कुक्कुर (kukkura)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishकुक्कुर - kukkura - - dog
श्वन् - zvan - - dog [ Canis lupus familiaris - Zoo. ]
शुनी - zunI - - dog(fem. )
शुनकः जलं पिबन् आसीत् - zunakaHjalaMpibanAsIt - - Thedogwasdrinkingwater
यद्वा तद्वा वृष्टिः - yadvAtadvAvRSTiH - - Toomuchrain/Itisrainingcatsanddogs.
यदा सः मम स्वरं शृणोति तदा मम कुक्कुरः उपवेक्ष्यति - yadAsaHmamasvaraMzRNotitadAmamakukkuraHupavekSyati - - Whenhehearsthesoundofmyvoice, mydogwillsitdown
शुनकः किमर्थम् इत्थं भषति ? देहल्यां कः इति पश्यतु, वस्त - zunakaHkimarthamitthaMbhaSati?dehalyAMkaHitipazyatu, vasta - - Whyisthedogbarkinglikethis?Seewhoisatthedoor, dear(m).
क्रुद्धकुक्कुरं मा स्पृश ! तस्य तीव्रैर्दन्तैस्त्वां दशेत् ! - kruddhakukkuraMmAspRza!tasyatIvrairdantaistvAMdazet! - - Donottouchtheangrydog!Itcouldbiteyouwithitssharpteeth!
सारमेय - sArameya - - dog
शुनक - zunaka - - dog [ puppy ]
दृतिहरि - dRtihari - - dog
सूचक - sUcaka - - dog
अरतत्रप - aratatrapa - - dog
अलिपक - alipaka - - dog
अस्थिखाद - asthikhAda - - dog
अस्थिभक्ष - asthibhakSa - - dog
इन्द्रमहकमुक - indramahakamuka - - dog
इन्द्रमहकर्मन् - indramahakarman - - dog
कक्षशाय - kakSazAya - - dog
कङ्कशाय - kaGkazAya - - dog
कुक्कुर - kukkura - - dog
कुक्कुर - kukkura - - despicable man of a mixed caste
कुक्कुर - kukkura - - vegetable perfume
Wilson
EnglishApte
Englishकुक्कुर [kukkura], (-री ) [U.* 1.41] A dog
यस्यैतच्च न कुक्कुरै- रहरहर्जङ्घान्तरं चर्व्यते 2.12. -रम् A vegetable perfume.Comp. -वाच् a species of deer.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiकुक्कुरः
- "कोकते आदते - कुक् - क्विप्, कुक् किंचिदपि गृह्लन्तं जनं दृष्टवा कुरति शब्दायते - कुक् - कुर् - क"
कुत्ता
L R Vaidya
EnglishSanskrit Tibetan
Tibetankhyi
१) अलर्क २) कुक्कुर ३) जिह्वाप ४) श्वन् ५)
grong gi gcan gzan
कुक्कुर
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritयुवाजो वर्करोऽवौ तु मेषोर्णायुहुडोरणाः ।
उरभ्रो मेण्ढको वृष्णिरेडको रोमशो हुडुः ॥ १२७६ ॥
संफालः शृङ्गिणो भेडो मेषी तु कुररी रुजा ।
जालकिन्यविला वेण्यथेडिक्कः शिशुवाहकः ॥ १२७७ ॥
पृष्ठशृङ्गो वनाजः स्यादविदुग्धे त्ववेः परम् ।
सोढं दूसं मरीसं च कुक्कुरो वक्रवालधिः ॥ १२७८ ॥
अस्थिभुग्भषणः सारमेयः कौलेयकः शुनः ।
शुनिः श्वानो गृहमृगः कुर्कुरो रात्रिजागरः ॥ १२७९ ॥
रसनालिड्रतपराः कीलशायिव्रणान्दुकाः ।
शालावृको मृगदंशः श्वालर्कस्तु स रोगितः ॥ १२८० ॥
वर्कर (पुं), अवि (पुं), मेष (पुंक्ली), ऊर्णायु (पुं), हुड (पुं), उरण (पुं), उरभ्र (पुं), मेण्ढक (पुं), वृष्णि (पुं), एडक (पुं), रोमश (पुं), हुडु (पुं), सम्फाल (पुं), शृङ्गिण (पुं), भेड (पुं), मेषी (स्त्री), कुररी (स्त्री), रुजा (स्त्री), जालकिनी (स्त्री), अविला (स्त्री), वेणी (स्त्री), ईडिक्क (पुं), शिशुवाहक (पुं), पृष्ठशृङ्ग (पुं), वनाज (पुं), अविदुग्ध (क्ली), अविसोढ (क्ली), अविदूस (क्ली), अविमरीस (क्ली), कुक्कुर (पुं), वक्रवालधि (पुं), अस्थिभुज् (पुं), भषण (पुं), सारमेय (पुं), कौलेयक (पुं), शुन (पुं), शुनि (पुं), श्वान (पुं), गृहमृग (पुं), कुर्कुर (पुं), रात्रिजागर (पुं), रसनालिह् (पुं), रतकील (पुं), रतशायिन् (पुं), रतव्रण (पुं), रतान्दुक (पुं), शालावृक (पुं), मृगदंश (पुं), श्वन् (पुं), अलर्क (पुं)
नाममाला
Sanskritकौलेयक, सारमेय, मण्डल, श्वन्, पुरोगति, जिह्वाप, ग्रामशार्दूल, कुक्कुर, रात्रिजागर
कौलेयकः सारमेयो मण्डलः श्वा पुरोगतिः ।
जिह्वापो ग्रामशार्दूलः कुक्कुरो रात्रिजागरः ॥ ९२ ॥
verse 0.1.1.92
page 0047
Mahabharata
EnglishKukkura, a muni. § 264 (Sabhākriyāp.): II, 4, 113 (waited upon Yudhishṭhira).
Kukkura, pl. (ºāḥ), a people. § 295 (Dyūtap.): II, 52, 1872 (brought tribute to Yudhishṭhira).--§ 574 (Jambūkh.): VI, 9, 368 (ºāṅgāramārishāḥ, in the south).--§ 578 (Bhīshmavadhap.): VI, 51, 2097 (protected Bhīshma). Cf. Kukura, pl.
पुराणम्
Englishकुक्कुर १ / KUKKURA I. A King of the Lunar dynasty, the founder of the kukkura dynasty.
कुक्कुर २ / KUKKURA II. A noble sage who distinguished himself in Dharmaputra's court. (Sabhā Parva, Chapter 4, Verse 19).
कुक्कुर म् / KUKKURA (M). An urban region in ancient india. (bhīṣma parva, Chapter 9, Verse 42).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकुक्कुरं ग्रन्थिपर्णम् । इत्यमरः । २ । ४ । १३२ ।गाँठियाला इति भाषा ॥
(अस्य पर्य्याया यथा, --“स्थौणेयकं वहिर्वंह शुष्कवर्हञ्च कुक्कुरम् ।शीर्णरोम शुकञ्चापि शुकपुष्पं शुकच्छदम्” ॥
इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे १ भागे ॥
गुणा-श्चास्य स्थौणेयकशब्दे ज्ञेयाः ॥
)
कुक्कुरः, (कोकते आदत्ते इति । कुक् + क्विप् । कुक्यत्किञ्चिदपि गृह्णन्तं जनं दृष्ट्वा कुरति शब्दा-यते । कुर + कः ।) जन्तुविशेषः । कुकुर इतिभाषा ॥
तत्पर्य्यायः । कौलेयकः २ सारमेयः ३मृगदंशकः ४ शुनकः ५ भषकः ६ श्वा ७ । इत्य-मरः । २ । १० । २१ ॥
कुक्कुरः ८ शुनः ९ शुनिः १०श्वानः ११ । इति तट्टीका ॥
भषणः १२ भल्लूकः१३ वक्रलाङ्गूलः १४ वृकारिः १५ रात्रिजागरः१६ कालेयकः १७ ग्राम्यमृगः १८ मृगारिः १९शूरः २० शयालुः २१ । इति राजनिर्घण्टः ॥
तस्य गुणाः ।“बह्वाशी स्वल्पसन्तुष्टः सुनिद्रः शीघ्रचेतनः ।प्रभुभक्तश्च शूरश्च षडेते च शुनो गुणाः” ॥
इति चाणक्यम् ॥
तस्य परीक्षा यथा ।“मृगयार्थं शाकुनार्थं कौतुकार्थिमहीक्षिता ।श्वानः पोष्यास्ततस्तेषामत्र वक्ष्यामि लक्षणम् ॥
गुणजातिप्रभेदेन शुनो भेदो ह्यनेकधा” । तद्यथा ।“सात्त्विका राजसाश्चैव तामसाश्च त्रिधामताः ॥
अश्रान्ता अपरिक्षीणाः पवित्राः स्वल्पभोजिनः ।श्वानस्ते सात्त्विकाः प्रोक्ता दृश्यन्तेच क्वचित् क्वचित् ॥
१क्रुद्धा बहुभुजो दीर्घा गुरुवक्षस्तनूदराः ।जाङ्गलस्था जाङ्घिकाश्च श्वानस्ते राजसा मताः ॥
२अल्पश्रमेण ये श्रान्ता ललज्जिह्वा गुरूदराः ।श्वानस्ते तामसा ज्ञेयाः सन्ध्यावनसमाश्रयाः ॥
३ब्रह्मादिजातिभेदेन चतुर्द्धा सर्व्व एव हि ।शुभ्रा दीर्घा स्तब्धकर्णा लघुपुच्छास्तनूदराः ॥
सुशुक्तखरदन्ताश्च श्वानस्ते ब्रह्मजातयः ॥
१रक्ताङ्गास्तनुलोमानो ललत्कर्णास्तनूदराः ॥
दीर्घा दीर्घा नखरदाः श्वानस्ते क्षत्त्रजातयः । २ये पीतवर्णा मृदवस्तनुलोमान एव च ॥
क्रुद्धा क्रुद्धा ललज्जिह्वास्ते श्वानो वैश्यजातयः ॥
३कृष्णवर्णास्तनुमुखा दीर्घरोमाण एव च ॥
अक्रुद्धाः श्रमयुक्ताश्च ते श्वानः शूद्रजातयः ॥
४लघुप्रमाणास्तु गुरूदरा येयेऽमेध्यभक्षा बहुपुत्त्रकाश्च ।प्रवृद्धपुच्छा लघुसूक्ष्मदन्तास्तेचान्त्यजाः कुक्कु रजातयः स्युः ॥
५ ॥
द्विजातिचिह्नसंसर्गात् द्विजातिः श्वा भयावहः ।लक्षणत्रयसम्बन्धात् त्रिजातिर्धननाशनः ॥
भोजोऽपि ।द्विजातिर्व्वा त्रिजातिर्व्वा विजातिःश्वामहीभृताम् ।भयं धनक्षयं शोकं विदधाति यथाक्रमम् ॥
इति भोजराजकृतयुक्तिकल्पतरुः ॥
(मुनिविशेषः ।यथा महाभारते । २ । ४ । १७ ।“कुक्कुरो वेणुजङ्घोऽथ कालापः कठ एव च ।मुनयो धर्म्मविद्वांसो धृतात्मानो जितेन्द्रियाः” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritकुक्कुर पुंस्त्री कोकते क्विप् कुरति शब्दायते कुर--शब्दे ककर्म्म० । १ स्वनामख्याते पशौ । तच्छुभाशुभलक्षणमुक्तं वृ० स०यथा “पादाः पञ्चनखास्तथाग्रचरणः षड्भिर्नखेर्दक्षिण-स्ताम्रोष्ठाग्रनसो मृगेश्वरगतिर्जिघ्रन् भुवं याति च । लाङ्गूलंससटं दृगृक्षसदृशी कर्णौ च लम्बौ मृदू यस्य स्यात् सकरोति पोष्टुरचिरात् पुष्टां श्रियं श्वा गृहे । पादेपादेपञ्च पञ्चाग्रपादे वामे यस्याः षण्नखा मल्लिकाक्षाः ।वक्रं पुच्छं पिङ्गलालम्बकर्णा या सा राष्ट्रं कुक्कुरी पातिपोष्टुः” । स्त्रियां जातित्वात् ङीष् ।कुकुरगुणाश्चाण्यक्येनोक्ताः यथा “बह्वाशी स्वल्पसन्तुष्टःसुनिद्रः शीघ्रचेतनः । प्रभुभक्तश्च शूरश्च षडेते च शुनो-गुणाः” । २ ग्रन्थिपर्णोवृक्षे शब्दचि० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.