| YouTube Channel

कुट्मल (kuTmala)

 
Yates
English
कुट्मल (लः-लं) 1.
m.
n.
 An opening
bud
one of the Hindu hells.
Wilson
English
कुट्मल
mn. (-लः-लं) An opening bud.
n.
 (-लं) One of the hells
in which sinners are punished, where they are bound with ropes.
E.
 कुट to be curved, and क्मलच् Uṇādi affix, or कल affix,
with मुट् inserted.
Apte
English
कुट्मल [kuṭmala],
=
 कुड्मल q. v.
Apte 1890
English
कुट्मल = कुड्मल q. v.
Monier Williams Cologne
English
कुट्मल See कुड्मल.
Monier Williams 1872
English
कुट्मल कुट्मल, अस्, आ, अम् (said to be fr.
rt. कुट्), opening or expanding as the blossom of a
flower, blossoming
(अस्, अम्), m. n. an opening
bud
(अम्), n. one of the twenty-one hells in which
sinners are punished (where they are bound with
ropes).
Benfey
English
कुट्मल कुट् + मल,
m.
 and
n.
1. An
opening bud, Mṛcch. 10, 10.
2.
Opening, Rām. 4, 38, 40.
Apte Hindi
Hindi
कुट्मल
वि* - -
कुड्मल
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कुट्म(ड्म)ल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೊಗ್ಗು
निष्पत्तिः - > कुट (कौटिल्ये) - "कलः" मुट् च ( उ० ग० १-१०६) । कुडि (दाहे) - "क्मलन्" (उ० ४-१८६) वा ।
प्रयोगाः - > "द्योतितान्तःसभैः कुन्दकुड्मलाग्रदतः स्मितैः" ।
उल्लेखाः - > माघ० २-७
कुट्म(ड्म)ल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ನರಕ
प्रयोगाः - > "सङ्घातं च सकाकोलं कुड्मलं प्रतिमूर्तिकम्"
उल्लेखाः - > मनु० ४-८९
कुट्म(ड्म)ल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೊಗ್ಗಿನಂತಿರುವ ಬಾಣದ ತುದಿ
प्रयोगाः - > "कुड्मलश्चाभवद्विष्णुस्तस्मिन्निषुवरं तदा"
उल्लेखाः - > भा० कर्ण० ३४-१९
L R Vaidya
English
kuwmala {% m.n. %} The same as कुड्मल q.v.
Bopp
Latin
कुट्मल m. n. calyx efflorescens. HIT. 39. 15.
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: कुट्मलः
Root: कुट्मल
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ ईषद्विकासोन्मुखपुष्पम्
Meaning(s):
⇒ Opening bud
Shloka(s):
3|3|19|2 ► कलिका कोरकश्चाथ कुट्मलो मुकुलोऽस्त्रियौ॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|19|2 ⇢ कुट्मलः (कुट्मल) (पुं) ⇒ Opening bud ⇒ ईषद्विकासोन्मुखपुष्पम्
➠ 3|3|19|2 ⇢ कुट्मलम् (कुट्मल) (नपुं) ⇒ Opening bud ⇒ ईषद्विकासोन्मुखपुष्पम्
➠ 3|3|19|2 ⇢ मुकुलः (मुकुल) (पुं) ⇒ Opening bud ⇒ ईषद्विकासोन्मुखपुष्पम्
➠ 3|3|19|2 ⇢ मुकुलम् (मुकुल) (नपुं) ⇒ Opening bud ⇒ ईषद्विकासोन्मुखपुष्पम्
Related word(s):
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कुट्मल पुं
न०
 कुट--कमलच् । १ मुकुले विकाशोन्मुखपुष्पकलि-कायाम् । “द्योतितान्तःसभैः कुन्द--कुद्मलाग्रदतः स्मितैः”माघः । अग्रान्तत्वात् दन्तस्य वा दत्त्रादेशः । २ नरकभेदेन० यत्र रज्जुभिर्यन्त्रणा नारकिभ्यो दीयते तत्र ।“तामिस्रमग्धतामिस्रमित्येकविंशतिनरककथने “संघातञ्चसकाकालं कुद्मलं पूतिमृत्तिकम्” मनुः “कुट्मलं यत्रबहुभिः पीडनम्” प्रा० वि० । मुद्रितपु० कुड्यलमिति पाठः ।कुड्मलमपि नरकभेदे । ३ कुद्मलाकारे वाणाग्रमागे फलकेच “विष्णुं सोमं हुताशं च तस्येषुं समकल्पयन् । शृङ्ग-नग्निर्बभूवास्य भल्लः सोमोविशाम्पते! । कुद्मलश्चाभवद्विष्णुस्तस्मिन्निषुवरे तदा” भा० क० ३६ अ०,
Burnouf
French
कुट्मल कुट्मल
m.
n.
 bouton de fleur entr'ouvert.
Un des
enfers.
Stchoupak
French
कुट्मल-
= कुड्मल-।