| YouTube Channel

कुक्षि (kukSi)

 
शब्दसागरः
English
कुक्षि
m.
(-क्षिः) The belly, the cavity of the abdomen.
E.
कुषि to extract,
and क्सि affix
see the preceding.
Capeller Eng
English
कुक्षि॑
m.
belly, womb (also कुक्षी
f.
)
cave, valley.
Yates
English
कुक्षि (क्षिः) 1.
m.
Idem
the cavity
of the abdomen.
Spoken Sanskrit
English
कुक्षि - kukSi -
m.
- belly
कञ्जर - kaJjara -
m.
- belly
फण्ड - phaNDa -
m.
- belly
मध्यदेह - madhyadeha -
m.
- belly
मध्यदेश - madhyadeza -
m.
- belly
मलुक - maluka -
m.
- belly
लोमलताधार - lomalatAdhAra -
m.
- belly
रोमरताधार - romaratAdhAra -
m.
- belly
कबन्ध - kabandha -
m.
n.
- belly
चटु - caTu -
m.
n.
- belly
उदर - udara -
n.
- belly
जठर - jaThara -
n.
- belly
कुक्ष - kukSa -
n.
- belly
कृपीट - kRpITa -
n.
- belly
कृत्स्न - kRtsna -
n.
- belly
तुन्द - tunda -
n.
- belly
पटीर - paTIra -
n.
- belly
फाण्ड - phANDa -
n.
- belly
मूत्राशय - mUtrAzaya -
m.
- belly or
जठरज्वाला - jaTharajvAlA -
f.
- belly-ache
कुक्षि - kukSi -
m.
- womb
कुक्षि - kukSi -
m.
- tummy
कुक्षि - kukSi -
m.
- bay [ Geog. ]
कुक्षि - kukSi -
m.
- belly
कुक्षि - kukSi -
m.
- cavity of the abdomen
कुक्षि - kukSi -
m.
- cavity
कुक्षि - kukSi -
m.
- abdomen
कुक्षि kukSi
m.
tummy
उदरपीडन udarapIDana
n.
tummy pain
Wilson
English
कुक्षि
m.
(-क्षिः) The belly, the cavity of the abdomen.
E.
कुषि to extract, and क्मि affix
see the preceding.
Apte
English
कुक्षिः [kukṣiḥ], 1 The belly (in general)
जिह्मिताध्मातकुक्षिः (भुजगपतिः)
Mk.*
9.12.
The womb, the part of the belly containing the foetus
कुम्भीनस्याश्च कुक्षिजः
R.*
15.15
Śi.*
13.4.
The interior of anything
विभक्तात्मा विभु- स्तासामेकः कुक्षिष्वनेकधा
R.*
1.65 (where the word is used in sense 2 also.)
A cavity in general.
A cavern, cave
अद्रिकुक्षौ हैमवताच्च कुक्षेः
R.*
2.38, 67
a valley
अस्तीह हिमवत्कुक्षौ देशः पृथ्वीशिरोमणिः
Ks.*
65.214.
The sheath of a sword.
N.
of Bali.
A bay, gulf.
Comp.
-गत
a.
being in the belly
कुक्षिगतीकृता इव
N.*
2.83.-जः
a.
son
प्राप मधूपघ्नं कुम्भीनस्याश्च कुक्षिजः
R.*
15.15.-शूलः belly-ache, colic.
Apte 1890
English
कुक्षिः 1 The belly (in general)
जिह्मिताध्मातकुंक्षिः (भुजगपतिः) Mk. 9. 12.
2 The womb, the part of the belly containing the fœtus
कुंभीनस्याश्च कुक्षिजः R. 15. 15
Śi. 13. 40.
3 The interior of anything: R. 10. 65 (where the word is used in sense 2 also).
4 A cavity in general.
5 A cavern, cave
R. 2. 38, 67.
6 The sheath of a sword.
7 N. of Bali.
8 A bay, gulf.
Comp.
शूलः belly-ache, colic.
Monier Williams Cologne
English
कुक्षि॑ इस्,
m.
[f. ,
L.
] the belly, cavity of the abdomen (in the earlier language generally used in
du.
RV.
VS.
AV.
)
the interior of anything,
W.
the womb,
R.
Ragh.
x, 60
&c.
a cavity in general (e.g. अद्रि-कुक्षि, cavity of a mountain,
Ragh.
ii, 38),
MBh.
iii, 10694
&c.
a valley,
Kathās.
lxv, 214
(with सागर or समुद्र) an ocean-cavity i.e. a bay, gulf,
MBh.
Pañcat.
the sheath of a sword,
L.
steel,
L.
N.
of a son of Priya-vrata and Kāmyā,
Hariv.
59
of Bali,
Hariv.
191
of a king,
MBh.
i, 2692
of a son of Ikṣvāku and father of Vikukṣi,
R.
of a teacher,
BhP.
of a region g. धूमादि
कुक्षि॑ (इस्),
f.
N.
of a daughter of Priyavrata and Kāmyā,
VP.
कुक्षि [cf.
Lat.
coxa, coxendix
Gk. κοχώνη ?
Old
Germ.
bûh
Mod.
Germ.
Bauch.]
Monier Williams 1872
English
कुक्षि, इस्, m. the belly, the cavity of the abdomen
(in the earlier language generally used in dual)
the
interior of anything
the womb, the part of the belly
containing the fœtus
a cavity in general (e. g. अद्रि-
कुक्षि, cavity of a mountain)
the cavity of the
ocean, i. e. a bay, a gulf
a cavern
N. of a son (f.
also of a daughter?) of Priya-vrata and Kāmyā
N.
of Bali
of a king
of a son of Ikṣvāku and father
of Vikukṣi
N. of a region
according to a native
lexicographer कुक्षि means also the sheath of a
sword, and steel
[cf. Lat. coxa, coxendix
Gr.
κοχώνη? Old Germ. bûh
Mod. Germ. Bauch.]
—कुक्षिम्-भरि, इस्, इस्, इ, one who nourishes only
his belly, filling or pampering the belly, voracious,
gluttonous.
—कुक्षि-रन्ध्र, अस्, m. a kind of
reed.
—कुक्षि-शूल, अस्, m. pain in the belly, belly-
ache, colic.
Macdonell
English
कुक्षि kuk-ṣí,
m.
[√ kuś] belly
womb
cavity, 🞄cavern
valley
bay: -ja,
m.
son.
Benfey
English
कुक्षि कुक्षि (vb. कुच्),
m.
1. The
belly, Rām. 1, 70, 34.
2. Cavity, Pañc.
i. d. 281.
3. A cavern, Ragh. 2, 38.
4. A bay, MBh. 3, 793.
5. A proper
name, Rām. 1, 70, 21.
Apte Hindi
Hindi
कुक्षिः
पुं*
- कुष् -
पेट
कुक्षिः
पुं*
- कुष् -
"गर्भाशय, पेट का वह भाग जिसमें भ्रूण रहता हैं"
कुक्षिः
पुं*
- कुष् -
किसी चीज का भीतरी भाग
कुक्षिः
पुं*
- कुष् -
गर्त
कुक्षिः
पुं*
- कुष् -
"गुफा, कन्दरा"
कुक्षिः
पुं*
- कुष् -
तलवार का म्यान
कुक्षिः
पुं*
- कुष् -
खाड़ी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कुक्षि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉದರ /ಜಠರ /ಹೊಟ್ಟೆ
निष्पत्तिः - > कुष (निष्कर्षे) - "क्सिः" (उ० ३-११५)
व्युत्पत्तिः - > कुष्यते निष्कास्यते मलोऽस्मात्
प्रयोगाः - > "विपुलेन सागरशयस्य कुक्षिणा भुवनानि यस्य पपिरे युगक्षये"
उल्लेखाः - > माघ० १३-४०
कुक्षि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗರ್ಭಾಶಯ
प्रयोगाः - > "विभक्तात्मा विभुस्तासामेकः कुक्षिष्वनेकधा"
उल्लेखाः - > रघु० १०-६५
कुक्षि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗುಹೆ /ಗವಿ
प्रयोगाः - > "तदा प्रभृत्येव वनद्विपानां त्रासार्थमस्मिन्नहमद्रिकुक्षौ"
उल्लेखाः - > रघु० २-३८
कुक्षि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶದ ಮಧ್ಯಭಾಗ
प्रयोगाः - > "ततः सागरमासाद्य कुक्षौ तस्य महोर्मिणः"
उल्लेखाः - > भा० वन०
कुक्षि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಕ್ಷ್ವಾಕುರಾಜನ ಮಗ /ವಿಕುಕ್ಷಿಯ ತಂದೆ
कुक्षि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ
L R Vaidya
English
kukzi {% m. %} 1. The belly, the womb, the part of the belly containing the fœtus, विपुलेन सागरशयस्य कुक्षिणा Sis.xiii.40, R.xv.15
2. the interior of any thing (in R.x.65, the word is used in senses 1 and 2)
3. a cavity in general
4. a cavern, a cave, R.ii.38, 67
5. the sheath of a sword.
Bopp
Latin
कुक्षि m. venter, uterus. RAGH. 10. 66.
trop. RAGH. 2. 38.:
अद्रिकुक्षि
A. 5. 11.: समुद्रकुक्षि. (Lat. coxa, coxendix,
gr. ϰοχώνη? germ. vet. bûh, nostrum Bauch, mutatâ
gutturali in labialem.)
Edgerton Buddhist Hybrid
English
kukṣi (and kukṣimatī
in Skt. only m., except acc. to one Lex. f., and mg. only belly or womb
so also Pali, Pkt. kucchi), as fem., LV 〔75.6〕 (vs) kukṣiye (loc. sg.) pratiṣṭhitaṃ
(like garbha) with mg. embryo (and hence kukṣimatī, pregnant): Mv 〔ii.432.11〕 devīye kukṣiḥ pratilabdhā (the queen conceived)
evaṃ dāni pañca devīśatāni kukṣimantāni (so Senart
mss. °matinī, °matīnāṃ
read °matīni?) saṃvṛttāni
Divy 〔264.10〕 kukṣimaty eṣā nūnam asyāḥ prasavakāla iti.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
klong ma dkyel
कुक्षि
dku
१) कुक्षि २) कुक्षिता
mngal
१) कुक्षि २) गर्भ ३) जरज ४) जरायु ५) योनिज
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
तुन्दं तुन्दिर्गर्भकुक्षी पिचण्डो जठरोदरे
-wordlist-
तुन्द (क्ली), तुन्दि (स्त्री), गर्भ (पुं), कुक्षि (पुं), पिचण्ड (पुं), जठर (क्ली), उदर (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
पिचण्ड
पिचण्ड, जठर, उदर, तुन्द, कुक्षि, गर्भ
ऊरुः सक्थि पिचण्डं जठरोदरतुन्दकुक्षिगर्भाः स्युः ५१५
verse 2.1.1.515
page 0059
नाममाला
Sanskrit
कुक्षि, जठर, उदर
नासा घ्राणम् उरो वक्षः कुक्षिः स्याज्जठरोदरम्
verse 0.1.1.102
page 0051
Mahabharata
English
Kukshi^1, a Dānava. § 130 (Aṃśāvat.): I, 67, 2692 (Dānavānāṃ mahābalaḥ, incarnate as king Parvatīya).
Kukshi^2, § 717b (Nārāyaṇīya): XII, 349, V), 13589 (diśāṃ pālāya, son of Raibhya).
पुराणम्
English
कुक्षि / KUKṢI I. To svāyambhuva manu the son of brahmā were born two sons called priyavrata and uttānapāda by his wife śatarūpā, and kardama prajāpati married the daughter of priyavrata. And, to them were born three sons called samrāṭ, kukṣi and virāṭ. (agni purāṇa, Chapter 18).
कुक्षि / KUKṢI II. A well known asura King. An aspect of this asura was later reborn as King pārvatīya. (Ādi Parva, Chapter 67, Verse 56).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुक्षिः,
पुं,
(कुषनिष्कर्षे + “प्लुषिकुषिशुषिभ्यःक्सिः” ।उणां १५५ इति किसः ।) उदरम् इत्यमरः ।२ ७७
(यथा, महाभारते ७७ १३ ।“यात्रोषितं विशालाक्षि ! त्वया चन्द्रनिभानने ! ।तत्राहमुषितो भद्रेकुक्षौ काव्यस्य भाविनि !”
दानवविशेषः यथा महाभारते ६७ ५७ ।“कुक्षिस्तु राजन् विख्यातो दानवानां महाबलः”
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कुक्षि
पु०
कुष--क्सि उदरे “विपुलेन सागरशयस्य कुक्षिणा”माघः “कुम्भीनस्याश्च कुक्षिजः” रघुः “तव कुक्षौ म-हाभागे! अचिरात् संजनिष्यते” रामा० उदरस्यवामदक्षिणप्रार्श्वयोश्च(कोँक) अमरः मध्यभागे “ततःमागरमासाद्य कुक्षौ तस्य महीर्म्मिणः” भा० व० ७९ अ० ।कुक्षौ भवः अण् कौक्ष उदरभवे मध्यभवे
त्रि०
स्त्रियांङीप् कुक्षौ बद्धोऽसिः ढकञ् कौक्षेयकोऽसिः ।कुक्षिदेशे भवः धूमा० वुञ् कौक्षक मध्यदेशभवे
त्रि०
Grassman
German
kukṣí, m., Bauch, überall vom Bauche des Indra, der mit Somatrunk (oder auch mit Rinderbraten {912, 14}) gefüllt wird
häufig im Dual [wol mit kóśa verwandt, s. kuś].
-ís {8, 7} somapā́tamas.
-áye {701, 24}.
-ā́ [L. für aú] {792, 3}
{821, 18}.
-ī́ [d.] {202, 11}
{854, 2}
{912, 14}.
-iós [L.] {285, 12}
{637, 5}.
-áyas {270, 8} somadhā́nās.
Stchoupak
French
कुक्षि-
m.
cavité abdominale, ventre (aussi comme réceptacle de
l'embryon)
cavité en général, vallée, golfe
n.
de divers personnages.
°ज-
m.
fils.
°इं-भरि- ag. qui remplit le ventre.