा
प्रकुत्स्य, प्रचुकुत्सयिष्य
कुत्सम् २, कुत्सयित्वा २, चुचुत्सयिषम् २
चुकुत्सयिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (२१७)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१६९८। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 [[२। अनेकाच्त्वाद्धातोः, ‘धातोरेकाच--’ (३-१-२२) इति यङ् न।]]
04
=>
 [[३। ‘संयोगान्तस्य लोपः’ (८-२-२३) इति सकारलोपः।]]
05
=>
 [[४। ‘निष्ठायां सेटि’ (६-४-५२) इति णेर्लोपः।]]
06
=>
 [[५। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति युच् ताच्छीलिकः।]]
07
=>
 [[६। कुत्सः = तन्नामा ऋषिः। तस्यापत्यमित्यर्थे ऋष्यण्।]]
08
=>
 [[आ। ‘कुत्स्या हि गालनपटा इव कष्टमेते दुष्कीर्तिभालनपराः खलु कूटवृत्त्या।’ धा। का। ३। ३६।]]
09
=>
 [पृष्ठम्०२०७+ २५]
10
=>
 [[१। ‘यूनश्च कुत्सायाम्’ (वा। ४-१-१६५) इत्यत्र निर्देशबलात् ण्यन्तादपि बाहुलकात् भावे स्त्रियामङ्। केचित्तु-- ‘अनित्यण्यन्ताश्चुरादयः’ इत्याश्रित्य कुत्सा-- ‘कुत्सितव्यमिदं ज्ञेयम्--’ इत्यादिप्रयोगाणां साधुत्वमाचक्षते। ‘चिन्तिपूजिकथिकुम्बिचर्चश्च’ (३-३-१०५) इत्यत्र चकारस्यानुक्तसमुच्चयार्थकत्वात् युजपवादोऽङ्--इति क्षीरस्वामी।]]