कीलाल (kIlAla)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishकीलाल - kIlAla - - sweet beverage
कीलाल - kIlAla - - blood
कीलाल - kIlAla - - water
Wilson
EnglishApte
Englishकीलालः [kīlālḥ], 1 A heavenly drink similar to Amṛita, beverage of the gods.
Honey.
A beast.
लम् Blood. जलयन्त्रजलाकारकीलालोत्कलिकाकुलाः Śiva. B.14.33. बद्धः सत्यमपां निधिर्जलनिधिः कीलालधिस्तोयधिः Udb.
waterComp. -जम् Flesh. -धिः the ocean. -पः a demon, goblin
न धर्मनिरतः कीलालपो नासुरः.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishकीलाल कीलाल, अस्, m. a sweet beverage
also a heavenly drink similar to Amṛta, the food of
the gods
honey
(अम्), n. blood
water.
—कीलाल-
ज, अम्, n. flesh.
—कीलाल-धि, इस्, m. the ocean.
—कीलाल-प, अस्, आ, अम्, drinking blood
(अस्), m.
a Rākṣasa, a sort of goblin or imp.
—कीलाल-पा,
आस्, m., Ved. an epithet of Agni, ‘drinking the beve-
rage Kīlāla
’ (आस्), m. an attendant of Yama, or N.
of one of the attendants of Yama.
—कीलालोधन्
(°ल-ऊधन्), आ, ध्नी, अ, Ved. carrying the beverage
Kīlāla in one's udder.
Apte Hindi
Hindiकीलालः
- कील - अल् - अण्
"अमृतोपम स्वर्गीय पेय, देवताओं का पेय"
कीलालः
- कील - अल् - अण्
मधु
कीलालः
- कील - अल् - अण्
हैवान
कीलालम्
- -
रुधिर
कीलालम्
- -
जल
Shabdartha Kaustubha
Kannadaकीलाल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಲ /ನೀರು
निष्पत्तिः - > अल (भूषणादौ) - "अण्" (३-२-१)
व्युत्पत्तिः - > कीलां ज्वालामलति वारयति
कीलाल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಕ್ತ
कीलाल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಮೃತ
विस्तारः - > "कीलालं रुधिरे नीरे" - हेम० ।
कीलाल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಾವಿನ ಹೆಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ
विस्तारः - > "कीलालमसृगम्भसोः । फणभागे" - नानार्थर० ।
L R Vaidya
EnglishAnekartha-Dvani-Manjari
Sanskritकीलाल
पु
कीलाल, क्षीर, पुष्परस, तोय, मण्ड, मद्य, घृत, स्रज्
क्षीरे पुष्परसे तोये मण्डे मद्ये घृते स्रजि ।
सप्तस्वर्थेषु कीलालं कथयन्ति मनीषिणः ॥ २५ ॥
verse 1.1.1.25
page 0002
Sanskrit Tibetan
Tibetankhrag
१) अङ्गच २) अस्र ३) कीलाल ४) रक्त ५) रुधिर ६) लोहित ७) शोणित
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritनीरं वारि जलं दकं कमुदकं पानीयमम्भः कुशं
तोयं जीवनजीवनीयसलिलार्णांस्यम्बु वाः संवरम् ।
क्षीरं पुष्करमेघपुष्पकमलान्यापः पयःपाथसी
कीलालं भुवनं वनं घनरसो यादोनिवासोऽमृतम् ॥ १०६९ ॥
कुलीनसं कबन्धं च प्राणदं सर्वतोमुखम् ।
नीर (क्ली), वारि (क्ली), जल (क्ली), दक (क्ली), क (क्ली), उदक (क्ली), पानीय (क्ली), अम्भस् (क्ली), कुश (क्ली), तोय (क्ली), जीवन (क्ली), जीवनीय (क्ली), सलिल (क्ली), अर्णस् (क्ली), अम्बु (क्ली), वार् (स्त्री), संवर (क्ली), क्षीर (क्ली), पुष्कर (क्ली), मेघपुष्प (क्ली), कमल (क्ली), आपः (स्त्रीब), पयस् (क्ली), पाथस् (क्ली), कीलाल (क्ली), भुवन (क्ली), वन (क्ली), घनरस (पुं), यादोनिवास (पुं), अमृत (क्ली), कुलीनस (क्ली), कबन्ध (क्ली), प्राणद (क्ली), सर्वतोमुख (क्ली)
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskritरक्ते तु शोध्यकीलाले मांसे तूद्घ समारटम् ।
लेपनं च रोमणि तु त्वग्मलं वालपुत्रकः ॥ १२७ ॥
कूपजो मांसनिर्यासः परित्राणमथ स्नसा ॥
तन्त्री नखारुस्नावानः संधिबन्धनमित्यपि ॥ १२८ ॥
शोध्य (क्ली), कीलाल (क्ली), उद्घ (पुं), समारट (क्ली), लेपन (क्ली), त्वग्मल (क्ली), वालपुत्रक (पुं), कूपज (पुं), मांसनिर्यास (पुं), परित्राण (क्ली), तन्त्री (स्त्री), नखारुस्नावान (पुं), सन्धिबन्धन (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritकीलाल
कीलाल, रुधिर, जल
अकार्ये गुह्ये कौपीनं कीलालं रुधिरे जले ।
verse 5.1.1.830
page 0095
Vedic Reference
EnglishKīlāla, a word denoting a ‘sweet drink, ’ is found in all the
later Saṃhitās, ^1 but not in the Rigveda. As the Surā-kāra,
‘maker of Surā, ’ is dedicated in the list of victims in the human
sacrifice^2 (Puruṣamedha) to Kīlāla, it must have been a drink
of somewhat the same nature as the Surā itself, possibly, as
Zimmer^3 suggests, a kind of rum.
1) Av. iv. 11, 10
26, 6
27, 5
vi. 69, 1
x. 6, 25
xii. 1, 59
Tait-
tirīya Brāhmaṇa, ii. 6, 12, 13
Maitrā-
yaṇī Saṃhitā, ii. 7, 12
iii. 11, 3. 4
Vājasaneyi Saṃhitā, ii. 34
iii. 43
xx. 65
xxx. 11, etc.
2) Vājasaneyi Saṃhitā, xxx. 11
Taittirīya Brāhmaṇa, iii. 4, 9, 1.
3) Altindisches Leben, 281.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकीलालं, (कीलं वह्निज्वालां अलति वारय-तीति । कील + अल् + कर्म्मण्यण् । यद्वा कीलात्वह्निशिखायाः शिखाग्रहणेनात्र वह्नेरेव ग्रहण-मिति ध्येयम्, अतएवाग्नेः सकाशात् अलति-पर्य्याप्नोति उत्पद्यते इति यावत् “अग्नेरापः”इति श्रुतेः । अल् + अच् ।) जलम् । (यथा, शङ्क-रकविकृते अम्बाष्टके २ ।“कूलातिगामिभयतूलावलिज्वलनकीलानिजस्तुति-विधाकोलाहलक्षपितकालामरी कुशलकीलाल-पोषणनभाः” ॥
) रक्तम् । इत्यमरः ३ । ३ । १९९ ॥
(और्व्वाग्नेः कीलं आलाति । आला + कः ।)अमृतम् । मधु । इति शब्दरत्नावली ॥
(पुं कीलायवन्धाय अलति पर्य्याप्नोतीति । पशुः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritकीलाल कीलाय बन्धाय अलति पर्य्याप्नोति अल--अच्४ त० । १ पशौ२ बन्धनयोग्ये मेदि० । “कीलां वह्नि-शिखां कीलं मृत्युबन्धं वाऽलति वारयति अल--अण्उप० स० । ३ जले कीलां तद्वर्णमलति याति४ रुधिरे अमरः ५ अमृते ६ मधुनि च शब्दर० ।मधुनः शीघ्रसंग्राहकत्वेन बन्धहेतुत्वात् तथात्वम् ।“ऊर्जं वहन्तीरमृतं घृतं पयः कीलालं परिस्रुतम्” यजु०२, ४, ७ । ७ रसे । “अथोअन्नाय कीलालः उपहूतोगृहेषु” यजु० ३, १३, तत्र रुधिरे “सद्यःकृत्तकठोरकण्ठ-विगलत्कीलालधारोज्ज्वलैः” । जले “कीलालजं न खादेयंकरिष्ये चासुरव्रतम्” । भा० व० अ० “कीलालजं जलजम्” ।
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
