| YouTube Channel

कुण्डः (kuNDaH)

 
Apte
English
कुण्डः [kuṇḍḥ] डी [ḍī] डम् [ḍam], डी डम् [cf.
Uṇ.*
 1.112]
A bowl-shaped vessel, a basin, bowl.
A round hole in the ground for receiving and preserving water. बलं नागसहस्रस्य यस्मि- न्कुण्डे प्रतिष्ठितम्
Mb.
 * 1.128.68.
A hole in general
अग्निकुण्डम्.
A pool, well
especially one consecrated to some deity or holy purpose.
The bowl of a mendicant.
A water-jar (कमण्डलु). -डः (-डा
f.
 ) A son born in adultery, the son of a woman by a man other than her husband while the husband is alive
पत्यौ जीवति कुण्डः स्यात्
Ms.*
 3.174
Y.*
 1.22. -ण्डा An epithet of Durgā.
Comp.
 -आशिन्
m.
 a pander, pimp, one who depends for his livelihood on a कुण्ड i. e. a bastard, or adulterine
अमृते जारजः कुण्डो मृते भर्तरि गोलकः । यस्तयो- रन्नमश्नाति स कुण्डाशीति कथ्यते ॥ Deval Smṛiti
Ms.*
 3.158
Y.*
 1.224. -ऊधस् (कुण्डोध्नी
P.
V.*
 4.131)
ऊधसो$नङ् a cow with a full udder भुवं कोष्णेन कुण्डोध्नी
R.*
 1.84.
a woman with a full bosom.
कीटः a keeper of concubines.
a follower of the Chārvāka doctrine, an atheist.
a Brāhmaṇa born in adultery. -कीलः a low or vile man.
गोलम्, गोलकम् gruel.
a group of कुण्ड and गोलक (taken together)
cf.
 परदारेषु जायेते द्वौ पुत्रौ कुण्डगोलकौ । पत्यौ जीवति कुण्डः स्यात् मृते भर्तरि गोलकः ॥
Ms.*
 3.174.
धारः
N.
 of a cloud
Mb.
 * 12.271.2.
N.
 of a Nāga
Mb.
 * 2.9.9. -पाय्यः (कुण्डेन पीयते अत्र क्रतौ) क्रतौ कुण्डपाय्यस- ञ्चाय्यौ
P.
 III.1.13
a sacrifice
कुण्डपाय्यवतां कच्चिदग्नि- चित्यावतां तथा
Bk.*
 4.67. -भेदिन्
a.
 Clumsy.
Apte Hindi
Hindi
कुण्डः
पुं*
 - कुण् - ड
"प्याले की शक्ल का बर्तन, चिलमची, कटोरा"
कुण्डः
पुं*
 - कुण् - ड
हौज
कुण्डः
पुं*
 - कुण् - ड
"कूँड़, कुंड"
कुण्डः
पुं*
 - कुण् - ड
पोखर या पल्वल
कुण्डः
पुं*
 - कुण् - ड
कमण्डलु या भिक्षापात्र
कुण्डः
पुं*
 - कुण् - ड
पति के जीवित रहते व्यभिचार के द्वारा किसी दूसरे पुरुष के संयोग से उत्पन्न सन्तान
कुण्डः
पुं*
 - कुण्+ड्
"पानी का बर्तन्, पानी का करवा"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 पात्रम्, कपालः, कपालकः, कर्परः, कुण्डः, कुण्डी, पात्रक्, पात्रिका
noun
लघुपात्रम्।
"माता पात्रे पिष्टं मर्दयति।"
Synonyms:
 कुण्डः
noun
धृतराष्ट्रस्य पुत्रः ।
"कुण्ड: महाभारते उल्लिखितः अस्ति"
Synonyms:
 कुण्डः
noun
नागस्य नामविशेषः ।
"कुण्डस्य वर्णनं महाभारते प्राप्यते"
Synonyms:
 कुण्डः
noun
शिवस्य नामविशेषः ।
"कुण्डः महाभारते उल्लिखितः दृश्यते"
Synonyms:
 कुण्डः
noun
नागस्य नामविशेषः ।
"कुण्डस्य वर्णनं महाभारते प्राप्यते"
Synonyms:
 कुण्डः
noun
धृतराष्ट्रस्य पुत्रः ।
"कुण्ड: महाभारते उल्लिखितः अस्ति"
Synonyms:
 कुण्डः
noun
शिवस्य नामविशेषः ।
"कुण्डः महाभारते उल्लिखितः दृश्यते"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: कुण्डः
Root: कुण्ड
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Son born in adultery of parents belonging to same caste and whose mother’s legitimate husband is still alive
Shloka(s):
3|5|60|2 ► पत्यौ जीवति कुण्डोऽसौ भर्तर्यसति गोलकः॥ (भूमिकाण्डः/मनुष्याध्यायः)
3|5|62|1 ► क्षत्रकुण्डः पट्टबन्धो भोजः क्षत्रियगोलकः। (भूमिकाण्डः/मनुष्याध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|5|60|2 ⇢ कुण्डः (कुण्ड) (पुं) ⇒ Son born in adultery of parents belonging to same caste and whose mother’s legitimate husband is still alive ⇒
➠ 3|5|62|1 ⇢ क्षत्त्रकुण्डः (क्षत्त्रकुण्ड) (पुं) ⇒ Adulterous offspring of Kṣatriya parents
the mother's husband still being alive
see कुण्ड ⇒
➠ 3|5|62|1 ⇢ पट्टबन्धः (पट्टबन्ध) (पुं) ⇒ Adulterous offspring of Kṣatriya parents
the mother's husband still being alive
see कुण्ड ⇒
Related word(s):
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुण्डः,
पुं,
 (कुण्ड्यते दह्यते कुलं अनेन । कुडि-दाहे+ करणे-घञ् ।) अमृते भर्त्तरि जारजः । जीवतिभर्त्तरि उपपतिजातः । इत्यमरः । २ । ६ । ३६ ॥
स्वामी वाँचिया थाकिते उपपतिजात विजन्मसन्तान इति भाषा ॥
(यथा मनुः ३ । १७४ ।“पत्यौ जीवति कुण्डः स्यान्मृते भर्त्तरि गोलकः” ॥
सर्पविशेषः । यथा महाभारते । १ । १२३ । ६८ ।“कच्छपश्चाथ कुण्डश्च तक्षकश्च महोरगः” ॥
)