| YouTube Channel

कुजा (kujA)

 
Spoken Sanskrit
English
कुजा - kujA -
f.
- durgA
क्षेमङ्करी - kSemaGkarI -
f.
- durgA
गणनायिका - gaNanAyikA -
f.
- durgA
गन्धर्वा - gandharvA -
f.
- durgA
चर्चा - carcA -
f.
- durgA
जगदम्बिका - jagadambikA -
f.
- durgA
जगद्धात्री - jagaddhAtrI -
f.
- durgA
जगन्मातृ - jaganmAtR -
f.
- durgA
जगन्नाथा - jagannAthA -
f.
- durgA
जाङ्गुली - jAGgulI -
f.
- durgA
जातवेदसी - jAtavedasI -
f.
- durgA
ज्योतिर्हस्ता - jyotirhastA -
f.
- durgA
ज्योत्स्ना - jyotsnA -
f.
- durgA
दक्षजा - dakSajA -
f.
- durgA
दक्षविहिता - dakSavihitA -
f.
- durgA
दक्षयज्ञविनाशिनी - dakSayajJavinAzinI -
f.
- durgA
दण्डनीति - daNDanIti -
f.
- durgA
दर्शनी - darzanI -
f.
- durgA
दशभुजा - dazabhujA -
f.
- durgA
दशमहाविद्या - dazamahAvidyA -
f.
- durgA
कुजा - kujA -
f.
- earth-daughter
कुजा - kujA -
f.
- name of sItA
कुजा - kujA -
f.
- durgA
Monier Williams Cologne
English
कु—जा
f.
‘earth-daughter’, Durgā,
L.
of Sītā,
W.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कुजा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೀತಾದೇವಿ
कुजा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾತ್ಯಾಯನಿ /ದುರ್ಗಾದೇವಿ
विस्तारः - > "कुजा कात्यायनीदेव्यां कुजो नरकभौमयोः" - मेदि०
L R Vaidya
English
kujA {% f. %} An epithet of Sītā.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुजा,
स्त्री,
(कुजाः पृथिवीजाः वृक्षाः आश्रयत्वेनसन्ति अस्याः इति अच् ततष्टाप् यथा, --“कदली दाडिमी धान्यं हरिद्रा मानकं कचुः ।विल्वाशोकौ जयन्ती विज्ञेया नवपत्रिका”
इति मन्त्रोक्तनवपत्रिकासु “तव स्थानमिदं मर्त्त्ये”इत्यादि निर्द्देशेन चास्याः आश्रयत्वात् तथात्वम् ।)कात्यायनी देवी इति मेदिनी
(कोः पृथिव्याःजायते जन + डः टाप् सोता देषी भूमेःतदुत्पत्तिकथा कालिका पुराणे ३७ अध्यायेः ।“ततः पुरोधसं राजा गोतमं मुनिसत्तमम् ।तत्पुत्त्रञ्च शतानन्दं पुरोधायाकरोन्मखम्
द्वौ पुत्त्रौ तस्य सञ्जातौ यज्ञभूमौ परौ स्मृतौ ।एका दुहिता साध्वी भूम्यन्तरगता शुभा”
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कुजा स्त्री कोः पृथिव्याः जायते जन--ड सीतादेव्यां त-स्याः पृथिवीतोजन्मकथा कालि० ३७ अ०“तच्छ्रुत्वा जनको राजा प्रविश्यान्तःपुरं स्वकम् भा-र्य्याभिर्मन्त्रयामास यज्ञार्थं पुत्रजन्मने मन्त्रयित्वा तदाराजा महिषीप्रमुखैः स्वयम् चतसृभिस्तु भार्य्या-भिर्यज्ञार्थं दीक्षितोऽभवत् ततः पुरोधसं राजा गौ-तमं मुनिसत्तमम् तत्पुत्रञ्च शतानन्दं पुरोधायाक-रोन्मखम् द्वौ पुत्रौ तस्य सञ्जातौ यज्ञभूमौ परौस्मृतौ एका दुहिता साध्वी मूम्यन्तरगता शुभा ।नारदस्योपदेशेन यज्ञभूमिं ततो नृपः हलेन दारयामासयज्ञवाटावधि स्वयम् तद्भूमौ जातसीतायां शुभांकन्यां समुत्थिताम् लेभे राजा मुदा युक्तः सर्वलक्षण-संयुताम् तस्यान्तु जातमात्रायां पृथिव्यन्तर्हितास्वयम् जगाद वचनञ्चेदं गौतमं जनकं नृपम् ।पृथिव्युवाच एषा सुता मया दत्ता तव राजन्मनो-हरा एनां गृहाण सुभगां लोकद्वयशुभावहाम् ।अनया मे महाभार उद्धृतौ हेतुभूतया क्षयं यास्यतिभारार्त्तिं मोचयिष्यामि दारुणाम् रावणाद्या महावीराः कुम्भकर्णादयोऽपरे नाशं यास्यन्ति दुर्द्धर्षाःकृतेऽस्या राक्षसाः परे त्वञ्च मोदं दुराधर्षं यद्दहितृकृतं नृप! अवाप्स्यसि सुराणाञ्च पितॄणामृणशोधनम्” ।कुजाः वृक्षा आश्रयत्वेन सन्त्यस्याः अच् कात्या-यनीदेव्यां मेदि० “कदली दाडिमी धान्यं हरिद्रामानकं कचुः विल्वोऽशोको जयन्ती विज्ञेया नव-पत्रिका” इत्युक्तनवपत्रिकाणाम् “तव स्थानमिदं मर्त्ये”इति मन्त्रलिङ्गेन आश्रयणीयत्वोक्तेस्तस्यास्तथात्वम्