| YouTube Channel

कीट (kITa)

 
शब्दसागरः
English
कीट r. 11th cl. (कीटयति)
1. To tinge or colour.
2. To bind.
कीट
m.
(-टः) A worm, an insect.
E.
कीट् to colour or dye,
aff.
Capeller Eng
English
कीट
m.
worm, insect
w.
आग्नेय a fireworm (applied by a
thief for extinguishing a lamp).
Yates
English
कीट (क) कीटयति 10.
a. To tinge or
colour
to bind.
कीट (टः) 1.
m.
A worm, an insect.
Spoken Sanskrit
English
कीट - kITa -
m.
- insect
शलभ - zalabha -
m.
- moth [ insect that is attracted by light ]
कीटी - kITI -
f.
- insect
कुमारिका - kumArikA -
f.
- insect
कृमि - kRmi -
m.
- insect
क्रिमि - krimi -
m.
- insect
कीटक - kITaka -
m.
- insect
कोटिक - koTika -
m.
- insect
कोटिर - koTira -
m.
- insect
तण्डुरीण - taNDurINa -
m.
- insect
षट्पद - SaTpada -
m.
- insect
किन्तनु - kintanu -
m.
- insect
कुन्त - kunta -
m.
- insect
शलभ - zalabha -
m.
- cricket [ insect ]
झिल्लीक - jhillIka -
m.
- cricket [ Zool. insect ]
जन्तु - jantu -
m.
- insects
तल्पकीट - talpakITa -
m.
- bed insect
लोमकीट - lomakITa -
m.
- hair-insect
जलमक्षिका - jalamakSikA -
f.
- water-insect
प्रभाकीट - prabhAkITa -
m.
- light-insect
कीट - kITa -
m.
- insect
कीट - kITa -
m.
- scorpion in the zodiac
कीट - kITa -
m.
- worm
कीट - kITa -
m.
- caterpillar
कीट - kITa -
m.
- expression of contempt
कीट - kITa -
n.
- feces
Wilson
English
कीट r. 11th cl. (कीटयति)
1 To tinge or colour.
2 To bind.
कीट
m.
(-टः) A worm, an insect.
E.
कीट to colour or dye,
aff.
Apte
English
कीट [kīṭa],
a.
Hard, harsh.
टः A worm, an insect
Ms.*
1.4
कीटो$पि सुमनःसङ्गादारोहति सतां शिरः H. Pr.39.
A term expressive of contempt (generally at the end of
comp.
) द्विपकीटः a wretched elephant
so पक्षिकीटः
Pt.*
1
&c.
Comp.
-अवपन्न
a.
anything on which an insect has fallen
worm-eaten
क्षतं कीटावपन्नं
Mb.
* 9.43.26. -उत्करम् an ant-hill
तत्र कीटोत्कराकीर्णे
Ks.*
11.29.11. -घ्नः sulphur. -जम् silk
Ms.*
168.-जा lac. -नामा, -पादिका, -पादी, -माता
f.
N.
of a plant (Mar. रक्तलाजाळू). -मणिः a fire-fly (Mar. काजवा).
Apte 1890
English
कीट a. Hard, harsh.
टः 1 A worm, an insect
कीटोपि सुमनः संगादारोहति सतां शिरः H. Pr. 45.
2 A term expressive of contempt (generally at the end of comp.)
द्विपकीटः a wretched elephant
so पक्षिकीटः Pt. 1
&c.
Comp.
घ्नः sulphur.
जं silk.
जा lac.
मणिः a fire-fly.
Monier Williams Cologne
English
कीट
m.
(ifc. f(आ). ,
Hcat.
) a worm, insect,
ŚBr.
xiv
ĀśvŚr.
&c.
the scorpion in the zodiac,
VarBṛS.
(ifc. ) an expression of contempt (cf. शूर-क्°),
Mcar.
कीट
n.
id.,
L.
(= किट्ट) feces,
L.
Monier Williams 1872
English
कीट कीट, अस्, आ, अम्, m. f. n. a worm, an
insect
an expression of contempt, e. g. पक्षि-कीट,
a miserable bird
[cf. Gr. κίς.]
—कीट-घ्न, अस्, m.
sulphur (‘destroying insects’).
—कीट-ज, अम्, n.
silk
(आ), f. lac, an animal dye of a red colour.
—कीट-पक्षोद्भव (°ष-उद्°), अस्, m. the
change from the chrysalis or larva to the butterfly.
—कीट-पादिका, f. the plant Cissus Pedata.
—कीट-
मणि, इस्, m. a butterfly.
—कीट-माता, f. the plant
Cissus Pedata.
—कीट-शत्रु, उस्, m. (?) and कीटारि
(°ट-अरि), इस्, m. (?) a species of plant.
Macdonell
English
कीट kīṭa,
m.
insect
worm
worm of a —, 🞄[Page69-1] 🞄= wretched (—°)
-ka,
m.
, i-kā,
f.
id.
-ja, 🞄n. silk
-maṇi,
m.
fire-fly.
Benfey
English
कीट कीट,
m.
(and
f.
टी and
n.
) A
worm, Man. 1, 40. An insect, Man. 2,
201.
--
Comp.
केश-,
m.
a louse, Man. 4,
207. पक्षिकीट, i. e.
पक्षिन्-,
m.
an in-
sect-like bird, a paltry bird, Pañc. 75,
19.
यम-,
m.
an earthworm. शूर-,
m.
an inferior warrior, Mahāvīrac.
109, 10.
Apte Hindi
Hindi
कीटः
पुं*
- कीट - अच्
"कीड़ा, कृमि"
कीटः
पुं*
- कीट - अच्
तिरस्कार और घृणा को व्यक्त करने वाला शब्द
कीटः
पुं*
- कीट्+अच्
कीड़ा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कीट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೃಮಿಗಿಂತಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡ ಜಾತಿಯ ಹುಳು
निष्पत्तिः - > कीट (बन्धे) - "अच्" (३-१-१३४)
प्रयोगाः - > "कीटोऽपि सुमनःसङ्गादारोहति सतां शिरः"
उल्लेखाः - > हितो०
कीट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೃಶ್ಚಿಕ ರಾಶಿ
प्रयोगाः - > "अलिः सरीसृपः कौर्पिः कीटो वृश्चिकवाचकः"
उल्लेखाः - > मुहू० दी०
L R Vaidya
English
kIwa {% m. %} 1. A worm, an insect, Rt.ii.13
2. a term expressive of contempt (generally at the end of compounds, e.g. पक्षिकीट ‘a miserable bird.’).
Bopp
Latin
कीट m. insectum, vermis. HIT. 8. 7. (Gr. ϰίς.)
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
कुथ
पु
कुथ, करिकम्बल, कुश, कीट, प्रातःस्नायिन्-द्विज
कुथा कन्था समाख्याता कुथः स्यात् करिकम्बलः
कुथः कुशः कुथः कीटः प्रातःस्नायी द्विजः कुथः १५
verse 1.1.1.15
page 0002
Edgerton Buddhist Hybrid
English
kīṭa (m. or nt.
= Skt. Lex. id., BR 〔5.1298〕), excrement: Śikṣ 〔81.5〕 (vs) kīṭakumbho (chamber-pot) yathā pūrṇo mūtrapurīṣeṇa. So with Tib.
Bendall and Rouse very implausibly pot of worms.
Lanman
English
kīṭa, m. worm
caterpillar.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
कीट्
मूलधातुः:
कीट
धात्वर्थः:
वर्णे
गणः:
चुरादिः
कर्मकत्वं:
अकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
उभयपदी
रूपम्:
कीटयति-ते
धातुप्रदीपः
Sanskrit
कीटँ कीट बन्धने
- कीटयति कीटः 102
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
नीलङ्गुः कृमिरन्तर्जः क्षुद्रः कीटो बहिर्भवः
-wordlist-
नीलङ्गु (पुं), कीट (पुंस्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कृमि
कृमि, कीट, नीलङ्गु, पुलक
कृमिः कीटस्तु नीलङ्गुः पुलकश्च समः स्मृतः ६३६
verse 3.1.1.636
page 0072
वर्चस्
वर्चस्, उच्चार, वर्चस्क, अवस्कर, गूथ, कीट, विष्, विष्ठा, पुरीष, शमल, मल
उच्यते वर्च उच्चारो वर्चस्कोऽवस्करः शकृत्
गूथं कीटं विट् विष्ठा पुरीषं शमलं मलम् ६३७
verse 3.1.1.637
page 0072
Mahabharata
English
Kīṭa (“the worm”). § 762b (Kīṭop.): XIII, 117--19, 5728 (Dvaipāyanasya saṃvādaṃ kīṭasya), 5729, 5730, (5732), 5735, etc.
Vedic Reference
English
Kīṭa is the name of a species of worm mentioned in the
Atharvaveda, ^1 and frequently in the Upaniṣads.^2
1) ix. 4, 16.
2) Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad, vi. 1, 19
2, 14
Chāndogya Upaniṣad, vi. 9. 3
10, 2
vii. 2, 1
7, 1
Kauṣītaki
Upaniṣad, i. 2, etc.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 98.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कीट, बन्धे वर्णे इति कविकल्पद्रुमः
(चुरां-परं-अकं-सेट् ।) कीटयति कीटः वर्णःकैश्चिन्नमन्यते इति दुर्गादासः
कीटः,
पुं,
(कीट् + अच् ।) कृमिजातिः इति शब्द-रत्नावली
(यथा मनुः ४० ।“कृमिकीटपतङ्गांश्च यूकामक्षिकमत्कुणम्”
“सर्पाणामेव विण्मूत्रशुक्राण्डशवकोथजाः ।दोषैर्व्यस्तैः समस्तैश्व युक्ताः कीटाश्चतुर्विधाः
दष्टस्य कीटैर्वायव्यैदंशस्तोदरुजोल्वणः ।आग्नेयैरल्पसंस्रावो दाहरागविसर्पवान्
पक्वपीलु फलप्रख्यः खर्ज्जूरसदृशोऽथवा ।कफाधिकैर्मन्दरुजः पक्वोदुम्बरसन्निभः
स्रावाढ्यः सर्व्वलिङ्गस्तु विवर्ज्ज्यः सान्निपातिकैः ।वेगाश्च सर्पवच्छोफो वर्द्धिष्णुर्विस्ररक्तता
शिरोऽक्षि गौरवं मूर्च्छाभ्रमः श्वासोऽतिवेदना ।सर्व्वेषां कर्णिकाशोफो ज्वरः कण्डूररोचकः”
अस्य चिकित्सा यथा ।“अर्कस्य दुग्धेन शिरीषवीजंत्रिर्भावितं पिप्पलीचूर्णमिश्रम् ।एषो गदो हन्ति विषाणि कीट-भुजङ्गलूतोन्दुरवृश्चिकानाम्”
इति वाभटे उत्तरतन्त्रे ३७ अध्याये
अस्यौषधं यथा
“जतुसेव्यपत्रगुग्गुलुभल्लातकककुभपुष्पसर्ज्जरसाः ।श्वेता एव धूम उरगाखुकीटवस्त्रकृमिनुदग्र्यः”
“क्षीरिवृक्षत्वगालेपः शुद्धः कीटविषापहः”
इति चरके चिकित्सास्थाने २५ अध्याये
“सर्पाणां शुक्रविण्मूत्रशवपूत्यण्डसम्भवाः ।वाय्वग्न्यम्बुप्रकृतयः कीटास्तु विविधाः स्मृताः
सर्व्वदोषप्रकृतिभिर्युक्ताश्चापरिणामतः ।कीटत्वेऽपि सुघोरास्ते सर्व्व एव चतुर्व्विधाः
कुम्भीनसस्तुण्डिकेरी शृङ्गीशतकुलीरकः ।उच्चिटिङ्गोऽग्निनामाच चिच्चिटिङ्गो मयूरिका
आवर्त्तकस्तथोरभ्रसारिका मुखवैदलौ ।शरावकुर्द्दोऽभीराजी परुषश्चित्रशीर्षकः
शतबाहुश्च यश्चापि रक्तराजिः प्रकीर्त्तितः ।अष्टादशेति वायव्याः कीटाः पवनकोपनाः
तैर्भवन्तीह दष्टानां रोगा वातनिमित्तजाः
*
कौण्डिल्यकः कणभको वरटी पत्रवृश्चिकः
विनासिका ब्रह्मणिका विन्दुलो भ्रमरस्तथा ।वाह्यकी पिच्चिटः कुम्भी वर्च्चः कीटोऽरिमेदकः
पद्मकीटो दुन्दुभिको मकरः शतपादकः ।पञ्चालकः पाकमत्स्यः कृष्णतुण्डोऽथ गर्द्दभी
क्लीतःकृमिसरारी यश्चाप्युत्केशकः स्मृतः ।एते ह्यग्निप्रकृतयश्चतुर्व्विंशाः प्रक्रीर्त्तिताः
तैर्भवन्तीह दष्टानां रोगाः पित्तनिमित्तजाः
*
“विश्वम्भरः पञ्चशुक्लः पञ्चकृष्णोऽथ कोकिलः ।सैरेयकः प्रचलको वलभः किटिमस्तथा
सूचीमुखा कृष्णगोधा यश्च काषायवासिकः ।कीटगर्द्दभकश्चैव तथात्रोटक एव
त्रयोदशैते सौम्याः स्युः कीटाः श्लेष्मप्रकोपणाः ।तैर्भवन्तीह दष्टानां रोगाः कफनिमित्तजाः
*
तुङ्गीनासो विचिलकस्तालको वाहकस्तथा ।कोष्ठागारी क्रिमिकरो यश्च मण्डलपुच्छकः
तुङ्गलाभः सर्षपिकोऽवल्गुली शम्बुकस्तथा ।अग्निकीटश्च घोराः स्युर्द्वादश प्राणनाशनाः
तैर्भवन्तीह दष्टानां वेगज्ञानानि सर्पवत् ।तास्ताश्च वेदनास्तीव्रा रोगा वै सान्निपातिकाः”
“क्षाराग्निदग्धवद्दंशो रक्तपीतसितारुणः ।ज्वराङ्गमर्द्द रोमाञ्चवेदनाभिः समन्वितः
छर्द्यतीसारतृष्णा दाहो मोहविजृम्भिका ।वेपथुश्वासहिक्काश्च दाहः शीतञ्च दारुणम्
पिडकोपचयः शोफो ग्रन्थयो मण्डलानि ।दद्रवः कर्णिकाश्चैव विसर्पाः किटिभानि
तैर्भवन्तीह दष्टानां यथास्वञ्चाप्युपद्रवाः ।येऽन्ये तेषां विशेषास्तु तूर्णं तेषां समादिशेत्
एकजातीनतस्तूर्द्ध्वं कीटान् वक्ष्यामि भेदतः ।सामान्यतो दष्टलिङ्गैः साध्यासाध्यक्रमेण
त्रिकण्टकः कुणी चापि हस्तिकक्षोऽपराजितः ।चत्वार एते कणभा व्याख्यातास्तीव्रवेदनाः
तैर्दष्टस्य श्वयथुरङ्गमर्द्दोगुरुता गात्राणां दंशःकृष्णश्च भवति
“प्रतिसूर्य्यः पिङ्गभासो बहुवर्णो महाशिराः ।तथा निरुपमश्चापि पञ्चगौधेरकाः स्मृताः
तैर्भवन्तीह दष्टानां वेगज्ञानानि सर्पवत् ।रुजश्च विविधाकारा ग्रन्थयश्च सुदारुणाः
गलगोली श्वेतकृष्णा रक्तराजी रक्तमण्डलासर्व्वश्वेता सर्षपिकेत्येवं षट् ताभिर्दष्टे सर्षपिका-वर्ज्जं दाहशोफक्लेदा भवन्ति
सर्षपिकया हृदयपीडातिसारश्च
शतपद्यस्तु परुषा कृष्णा चित्रा कपिलिकापीतिका रक्ता श्वेता अग्निप्रभा इत्यष्टौ ताभिर्दष्टेशोफो वेदना दाहश्च हृदये श्वेताग्निप्रभाभ्यामे-तदेव दाहो मूर्च्छाचातिमात्रं श्वेतपिडकोत्पत्तिश्च
मण्डूकाः कृष्णः सारः कुहको हरितो रक्तोयववर्णभो भृकुटी कोटिकश्चेत्यष्टौ तैर्दष्टस्यदंशकण्डूर्भवति पीतफेणागमश्च वक्त्रात् भृकुटीकोटिकाभ्यामेतदेव दाहश्छर्द्दिमूर्च्छाचाति मा-त्रम्
विश्वम्भराभिदष्टे दंशः सर्षपाकाराभिः पिड-काभिश्चीयते शीतज्वरार्त्तश्च पुरुषो भवति
अहितुण्डकाभिर्दष्टे तोददाहकण्डुश्वयथवोमोहश्च कण्डूमकाभिर्दष्टे पीताङ्गश्छर्द्यतीसारःज्वरादिभिरभिहन्यते शूकवृन्तादिभिर्दष्टे कण्डू-कोठाः प्रवर्द्धन्ते शूकञ्चात्र लक्ष्यते
पिपीलिकाः स्थूलशीर्षा सम्बाहिका ब्रह्मणि-काङ्गलिका कपिलिका चित्रवर्णेति षट् ताभिर्दष्टेदंशे श्वयथुरग्निस्पर्शवद्दाहशोफौ भवतः
मक्षिकाः कान्तारिका कृष्णा पिङ्गलिका मधू-लिका काषायी स्थालिकेत्येवं षट् ताभिर्दष्टस्यदाहशोफौ भवतः स्थालिकाकाषायीभ्यामेतदेवपिडकाश्च सोपद्रवा भवन्ति
मशकाः सामुद्रः परिमण्डलो हस्तिमशकःकृष्णः पार्व्वतीय इति पञ्च तैर्दष्टस्य तीव्रकण्डूर्दंश-शोफश्च पार्व्वतीयस्तु कीटैः प्राणहरैस्तुल्यलक्षणः
नखावकृष्टेऽत्यर्थं पिडकाः सदाहपाका भवन्ति ।जलौकसां दष्टलक्षणमुक्तं चिकित्सितञ्च
भवन्ति चात्र
गोधेरकः स्थालिका ये श्वेताग्निसंप्रभे ।भृकुटी कोटिकश्चैव सिध्यन्त्येकजातिषु
शवमूत्रपुरीषैस्तु सविषैरवमर्षणात् ।स्युः कण्डूदाहकोठारुः पिडकातोदवेदनाः
प्रक्लेदवांस्तथास्रावो भृशं सम्पाचयेत्त्वचम्
दिग्धविद्धक्रियास्तत्र यथावदवचारयेत्
नावसन्नं नचोत्सन्नमतिसंरम्भवेदनम् ।दंशादौ विपरीतार्त्ति कीटदष्टं सुबाधकम्
कीटैर्दष्टानुग्रविषैः सर्पवत् समुपाचरेत्”
इति सुश्रुते कल्पस्थाने अध्यायः
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कीट बन्धे वर्णे चुरा०
उभ०
सक०
सेट् कीटयति ते अची-किटत्--त कीटयाम् बभूव आस चकार चक्रे कीटः
कीट
पु०
कीट--अच् कृमिभ्यः स्थूले क्षुद्रजन्तुभेदे स्वार्थेक तत्रार्थे मागधजातौ धरणिः कठिने
त्रि०
मेदिनिः कीटभेदलक्षणादिकं सुश्रुते दर्शित यथा-“अथातः कीटकल्पं व्याख्यास्यामः सर्पाणां शुक्रवि-ण्मूत्रशवपूत्यण्डसम्भवाः वाय्वग्न्यम्बुप्रकृतयः कीटास्तुविविधाः स्मृताः सर्वदोषप्रकृतिभिर्युक्ताश्चापरिणामतः ।कीटत्वेऽपि सुघोरास्ते सर्व्व एव चतुर्व्विधाः कुम्भीन-सस्तुण्डिकेरी शृङ्गी शतकुलीरकः उच्चिटिङ्गोऽग्निनामाच विच्चिटिङ्गो मयूरिका आवर्त्तकस्तथोरभ्रसारिका-मुखवैदलौ शरावकुर्द्दोऽभीराजी परुषश्चित्रशीर्षकः श-तबाहुश्च यश्चापि रक्तराजिः प्रकीर्त्तितः अष्टादशेतिवायव्याः कीटाः पवनकोपनाः तैर्भवन्तीह दष्टानांरोगा वातनिमित्तजाः कौण्डिल्यकः कणभको वरटीपत्रवृश्चिकः विनासिका ब्रह्मणिका विन्दुलो भ्रमरस्तथा ।वाह्यकी पिच्चिटः कुम्भी वर्च्चःकीटोऽरिमेदकः पद्मकीटोदुन्दुभिको मकरः शतपादकः पञ्चालकः पाकमत्स्यःकृष्णतुण्डोऽथ गर्द्दभी क्लीतः कृमिसरारी यश्चा-प्युत्क्लेशकः स्मृतः एते ह्यग्निप्रकृतयश्चतुर्विंशाः प्रकी-र्त्तिताः तैर्भवत्तीह दष्टानां रोगाः पित्तनिमित्तजाः ।विश्वम्भरः पञ्चशुक्लः पञ्चकृष्णोऽथ कोकिलः सैरेयकःप्रचलको बलभः किटिभस्तथा सूचीमुखः कृष्णगोधायश्च काषायवासिकः कीटगर्द्दभकश्चैव तथा त्रोटक एवच त्रयोदशैते सौम्याः स्युः कीटाः श्लेष्मप्रकोपणाः ।तैर्भवन्तीह दष्टानां रोगाः कफनिमित्तजाः तुङ्गीनासोविचिलकस्तालको वाहकस्तथा कोष्ठागारी क्रिमिकरोयश्च मण्डलपुच्छकः तुङ्गनाभः सर्षपिकोऽवल्गुलीशम्बुकस्तथा अग्निकीटश्च घोराः स्युर्द्वादश प्राणनाश-नाः तैर्भवन्तीह दष्टानां वेगज्ञानानि सर्षवत् ता-स्ताश्च वेदनास्तीव्रारोगा वै सान्निपातिकाः क्षाराग्नि-दग्धवद्दंशो रक्तपीतसितारुणः ज्वराङ्गमर्द्दरोमाञ्च-वेदनाभिः समन्वितः छर्द्यतीसारतृष्णा दाहो मो-होविजृम्भिका वेपथुश्वासहिक्वाश्च दाहः शीतञ्च दारु-णम् पिडकोपचयः शोफो ग्रन्थयो मण्डलानि ।दद्रवः कर्णिकाश्चैव विसर्पाः किटिभानि तैर्भवन्तीहदष्टानां यथास्वञ्चाप्युपद्रवाः येऽन्ये तेषां विशेषास्तु तू-णं तेषां समादिशेत् दूषीविषप्रकोपाच्च तथैव विषलेप-नात् लिङ्गं तीक्ष्णविषेष्वेतच्छृणु मन्दविषेष्वतः ।प्रसेकोऽरोचकश्छर्द्दिःशिरोगौरवशीतता पिडकाको-टकण्डूनां जन्म दोषविभागतः योगैर्न्नानाविधैरेषांचूर्ण्णानि गरमादिशेत् दूषीविषप्रकाराणां तथैवाप्यनुलेप-नात् एकजातीनतस्तूर्द्ध्वं कीटान् वक्ष्यामि भेदतः ।सामान्यतो दष्टलिङ्गैः साध्यासाध्यक्रमेण त्रिकण्ठ-कः कुणी चापि हस्तिकक्षोऽपराजितः चत्वार एतेकणभा व्याख्यातास्तीव्रवेदनाः तैर्दष्टस्य श्वयथुरङ्गमर्दोगुरुता गात्राणां दंशःकृष्णश्चभवति प्रतिसूर्य्यं पिङ्गभासीबहुवर्णो महाशिराः तथा निरुपमश्चापि पञ्च गौधे-रकाः स्मृताः तैर्भवन्तीह दष्टानां वेगज्ञानानि सर्प-वत् रुजश्च विविधाकारा ग्रन्थयश्च सुदारुणाः गलगोलीश्वेतकृष्णा रक्तराजी रक्तमण्डला सर्व्वश्वेता सर्षपिकाइत्येवं षट् ताभिर्दष्टे सर्षपिकावर्ज्जं दाहशोफक्लेदा भव-न्ति सर्षपिकया हृदत्यपीडातिसारश्च शतपद्यस्तुपरुषा कृष्णा चित्रा कपिलिका पीतिका रक्ता श्वेताअग्निप्रभा इत्यष्टौ ताभिर्दष्टे शोफो वेदना दाहश्च हृदयेश्वेताग्निप्रभाभ्यामेतदेव दाहो मूर्च्छा चातिमात्रंश्वेतपिडकोत्पत्तिश्च मण्डूकाः कृष्णः सारः कुहकोहरितो रक्तो यववर्णाभो भृकुटी कोटिकश्चेत्यष्टौतैर्दष्टस्य दंशकण्डूर्भवति पीतफेनागमश्च वक्त्रा-त् भृकुटीकोटिकाभ्यामेतदेव दाहश्छर्दिर्मूर्च्छा चाति-तिमात्रम् विश्वम्भराभिर्दष्टे दंशः सर्षपाकाराभिःपिडकाभिश्चीयते शीतज्वरार्त्तश्च पुरुषो भवति अहि-ण्डुकाभिर्दष्टेतोददाहकण्डूश्वयथवो मोहश्च कण्डू-मकाभिर्दष्टे पीताङ्गश्छर्द्द्यतीसारज्वरादिभिरभिहन्यते ।शूकवृन्तादिभिर्दष्टे कण्डूकोठाः प्रवर्द्धन्ते शूकञ्चात्रलक्ष्यते पिपीलिकाः स्थूलशीर्षा संवाहिका ब्राह्मणि-काङ्गुलिका कपिलिका चित्रवर्णेति षट् ताभिर्दष्टे दंशेश्वयथुरग्निस्पर्शवद्दाहशोफौ भवतः मक्षिकाः कान्ता-रिका कृष्णा पिङ्गलिका मधूलिका काषायी स्थालिकेत्येवंषट् ताभिर्दष्टस्य दाहशोफौ भवतः स्थालिका काषायी-भ्यामेतदेव पिडकाश्च सोपद्रवा भवन्ति मशकाः सा-मुद्रः परिमण्डलो हस्तिमशकः कृष्णः पार्वतीय इति पञ्चतैर्दष्टस्य तीव्रकण्डूर्दंशशोफश्च पार्वतीयस्तु कीटैः प्राणह-रैस्तुल्यलक्षणः नखावकृष्टेऽत्यर्थं पिडकाः सदाह-पाकाभवन्ति जलौकसां दष्टलक्षणमुक्तं चिकित्सि-तञ्च भवन्ति चात्र गोधेरकःस्थालिका ये चश्वेताग्निसंप्रभे भृकुटीकोटिकश्चैव सिध्यन्त्येकजातिषु ।शवमूत्रपुरीषैस्तु सविषैरवमर्षणात् स्युः कण्टदाहको-ठारुः पिडकातोदवेदनाः प्रक्लेदवांस्तथास्रावो भृशं स-म्पाचयेत्त्वचम् दिग्धविद्धक्रियास्तत्र यथावदवचारयेत् ।नावसन्नं नचोत्सन्नमतिसंरम्भवेदनम् दंशादौ विपरी-तार्त्ति कीटदष्टं सुबाधकम् कीटैर्दष्टानुग्रविषैः सर्पवत्समुपाचरेत् त्रिविधानान्तु सर्पाणां त्रैविध्येन क्रियाहिता स्वेदमालेपनं सेकं चोष्णमत्रावचारयेत् ।अन्यत्र मूर्च्छिताद्दंशात् पाककोथप्रपीडितात् विषघ्नञ्चविधिं सर्वं कुर्य्यात् संशोधनानि च” कीटाख्येषु राशिषु
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
कीटँ कीट वरणे
- कीटयति कीटः 99
धातुवृत्तिः
Sanskrit
कीटँ कीट (अर्थः) वर्णे
( कीटयति ) 106
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कीट वर्णे”@} 2 ‘कीट वरणे’ इति क्षीरस्वामिसम्मतः पाठः।
कीटकः-टिका, चिकीटयिषकः-षिका
कीटयिता-त्री, चिकीटयिषिता-त्री
कीटयन्-न्ती, चिकीटयिषन्-न्ती
कीटयिष्यन्-न्ती-ती, चिकीटयिषिष्यन्-न्ती-ती
कीटयमानः, चिकीटयिषमाणः
कीटयिष्यमाणः, चिकीटयिषिष्यमाणः
3 कीट्-कीटौ-कीटः
-- कीटितः-तम्, चिकीटयिषितः-तवान्
4 कीटः, चिकीटयिषुः
कीटयितव्यम्, चिकीटयिषितव्यम्
कीटनीयम्, चिकीटयिषणीयम्
कीट्यम्, चिकीटयिष्यम्
ईषत्कीटः-दुष्कीटः-सुकीटः
-- कीट्यमानः, चिकीटयिष्यमाणः
कीटः, चिकीटयिषः
कीटयितुम्, चिकीटयिषितुम्
कीटना, चिकीटयिषा
कीटनम्, चिकीटयिषणम्
कीटयित्वा, चिकीटयिषित्वा
प्रकीट्य, प्रचिकीटयिष्य
कीटम् २, कीटयित्वा २, चिकीटयिषम्
चिकीटयिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१९४)
02
=>
(१०-चुरादिः-१६४१। अक। सेट्। उभ।)
03
=>
[पृष्ठम्०१८९+ २५]
04
=>
[[आ। ‘सौधे विटङ्कजुषि पश्यति धूसितोऽयं राजारिकीटबलचूर्णनयाऽतिपूज्यः। अर्क्येण तेन समरेष्वविशोठितस्त्वं संशुण्ठिताहितमदेन विजोटितोऽसि।।’ धा। का। ३-२७।]]
Capeller
German
कीट
m.
Wurm, Insekt.
Burnouf
French
कीट कीट a. dur, ferme, solide. -- S.
m.
ver, insecte
gr.
ϰίς.
Barde, chantre épique d'une caste issue d'un père
kṣatriya et d'une mère vaiśyā
cf. सूत।
Cf. कीकस।
कीटघ्न
m.
(हन्) soufre.
कीटजा
f.
(जन्) cochenille, insecte qui fournit le
carmin.
Stchoupak
French
कीट-
m.
insecte, ver
ifc. vil, misérable
-क- id.
-ता-
f.
état d'insecte
-इका-
f.
vermisseau, créature
insignifiante ou méprisable.
°ज- nt. soie.
कीटोत्कर-
m.
fourmilière.