| YouTube Channel

कुतप (kutapa)

 
शब्दसागरः
English
कुतप
mfn.
(-पः-पा-पं) Slightly hot, mild, tepid.
mn. (-पः-पं)
1. The eight
Muhurta or portion of the day, from the last Danda of the second
watch to the first of the third or about noon
an eligible time for
the performance of sacrifices to the manes.
2. A daughter's son.
3. A musical instrument.
4. A sort of blanket made of the hair of
the mountain goat.
5. Sacrificial grass, (Poa cynosuroides.)
m.
(-पः)
1. The. sun.
2. Fire.
3. A twice born man, one of the three first
classes.
4. A guest.
5. A sister's son.
6. An ox.
E.
कु the earth,
and तप what warms, or कु diminutive, and तप heat
the sun being
on the decline, &c.
Capeller Eng
English
कुतप
m.
n.
a blanket of goat-hair
m.
Kuśa grass.
Yates
English
कु-तप (पः-पं) 1.
m.
n.
The eighth
hour or portion of the day, about
noon
the sun
fire
daughter's
or sister's son
a guest
sacrifi-
cial grass.
a. Tepid.
Spoken Sanskrit
English
कुतप - kutapa -
m.
- daughter's son
पुत्रिकासुत - putrikAsuta -
m.
- daughter's son
सूनु - sUnu -
m.
- daughter's son
कन्यकापति - kanyakApati -
m.
- daughter's husband
कन्यापति - kanyApati -
m.
- daughter's husband
कन्याभर्तृ - kanyAbhartR -
m.
- daughter's husband
दुहितुःपति - duhituHpati -
m.
- daughter's husband
पुत्रिकाभर्तृ - putrikAbhartR -
m.
- daughter's husband
यामातृ - yAmAtR -
m.
- daughter's husband
विट्पति - viTpati -
m.
- daughter's husband
सुतापति - sutApati -
m.
- daughter's husband
दौहित्री - dauhitrI -
f.
- daughter's daughter
दौहित्रवत् - dauhitravat -
adj.
- having a daughter's son
दौहित्रायाण - dauhitrAyANa -
m.
- son of a daughter's son
दौहित्रक - dauhitraka -
adj.
- relating to a daughter's son
कन्याम् ददाति - kanyAm dadAti - verb - consent for one's daughter's marriage [ to the requester/suitor ]
दौहित्रदौहित्र - dauhitradauhitra -
m.
- son of the daughter of the daughter's son
पुत्रिकापुन्त्र - putrikApuntra -
m.
- daughter's son who by agreement or adoption becomes the son of her father
वैवाहिक - vaivAhika -
m.
- son's father-in-law or a daughter's father-in-law i.e. the father of a son's wife or of a daughter's husband
कुतप - kutapa -
m.
- sister's son
जामेय - jAmeya -
m.
- sister's son
भागिनेयक - bhAgineyaka -
m.
- sister's son
भगिनीसुत - bhaginIsuta -
m.
- sister's son
भगिनीय - bhaginIya -
m.
- sister's son
यामेय - yAmeya -
m.
- sister's son
स्वस्रीय - svasrIya -
m.
- sister's son
आबुत्त - Abutta -
m.
- sister's husband
ग्रामहासक - grAmahAsaka -
m.
- sister's husband
भगिनीभर्तृ - bhaginIbhartR -
m.
- sister's husband
भाम - bhAma -
m.
- sister's husband
भामक - bhAmaka -
m.
- sister's husband
भावुक - bhAvuka -
m.
- sister's husband
भागिनेयी - bhAgineyI -
f.
- sister's daughter
स्वस्रीया - svasrIyA -
f.
- sister's daughter
स्वस्रीय - svasrIya -
adj.
- sister's offspring
कष्टभागिनेय - kaSTabhAgineya -
m.
- wife's sister's son
आत्मबन्धु - Atmabandhu -
m.
- mother's sister's son
पैतृष्वसेय - paitRSvaseya -
m.
- father's sister's son
पितृष्वस्रीय - pitRSvasrIya -
m.
- father's sister's son
मातृष्वसेय - mAtRSvaseya -
m.
- mother's sister's son
स्वास्रीयि - svAsrIyi -
m.
- son of a sister's son
नानान्द्र - nAnAndra -
m.
- husband's sister's son
पैतृष्वसेयी - paitRSvaseyI -
f.
- father's sister's daughter
मातृष्वसेयी - mAtRSvaseyI -
f.
- mother's sister's daughter
आत्मबन्धु - Atmabandhu -
m.
- first cousin or father's sister's son
कुतप - kutapa -
adj.
- slightly hot
कुतप - kutapa -
m.
- sun
कुतप - kutapa -
m.
- fire
कुतप - kutapa -
m.
- twice-born man
कुतप - kutapa -
m.
- grain
कुतप - kutapa -
m.
- ox
कुतप - kutapa -
m.
- guest
कुतप - kutapa -
m.
- sister's son
कुतप - kutapa -
m.
- Brahman
कुतप - kutapa -
m.
- kind of musical instrument
कुतप - kutapa -
m.
- daughter's son
कुतप - kutapa -
m.
- kuza grass
कुतप - kutapa -
m.
n.
- sort of blanket
Wilson
English
कुतप
mfn.
(-पः-पा-पं) Slightly hot, mild, tepid.
mn.
(-पः-पं)
1 The eighth Muhūrta or portion of the day, from the last Daṇḍa of
the second watch to the first of the third or about noon
an eligible time for
the performance of sacrifices to the manes.
2 A daughter's son.
3 A musical instrument.
4 A sort of blanket made of the hair of the mountain goat.
5 Sacrificial grass, (Poa cynosuroides.)
m.
(-पः)
1 The sun.
2 Fire.
3 A twice born man, one of the three first classes.
4 A guest.
5 A sister's son.
6 An ox.
E.
कु the earth, and तप what warms, or कु diminutive, and
तप heat
the sun being on the decline, &c.
Apte
English
कुतपः [kutapḥ], 1 A Brāhmaṇa.
A twice-born man (द्विजन्मन्).
The sun.
Fire
A guest.
An ox, a bull.
A daughter's son.
A sister's son.
Grain.
The eighth Muhūrta of the day
Mb.
* 13.126.36
cf.
अह्नो मुहूर्ता विख्याता दश पञ्च सर्वदा तत्राष्टमो मुहूर्तो यः कालः कुतपः स्मृतः
A musical instrument.
A time suitable for the performance of sacrifices to the manes.
पम् The Kuśa grass.Comp. -अष्टकम् eight कुतपs namely, मध्याह्न, शृङ्गपात्र, ऊर्णावस्त्र, रौप्य, दर्भ, वत्स, धेनु, दौहित्र. -सप्तकम् seven things to be given in honour of the dead at the श्राद्ध ceremony, namely, शृङ्गपात्र, ऊर्णावस्त्र, रौप्यधातु, कुशतृण, सवत्सा धेनुः, अपराह्णकाल, कृष्णतिल.
Apte 1890
English
कुतपः 1 A Brāhmaṇa.
2 A twiceborn man (द्विजन्मन्).
3 The sun.
4 Fire.
5 A guest.
6 An ox, a bull.
7 A daughter's son.
8 A sister's son.
9 Grain.
10 The eighth Muhūrta of the day
अह्नो मुहूर्ता विख्याता दश पंच सर्वदा तत्राष्टमो मुहूर्तो यः कालः कुतपः स्मृतः
11 A musical instrument.
12 A time suitable for the performance of sacrifices to the manes.
पं The Kuśa grass
Monier Williams Cologne
English
कु—तप a
mfn.
slightly hot,
W.
कु—तप mn. (g. अर्धर्चादि) a sort of blanket (made of the hair of the mountain goat),
Gaut.
Mn.
Yājñ.
VarBṛS.
कु—तप
m.
the Kuśa grass (Poa cynosuroides),
Hcat.
the eighth Muhūrta or portion of the day from the last Daṇḍa of the second watch to the first of the third or about noon (an eligible time for the performance of sacrifices to the Manes),
MBh.
xiii, 6040
MatsyaP.
grain,
L.
a daughter's son,
L.
a sister's son,
L.
a twice-born man (one of the first three classes),
L.
a Brāhman,
L.
a guest,
L.
the sun,
L.
fire,
L.
an ox,
L.
a kind of musical instrument,
L.
कु-तप b
&c.
See ib.
Monier Williams 1872
English
कुतप कु-तप, अस्, आ, अम् (see 1. कु), slightly
hot, mild, tepid
(अस्, अम्), m. n. a sort of blanket
made of the hair of the mountain-goat
the eighth
Muhūrta or portion of the day from the last
Daṇḍa of the second watch to the first of the third
or about noon
an eligible time for the performance
of sacrifices to the manes
a kind of sacrificial grass,
Poa Cynosuroides
grain
a daughter's son
a
sister's son
a twice-born man, one of the first three
classes
a Brāhman
a guest
the sun
fire
an
ox
a musical instrument.
—कुतप-सप्तक, अम्,
n. a Śrāddha in which seven constituents occur, viz.
noon, a horn platter, a Nepal blanket, silver, sacrificial
grass, Sesamum, and Kine.
Macdonell
English
कुतप ku-tapa,
m.
n.
goatʼs hair blanket.
Benfey
English
कुतप कु-तप् + अ,
m.
and
n.
1. A
blanket made of the hair of the moun-
tain goat, Man. 3, 234.
2. The eighth
portion of the day, about noon, MBh.
13, 6040.
Apte Hindi
Hindi
कुतपः
पुं*
- कु - तप् - अच्
ब्राह्मण
कुतपः
पुं*
- कु - तप् - अच्
द्विज
कुतपः
पुं*
- कु - तप् - अच्
सूर्य
कुतपः
पुं*
- कु - तप् - अच्
अग्नि
कुतपः
पुं*
- कु - तप् - अच्
अतिथि
कुतपः
पुं*
- कु - तप् - अच्
"बैल, साँड़"
कुतपः
पुं*
- कु - तप् - अच्
दोहता
कुतपः
पुं*
- कु - तप् - अच्
भानजा
कुतपः
पुं*
- कु - तप् - अच्
अनाज
कुतपः
पुं*
- कु - तप् - अच्
दिन का आठवाँ मुहूर्त
कुतपम्
नपुं*
- कु - तप् - अच्
कुश घास
कुतपम्
नपुं*
- कु - तप् - अच्
एक प्रकार का कम्बल
कुतपः
पुं*
कु-तपः -
एक प्रकार का कम्बल जो पहाड़ी बकरियों के बालों से बनता है
कुतपः
पुं*
कु-तपः -
दिन का आठवाँ मुहूर्त
कुतपः
पुं*
कु-तपः -
दोहता या भानजा
कुतपः
पुं*
कु-तपः -
सूर्य
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कुतप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯ
निष्पत्तिः - > तप (सन्तापे) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > कुं भूमिं तपति
कुतप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಗಳ ಮಗ /ದೌಹಿತ್ರ
कुतप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾದ್ಯ
कुतप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಡಿನ ಕೂದಲಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೇಪಾಳದ ಶಾಲು
कुतप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಶ /ದರ್ಭೆ
कुतप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುತಪಕಾಲ /ಹಗಲಿನ ಎಂಟನೆಯ ಭಾಗ
विस्तारः - > "दिवसस्याष्टमे भागे मन्दीभवति भास्करः कालः कुतपो ज्ञेयः पितॄणां दत्तमक्षयम्" - मत्स्यपु० "कुअतपोऽस्त्रियां दौहित्रे वाद्ये छागलकम्बले कुशे दिनस्याष्टमांशे ना सूर्ये" - मेदि० "अह्नो मुहूर्ता विख्याता दश पञ्च सर्वदा तत्राष्टमो मुहुर्तो यः कालः कुतपः स्मृतः" -
कुतप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧಾನ್ಯ
विस्तारः - > "धान्ये कुशेष्टमांशोऽह्नः कुतपश्छागकम्बले" - त्रिकाण्ड०
कुतप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಗ್ನಿ /ಬೆಂಕಿ
कुतप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬ್ರಾಹ್ಮಣ
कुतप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅತಿಥಿ
कुतप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೃಷಭ /ಎತ್ತು
कुतप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭಾಗಿನೇಯ /ಸಹೋದರಿಯ ಮಗ /ಸೋದರಳಿಯ
विस्तारः - > "कुतपस्तु छागकम्बलदर्भयोः वैश्वानरेदिनकरे द्विजन्मन्यतिथौ गवि भागिनेयेष्टमांशोऽह्नौ वाद्ये" -हेम०
L R Vaidya
English
kutapa {% (I) m. %} 1. The sun
2. fire
3. a guest
4. an ox, a bull
5. a daughter’s son
6. a sister’s son
7. a twice-born man
8. the eighth muhūrta of the day, अह्णो मुहूर्ता विख्याता दश पंच सर्वदा तत्राष्टमो मुहूर्तो यः कालः कुतपः स्मृतः.
kutapa {% (II) n. %} 1. The Kuśa grass
2. a sort of blanket.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
कुतप m. *ein best. musikalisches Instrument, S I, 275, 1 (Ko. तूर्य)
II, 29, 5.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
श्राद्धकालस्तु कुतपोऽष्टमो भागो दिनस्य यः
-wordlist-
श्राद्धकाल (पुं), कुतप (पुं)
--source--
स्वस्रीयो भागिनेयश्च जामेयः कुतपश्च सः ५४३
-wordlist-
स्वस्रीय (पुं), भागिनेय (पुं), जामेय (पुं), कुतप (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कुतप
कुतप, दर्भ, अपराह्ण
दण्डो दमने सैन्ये कुतपो दर्भेऽपराह्णे ८२२
verse 5.1.1.822
page 0094
पुराणम्
English
कुतप / KUTAPA. After-noon, considered to be auspicious for performing obsequies. The offerings made to pitṛs at kutapa are the best. (Ādi Parva, Southern text, Chapter 93).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुतपः, पुं
क्ली,
अह्नोऽष्टमोऽंशः दिवसस्याष्टमोमूहूर्त्तः यथा, --“अह्नो मुहूर्त्ता विख्याता दश पञ्च सर्व्वदा ।तत्राष्टमो मुहूर्त्तो यः कालः कुतपः स्मृतः”
इति श्राद्ध्वतत्त्वे मत्स्यपुराणवचनम्
*
पारि-भाषिककुतपा यथा, --“मध्याह्नः खङ्गपात्रञ्च तथा नेपालकम्बलः ।रौप्यं दर्भास्तिला गावो दौहित्रश्चाष्टमः स्मृतः
पापं कुत्सितमित्याहुस्तस्य सन्तापकारिणः ।अष्टावेते यतस्तस्मात् कुतपा इति विश्रुताः”
इति मिताक्षरायामाचाराध्यायः
त्रिंश-द्दण्डदिनमाने द्वितीहप्रहरशेषदण्डावधि तृतीय-प्रहरप्रथमदण्डपर्य्यन्तकालः इत्यमरः ३१
तु एकोद्दिष्टश्राद्धारम्भकालः यथा, --“आरभ्य कुतपे श्राद्धं कुर्य्यादारौहिणं बुधः ।विधिज्ञो विधिमास्थाय रौहिणन्तु लङ्घयेत्”
इति श्राद्धतत्त्वम्
“दिवसस्याष्टमे भागे मन्दीमवति भास्करः ।स कालः कुतपो ज्ञेयः पितॄणामन्नमक्षयम्”
इति शातातपः
*
दौहित्रः वाद्यम् छाग-लोमजकम्बलम् कुशतृणम् इति मेदिनी
कुतपः,
पुं,
(कुत्सितं पापं तपति कुं भूमिं तपति वा ।तप + अच् कुत् + कपन् वा ।) सूर्य्यः वैश्वा-नरः द्विजन्मा अतिथिः गौः भागिनेयः ।इति हेमचन्द्रः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कुतप
पु०
कुत्सितं पापं तपति कुं भूमिं तपति--तप--अच् कुत-कपन् वा सूर्य्ये वह्नौ अतिथौ गवि भागिनेये६ द्विजातौ दौहित्रे वाद्यभेदे नेपालकम्बले १० कुश-तृणे
न०
मेदि० पञ्चदशधा विभक्तदिनस्याष्टमे ११ भागेअमरः अर्द्धर्चादि “मध्याह्नः खड्गपात्रञ्च तथा नेपाल-कम्बलम् रौप्य दर्भास्त्रिलाः शाकं दौहित्रश्चाष्टमःस्मृतः” इति स्मृत्युक्तेषु अष्टसु पदार्थेषु “कुत्सितं पाप-मित्याहुस्त्रस्य सन्तापकारिणः अष्टावेतेयस्तस्मात् कुतपाइति विश्रुताः” इति स्मृत्युक्तेस्तेषां तथात्वम् अह्नो-मुहूर्त्ता विख्याता दश पञ्च सर्व्वदा तत्राष्टमोमुहूर्त्तोशः कालः कुतपःस्मृतः” स्मृतिः चएकोद्द्विष्टश्राद्धारम्भकालः “कुतपप्रथमे भागे एको-दिष्टमुपक्रमेत् आवर्त्तनसमीपे वा तत्रैव नियतात्म-वान्” कालमा० व्यासोक्तेः “आवर्त्तनं पश्चिमदिगव-स्थितच्छायायाः पूर्व्वपदिग्गतिकालः कुतपशेषपदण्डइत्यर्थः” रघु० “आरभ्य कुतपे श्राद्धं कुर्य्यादारोहिणंबुधः विधिज्ञो विधिमास्थाय रीहिणं तु लङ्घ-येत्” गौतमः “दिवसस्याष्टमे भागे सन्दीभवतिभास्करः कालः कुतपोज्ञेयः पितॄणां दत्तमक्षयम्”मत्०
पु०
“त्रीणि श्राद्धे प्रशस्यन्ते दौहित्रः कुतपस्तिलाः”मनूक्तौ दौहित्रतिलानां पृथङ्मिर्द्देशातुक्तकाल-परता तथाच तत्रैव मुख्यत्वम् दौहित्रादौ परिभाषि-कत्वमिति विवेकः ज्योत्स्नादि० चतुरर्थ्याम् अण् ।कौतप तन्निर्वृत्तादौ
त्रि०
Capeller
German
कुतप
m.
n.
Decke von Ziegenhaar.
कुतप st. कुलप.
Burnouf
French
कुतप कुतप
m.
(कु
तप्) feu
soleil.
Au fig. un
द्विज
bœuf
hôte
neveu par la sœur. -- M.
n.
les 8
heures de la chaleur du jour
couverture de laine très-chaude faite
avec le poil de la chèvre sauvage.
Au fig. poa cynosuroïdes ou
gazon sacré
instrument de musique.
Stchoupak
French
कुतप-
m.
nt. couverture en peau de chèvre
n.
d'une division du
temps (vers midi).