| YouTube Channel

कुटुम्बः (kuTumbaH)

 
Apte Hindi
Hindi
कुटुम्बः
पुं*
- कुटुम्ब् - अच्
"बन्धु, वंश या विवाह के फलस्वरूप सम्बन्ध"
कुटुम्बः
पुं*
- कुटुम्ब् - अच्
"बाल-बच्चे, संतान"
कुटुम्बः
पुं*
- कुटुम्ब् - अच्
नाम
कुटुम्बः
पुं*
- कुटुम्ब् - अच्
वंश
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
कुटुम्बः, कुटुम्बम्
noun
एकस्यैव पुरुषस्य वंशजाः।
"तस्य परिवारे एकता अस्ति।"
Synonyms:
कुटुम्बः, परिजनः, अभिजनः
noun
एकपरिवारसमबन्धिजनः।
"मम कुटुम्बः एकत्र भोजनं करोति।"
Synonyms:
कुलम्, वंशः, अन्वयः, अन्ववायः, कुटुम्बः, जातिः, गोत्रम्, प्रवरम्
noun
एकस्मात् पुरुषाद् उत्पन्नः जनसमुहः।
"श्रेष्ठे कुले जाते अपि श्रेष्ठत्वं कर्मणा एव लभ्यते। /यस्मिन् कुले त्वमुत्पन्नः गजस्तत्र हन्यते।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुटुम्बः,
पुं,
(कुटुम्बयते पालयति कुटुम्ब + अच यद्वाकुटुम्ब्यते पाल्यते सम्बध्यते वा कुटुम्ब + कर्म्मणिघञ् ।) नाम ज्ञातिः बान्धवः सन्ततिः इतिशब्दरत्नावली
पोष्यवर्गः इत्यमरमाला
(यथा, मनुः ११ २२
“तस्य भृत्यजनं ज्ञात्वा स्वकुटुम्बान्महीपतिः ।श्रुतशीले विज्ञाय वृत्तिं धर्म्यां प्रकल्पयेत्”
)
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कुटुम्ब धारणे”@} 2 आकुस्मीयः।
3 ‘तत्रि कुटुम्बधारणे’ इत्यत्र ‘कुटुम्ब’ इति पृथग् धातुरिति चान्द्राणां मतेन लिख्यते।]] कुटुम्बकः-म्बिका, चुकुटुम्बयिषकः-षिका
4 कुटुम्बयिता-त्री, चुकुटुम्बयिषिता-त्री
कुटुम्बयमानः, चुकुटुम्बयिषमाणः
कुटुम्बयिष्यमाणः, चुकुटुम्बयिषिष्यमाणः
5 कुटुम्बितम्-तः, चुकुटुम्बयिषितः-तवान्
कुटुम्बः, चुकुटुम्बयिषुः
कुटुम्बयितव्यम्, चुकुटुम्बयिषितव्यम्
कुटुम्बनीयम्, चुकुटुम्बयिषणीयम्
कुटुम्बयम्, चुकुटुम्बयिष्यम्
ईषत्कुटुम्बः-दुष्कुटुम्बः-सुकुटुम्बः
-- कुटुम्बयमानः, चुकुटुम्बयिष्यमाणः
6 कुटुम्बः, चुकुटुम्बयिषः
कुटुम्बयितुम्, चुकुटुम्बयिषितुम्
कुटुम्बना, चुकुटुम्बयिषा
कुटुम्बनम्, चुकुटुम्बयिषणम्
कुटुम्बयित्वा, चुकुटुम्बयिषित्वा
प्रकुटुम्ब्य, प्रचुकुटुम्बयिष्य
कुटुम्बम् २, कुटुम्बयित्वा २, चुकुटुम्बयिषम्
चुकुटुम्बयिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(२०६)
02
=>
(१०-चुरादिः-१६७९। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
[[[अ]
04
=>
[[१। अनेकाच्त्वात् यङ् न।]]
05
=>
[[२। ‘निष्ठायां सेटि’ (६-४-५२) इति णिलोपः।]]
06
=>
[[३। कुटुम्ब्यते = धार्यते पोष्यते इति कुटुम्बः = पोष्यवर्गः। कर्मणि घञ्।]]