| YouTube Channel

कुञ्जरः (kuJjaraH)

 
Apte
English
कुञ्जरः [kuñjarḥ], [कुञ्जो हस्तिहनुः सो$स्यास्ति, कुञ्ज-र, ऊषसुषिपुष्क मधोरः
P.
V.*
 2.17. Vārt.]
An elephant
प्राक्छाये कुञ्जरस्य च
Ms.*
 3.274. दन्तयोर्हन्ति कुञ्जरम् Mbh. on
P.
 II.3.36.
Anything pre-eminent or excellent of its class (at the end of
comp.
 only). Amara gives the following words used similarly: स्युरुत्तरपदे व्याघ्रपुङ्गवर्षभकुञ्जराः । सिंहशार्दूलनागाद्याः पुंसि श्रेष्ठार्थवाचकाः ॥
The Aśvattha tree.
The lunar asterism called हस्त.
Hair.
Head.
An ornament
कुञ्जरः कुन्तले पुमान् मस्तके भूषणे नागे ... Nm.
The number 'eight' (from eight elephants of the cardinal points).
रा, री A female elephant.
N.
 of a flower-plant.
Comp.
 -अनीकम् the division of an army consisting of elephant-corps.-अरिः a lion. -अशनः the Aśvattha tree.
अरातिः a lion.
Śarabha (a fabulous animal with 8 feet). -आरोहः an elephant's driver
Rām.*
 6. -ग्रहः an elephant-catcher
नाश्वबन्धो$श्वमाजानन्न गजं कुञ्जरग्रहः
Rām.*
 2.91.57. -च्छायः A famous Yoga in Astrology in which the moon is in the मघानक्षत्र and the sun is in the हस्तनक्षत्र.
Apte Hindi
Hindi
कुञ्जरः
पुं*
 - कुञ्जो हस्तिहनुः सोऽस्यास्ति - कुञ्ज - र
हाथी
कुञ्जरः
पुं*
 - कुञ्जो हस्तिहनुः सोऽस्यास्ति - कुञ्ज - र
कोई सर्वोत्तम या श्रेष्ठ वस्तु
कुञ्जरः
पुं*
 - कुञ्जो हस्तिहनुः सोऽस्यास्ति - कुञ्ज - र
पीपल का वृक्ष
कुञ्जरः
पुं*
 - कुञ्जो हस्तिहनुः सोऽस्यास्ति - कुञ्ज - र
हस्त नामक नक्षत्र
कुञ्जरः
पुं*
 - कुञ्ज+र
हाथी
कुञ्जरः
पुं*
 - कुञ्ज+र
सिर
कुञ्जरः
पुं*
 - कुञ्ज+र
आभूषण
कुञ्जरः
पुं*
 - कुञ्ज+र
आठ की संख्या
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 गजः, हस्ती, करी, दन्ती, द्विपः, वारण-, मातङ्गः, मतङ्गः, कुञ्जरः, नागः, द्विरदः, इभः, रदी, द्विपायी, अनेकपः, विषाणी, करेणुः, पद्मी, लम्बकर्णः, शुण्डालः, कर्णिकी, दन्तावलः, स्तम्बेरमः, दीर्घवक्त्रः, द्रुमारिः, दीर्घमारुतः, विलोमजिह्वः, शक्वा, पीलुः, महामृगः, मतङ्गजः, षष्ठिहायनः
noun
वन्यपशुः , यस्य वक्षो अथ कक्षावलयः, श्लथाश्च लम्बोदरसः त्वग्बृहतीगलश्च पेचकेन सह स्थूला कुक्षिः अस्ति। तथा च यः शुण्ावान् अस्ति।
"हया जिहेषिरे हर्षाद् गम्भीरं जगजुः गजाः।"
Synonyms:
 कुञ्जरः
noun
रामस्य सेनायाम् एकः वानरः।
"कुञ्जरस्य वर्णनं पुराणेषु वर्तते।"
Synonyms:
 पिप्पलः, कलहप्रिया, कलहाकुला, कुञ्जरः, कुञ्जराशनः, कृष्णावासः, गजभक्षकः, गुह्यपत्रः, चलदलः, तत्पदः, तारायणः, महाद्रुमः, नागबन्धुः, केशवालयः
noun
बृहद्वृक्षः यः हिन्दूनां कृते पवित्रः अस्ति।
"स्नानादनन्तरं सः पिप्पलाय जलं ददाति।"
Synonyms:
 गजः, हस्ती, करी, दन्ती, द्विपः, वारणः, मातङ्गः, मतङ्गः, कुञ्जरः, नागः, द्विरदः, इभः, रदी, द्विपायी, अनेकपः, विषाणी, करेणुः, लम्बकर्णः, पद्मी, शुण्डालः, कर्णिकी, दन्तावलः, स्तम्बेरमः, दीर्घवक्त्रः, द्रुमारिः, दीर्घमारुतः, विलोमजिह्वः, शक्वा, पीलुः, मामृगः, मतङ्गजः, षष्ठिहायनः
noun
पशुविशेषः- सः पशुः यः विशालः स्थूलः शुण्डायुक्तः च।
"गजाय इक्षुः रोचते।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुञ्जरः,
पुं,
 (प्रशस्तः कुञ्जः हनुर्दन्तो वा अस्त्यस्य ।कुञ्ज + “रप्रकरणे खमुखकुञ्जेभ्यः उपसंख्यानम्” ।वार्त्तिकं इति रः ।) हस्ती । (यथा, महाभारते३ । द्वैतवनप्रवेशे २६ । १५ ।“कुञ्जरस्येव संग्रामे परिगृह्याङ्कुशग्रहम्” ॥
)उत्तरपदे श्रेष्ठवाचकः । यथा पुरुषकुञ्जर इत्यादि ।इत्यमरः । २ । ८ । ३४ ॥
(सर्पविशेषः । यथा, महाभारते । ३५ । १५ ।“कुठरः कुञ्जरश्चैव तथा नागः प्रभाकरः” ॥
)केशः । इति मेदिनी ॥
देशभेदः । इति शब्द-रत्नावली ॥
(पर्व्वतविशेषः ॥
यथा गोः रामायणे४ । ४१ । ५० ।“ततः शक्रध्वजाकारः कुञ्जरो नाम पर्व्वतः ।अगस्त्यभवनं तत्र निर्म्मितं विश्वकर्म्मणा” ॥
)