| YouTube Channel

कीर्त्ति (kIrtti)

 
शब्दसागरः
English
कीर्त्ति
f.
 (-र्त्तिः)
1. Fame, renown, glory.
2. Favour, approbation.
3.
Sound.
4. Light, lustre.
5. Mud, dirt.
6. Diffusing, expansion.
7.
One of the Matrikas or personified divine energies of KRISHNA.
E.
कृत् to celebrate, क्तिन्
aff.
Yates
English
कीर्त्ति (र्त्तिः) 2.
f.
 Fame, renown
favor
sound
light.
Wilson
English
कीर्त्ति
f.
 (-र्त्तिः)
1 Fame, renown, glory.
2 Favour, approbation.
3 Sound.
4 Light, lustre.
5 Mud, dirt.
6 Diffusing, expansion.
7 One of the Mātṛkās or personified divine energies of KṚṢṆA.
E.
 कृत to celebrate, क्तिन्
aff.
Monier Williams Cologne
English
कीर्त्ति
f.
 incorrectly for कीर्ति॑.
Monier Williams 1872
English
कीर्त्ति or कीर्ति, इस्, f. mention, making mention of,
speech, report
good report, fame, renown, glory
Fame personified as daughter of Dakṣa and wife of
Dharma
extension, expansion, diffusion
light,
lustre
favour, approbation
sound
dirt, mud
one
of the Mātṛkās or personified divine energies of
Kṛṣṇa.
—कीर्त्ति-कर, अस्, ई, अम्, conferring fame.
—कीर्त्ति-धर, अस्, m., N. of a copyist.
—कीर्त्ति-
प्रताप-बल-सहित, अस्, आ, अम्, attended with
fame, majesty, and power.
—कीर्त्ति-भाज्, क्, क्, क्,
receiving fame, celebrated, famous
(क्), m. an
epithet of Droṇācārya, the military preceptor of the
Pāṇḍus and Kurus.
—कीर्त्ति-मत्, आन्, अती, अत्, praised,
famous, celebrated
(आन्), m., N. of one of the
Viśva-devās
a son of Uttāna-pāda and Sūnṛtā
also
a son of Vasu-deva and Devakī
also a son of
Aṅgiras.
—कीर्त्ति-मय, अस्, ई, अम्, consisting of
fame.
—कीर्त्ति-रथ, अस्, m., N. of a prince of the
Videhas, a son of Pratīndhaka
also called कृत्ति-
रथ as son of Prasiddhaka.
—कीर्त्ति-रात, अस्, m.,
N. of a prince of the Videhas, a son of Mahāndhraka.
—कीर्त्ति-वर्मन्, आ, m., N. of a prince.
—कीर्त्ति-
वास, अस्, m., N. of an author.
—कीर्त्ति-शेष, अस्, m.
death (the leaving behind of nothing but fame)
[cf.
आलेख्य-शेष, नाम-शेष, यशः-शेष।]
—कीर्त्ति-
सेन, अस्, m., N. of a nephew of Vāsuki, the serpent-
king.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कीर्त्ति स्त्री सौ० कीर्त्त--क्तिन् । १ प्रसादे मेदि०२ शब्दे ३ दीप्तौ४ मातृकाविशेषे च शब्दरत्ना० ५ विस्तरे ६ कर्द्दमे च विश्वः ।७ ख्यातिभेदे अमरः । ख्यातिभेदश्च धार्म्मिकत्वादि प्रश-स्तधर्म्मवत्त्वेननानादेशीय कथन ज्ञानविषय ता । कीर्त्तिश्चजीवतोमृतस्य वेत्यत्र विशेषोनास्ति । “यस्य कीर्त्तिः श्रुतालोके धन्यं तस्य सुजीवितम्” नीतिसारे “सम्भावितस्यचाकीर्त्तिर्मरणादतिरिच्यते” गीतायाञ्च जीवतोऽपि कीर्त्ति-सत्त्वस्योक्तेः । तत्र दानादिप्रभावा ख्यातिः कीर्त्तिः शौर्य्या-दिप्रभवा ख्यातिर्यश इति केचिद्यशःकीर्त्त्योर्भेदमाहुः“कीर्त्तिं स्वर्गफलामाहुरासंसारं नृणां किल” इत्यनेनकीर्त्तेः स्वर्गफलतोक्तेः । जीवतःख्यातिर्यशः मृतस्यख्यातिः कीर्त्तिरिति विभागस्तु न सम्यक् “इह कीर्त्ति-मवाप्नोति प्रेत्य चानुत्तमं सुखम्” इति मनुना इहलोकेऽपि कीर्त्तिप्राप्ते रुक्तेः । एतेन“प्रज्ञां यशश्च कीर्त्तिञ्च ब्रह्मवर्चसमेव च” मनुवाक्यस्य“जीवन् यशः मृतश्च कीत्तिमिति” कुल्लू० व्याख्या चिन्त्याप्राग्दर्शितमनुवाक्यान्तरविरोधात् किन्तु स्वर्गादिफल-कदानादिधर्म्मेणैव कीर्त्तिः, शौर्य्यादिना यश इत्यु-भयार्भेदसम्भवेन मनुवाक्यस्य तदर्थपरत्वमेवोचि-तम् “स्वकान्तिकीर्त्तिव्रजमौक्तिकस्रजम्” नैष० ।