| YouTube Channel

कुठार (kuThAra)

 
शब्दसागरः
English
कुठार mf. (-रः-री)
1. An axe.
2. A sort of hoe or spade.
m.
 (-रः) A tree.
E.
 कुठ a tree, and ऋ to go, affix अण्.
Capeller Eng
English
कुठार
m.
 axe
°रिका
f.
 a small axe.
Yates
English
कुठार (रः-री) 1.
m.
 3.
f.
 Sort of hoe
or spade.
m.
 A tree.
Spoken Sanskrit
English
कुठार - kuThAra -
m.
 - axe
कुठार - kuThAra -
m.
 - sort of hoe or spade
कुठार - kuThAra -
m.
 - tree
कुठार - kuThAra -
m.
 - ax [ axe ]
Wilson
English
कुठार
mf. (-रः-री)
1 An axe.
2 A sort of hoe or spade.
m.
 (-रः) A tree.
E.
 कुठ a tree, and ऋ to go, affix अण्.
Apte
English
कुठारः [kuṭhārḥ] री [rī], री 1 An axe, or hatchet
मातुः केवलमेव यौवन- वनच्छेदे कुठारा वयम्
Bh.*
 3.11.
A sort of hoe or spade
Kau.
A.
 2.3. -रः A tree.
Apte 1890
English
कुठारः
री 1 An axe, or hatchet
मातुः केवलमेव यौवनवनच्छेदे कुठारा वयं Bh. 3. 11.
2 A sort of hoe or spade.
रः A tree.
Monier Williams Cologne
English
कुठार
m.
 an axe,
R.
Bhartṛ.
&c.
a sort of hoe or spade,
W.
a tree (= कुठ),
L.
N.
 of a man g. शिवादि
of a Nāga,
MBh.
 i, 2156
Monier Williams 1872
English
कुठार कुठार, अस्, ई, m. f. an axe
a sort
of hoe or spade
(अस्), m. a tree
N. of a man.
Macdonell
English
कुठार kuṭhāra, °क -ka,
m.
 axe
-i-kā,
f.
 small 🞄axe
i-ka,
m.
 wood-cutter.
Benfey
English
कुठार कुठार,
m.
 (and
f.
 री),
I.
An axe, Rām. 2, 35, 41.
II.
m.
 The
name of a Nāga or serpent, MBh. 1,
2156.
Apte Hindi
Hindi
कुठारः
पुं*
 - कुठ् - आरन्
"कुल्हाड़ा, कुल्हाड़ी"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कुठार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಶು /ಕೊಡಲಿ
निष्पत्तिः - > ऋ (गतौ) - "अण्" (३-२-१)
व्युत्पत्तिः - > कुठं वृक्षं ऋच्छति
प्रयोगाः - > "राजन्योच्चांसकूटक्रथनपटुरट्द्घोरधारः कुठारः"
उल्लेखाः - > प्रबोध० १-७
कुठार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗುದ್ದಲಿ /ಮಣ್ಣನ್ನು ಅಗೆಯುವ ಒಂದು ಆಯುಧ
कुठार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೃಕ್ಷ /ಮರ
निष्पत्तिः - > कुठ - कर्म० "आरन्"
व्युत्पत्तिः - > कुठ्यते छिद्यते
L R Vaidya
English
kuWAra {% m. (fem. ˚री) %} An axe, a hatchet, मातुः केवलमेव यौवनवनच्छेदे कुठारा वयम् Bhartr.iii.11.
Bopp
Latin
कुठार m. (e praec. et अर a r. ऋ s. अ) securis. RAM. I. 4. 20.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कुठार:
noun
एकः नागः ।
"कुठारस्य वर्णनं महाभारते प्राप्यते"
Synonyms:
 कुठार:
noun
एक: पुरुषः ।
"कुठारः गृहं गच्छति"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
भिन्दिपाले सृगः कुन्ते प्रासोऽथ द्रुघणो घनः ॥ ७८५ ॥
मुद्गरः स्यात्कुठारस्तु परशुः पर्शुपर्श्वधौ ।
परश्वधः स्वधितिश्च परिघः परिघातनः ॥ ७८६ ॥
-wordlist-
भिन्दिपाल (पुं), सृग (पुं), कुन्त (पुं), प्रास (पुं), द्रुघण (पुं), घन (पुं), मुद्गर (पुंस्त्री), कुठार (पुंस्त्री), परशु (पुं), पर्शु (पुं), पर्श्वध (पुं), परश्वध (पुं), स्वधिति (पुं), परिघ (पुं), परिघातन (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
परश्वध
परश्वध, कुठार, परशु, स्वधिति
परश्वधः कुठारः स्यात्परशुः स्वधितिस्तथा ।
verse 2.1.1.474
page 0054
Mahabharata
English
Kuṭhāra, a serpent. § 67 (Sarpasattra): I, 57, 2156 (of Dhṛtarāshṭra's race).
पुराणम्
English
कुठार / KUṬHĀRA. A nāga born in Dhṛtarāṣṭra's family. It was burned to death at the serpent yajña of janamejaya. (Ādi Parva, Chapter 57, Verse 15).
अमरकोशः
Sanskrit
Word: कुठारः
Root: कुठार
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ axe
⇒ tree
⇒ ax [axe]
⇒ sort of hoe or spade
Shloka(s):
2|8|92|1 ► द्वयोः कुठारः स्वधितिः परशुश्च परश्वधः। (क्षत्रियवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|8|92|1 ⇢ (कुठार) (स्त्री)
➠ 2|8|92|1 ⇢ कुठारः (कुठार) (पुं)
➠ 2|8|92|1 ⇢ स्वधितिः (स्वधिति) (स्त्री)
➠ 2|8|92|1 ⇢ स्वधितिः (स्वधिति) (पुं)
➠ 2|8|92|1 ⇢ परशुः (परशु) (स्त्री)
➠ 2|8|92|1 ⇢ परशुः (परशु) (पुं)
➠ 2|8|92|1 ⇢ परश्वधः (परश्वध) (पुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ आयुधम्
गुण-गुणी-भावः ➡ पर्श्वधहेतिकः
उपाधि ➡ आयुधम्
उपजीव्य_उपजीवक_भावः ➡ पर्श्वधहेतिकः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुठारः, पुं
स्त्री,
 (कोठतीत्यनेन । कुठ + करणेआरन् ।) अस्त्रविशेषः । कुडाल इति भाषा ।तत्पर्य्यायः । सुधितिः २ परशुः ३ परश्वधः ४ ।इत्यमरः । २ । ८ । ९२ ॥
कुठारी ५ पर्शुः ६परश्वधः ७ पर्श्वधः ८ । इति तट्टीका ॥
कुठाटङ्कः९ द्रुघणः १० । इति जटाधरः ॥
(यथा, श्रीमद्भागवते ३ । २५ । १२ ।“तं त्वागताहं शरणं शरण्यंस्वभृत्यसंसारतरोः कुठारम्” ॥
)
कुठारः,
पुं,
 (कुठ्यते छिद्यतेऽसौ । कुठ + कर्म्मणिआरन् ।) वृक्षः । इति शब्दरत्नावली ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कुठार पुंस्त्री० कुठ--करणे आरन् । स्वनामख्याते काष्ठच्छेद-नसाधने अस्त्रभेदे स्त्रीत्वे गौरा० ङीष् । “राजन्यो-च्चांसकूटक्रथनपटुरटद्घोरधारः कुठारः” प्रबीध० । “मातुःकेवलमेव यौवनवनच्छेदे कुठारावयम्” भर्त्तृ० । “तंत्वा गताहं शरण शरण्यं सभृत्यसंसारतरोः कुठारम्”भाग० ३, २५, १२, तल्लक्षणं हेमा० परि० ख० लक्षण-समुच्चये यथा-“जमदग्निं प्रति शुक्रः प्रोवाच यथोपदेशं शुश्रूषो!निबोध परशोरुत्पत्तिं द्रव्यक्रमयोगं प्रमाणं चोत्तममध्य-माधमानां नराणां सपाणिः पाणिमुक्तैति द्विकर्म्मापरशुर्भवति । तत्र पञ्चाशत्पलिकः श्रेष्ठश्चत्वारिंशत्पलि-कोमध्यमस्त्रिंशत्पलिकः कनिष्ठ इति । जातप्राणस्यपुरुषस्य सर्वायसमयस्त्रिविधः परशुर्भवति सार्द्धपञ्चाङ्गुलंश्रेष्ठस्य, सार्द्धचतुरङ्गुलं मध्यमस्य, सार्द्धत्र्यङ्गुलंनिकृष्टस्य, मूलं विसृतम्भवति । तथा मध्ये सार्द्धपञ्चा-ङ्गुलं विसृतं चोत्तममध्यमकनिष्ठानां भवति । तथाङ्ग-मपि पञ्चदशोङ्गलमुत्तमस्य, सार्द्धत्रयोदशाङ्गुलं मध्यमस्य, द्वादशाङ्गुलं निकृष्टस्येति परशोःफलम् । तथोत्तमं द्वाद-शाङ्गुलायामं, मध्यमं दशाङ्गुलायाममधमम ष्टाङ्गुलाया-ममित्येवमपि त्रिविधं भवति । कुणपेष्विव दण्डप्रमाण-मुत्तममध्यमकनिष्ठभेदात्रिविधं शालकधबधन्वनशाका-जुनाशरीषशिंशपासनराजवृद्धेन्द्रवृद्धतिन्द कसोमवल्कश्वे-तकार्जुनप्रभृतीनां ह्रस्वप्रमाणो दण्डग्रन्थिर्भवेत् । यस्तुसपाणिः परशुः स यथाकामं प्रयोज्यः ।कुणपलक्षणं तु कुणपशब्दे दृश्यं । २ वृक्षे
पु०
 शब्द-रत्ना० । तस्येदम् शिवा० अण् । कौठार तत्सम्बन्धिनित्रि० स्त्रियां ङीप् । अल्पार्थे क । कुठारक क्षुद्रकुठारेपुंस्त्री० स्त्रियां कुठारिका ।
Capeller
German
कुठार u.
°क
m.
 Axt.
°रिका
f.
 kleine
Axt.
Stchoupak
French
कुठार-
m.
 hache
n.
 d'un Nāga
-इका-
f.
 hachette.