| YouTube Channel

कीकट (kIkaTa)

 
शब्दसागरः
English
कीकट
mfn.
 (-टः-टी-टं)
1. Miserly, avaricious.
2. Poor, needy.
m.
 (-टः)
1.
A country, (Behar
) or
m.
 plu. (-टाः) its inhabitants.
2. A horse.
E.
ककि to go, अटच् affix,
deriv.
irr
 .
Capeller Eng
English
की॑कट
m.
pl.
N.
 of a people.
Yates
English
कीकट (टः) 1.
m.
 A country, Behar
a horse.
a. Miserly, poor.
Spoken Sanskrit
English
कीकट kIkaTa
adj.
 avaricious
कीकट kIkaTa
adj.
 poor
कीकट kIkaTa
m.
 horse
Wilson
English
कीकट
mfn.
 (-टः-टी-टं)
1 Miserly, avaricious.
2 Poor, needy.
m.
 (-टः)
1 A country, (Behar
) or
m.
 plu. (-टाः) its inhabitants.
2 A horse.
E.
 ककि to go, अटच् affix,
deriv.
irr
 .
Apte
English
कीकट [kīkaṭa],
a.
 (-टी
f.
 )
Poor, indigent.
Miserly. -टाः (pl. )
N.
 of a country (Behar).
N.
 of a people not belonging to the Aryan race
किं ते कृण्वन्ति कीकटेषु गावो नाशिरं दुह्रे न तपन्ति धर्मम्
Rv.*
 3.53.14. -टः A horse.a.
Poor.
Avaricious. See कोटक.
Apte 1890
English
कीकट a. (टी f.) 1 Poor, indigent.
2 Miserly.
टाः (pl.) N. of a country (Behar).
टः A horse.
Monier Williams Cologne
English
की॑कट
m.
N.
 of a son of Ṛṣabha,
BhP.
 v, 4, 10
of a son of Saṃkaṭa,
BhP.
 vi, 6, 6
a horse (perhaps originally a horse of the Kīkaṭas),
L.
की॑कट
m.
pl.
N.
 of a people not belonging to the Āryan race,
RV.
 iii, 53, 14
BhP.
की॑कट
mfn.
 , poor,
L.
avaricious,
L.
Monier Williams 1872
English
कीकट कीकट, अस्, m., N. of a people not
belonging to the Āryan race
N. of a son of Ṛṣabha
also of Saṅkaṭa
N. of a country, Behar
a horse
(originally perhaps a horse of the Kīkaṭas)
(अस्, ई,
अम्), poor, needy
miserly, avaricious.
Macdonell
English
कीकट kī́kaṭa,
m.
pl.
 N. of a non-Āryan people.
Benfey
English
कीकट कीकट,
m.
1. pl. The name
of a people, Bhāg. P. 1, 3, 24.
2. A
proper name, Bhāg. P. 5, 4, 10.
Apte Hindi
Hindi
कीकट
वि* - की शनैः द्रुतं वा कटति गच्छति - की - कट् - अच्
"गरीब, दरिद्र"
कीकट
वि* - की शनैः द्रुतं वा कटति गच्छति - की - कट् - अच्
कञ्जूस
कीकटः
पुं*
 - की शनैः द्रुतं वा कटति गच्छति - की - कट् - अच्
घोड़ा
कीकट
वि* - की+कट्+अच्
"निर्धन, बेचारा, कंजूस, लालची"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कीकट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಗಧ ದೇಶ
प्रयोगाः - > "ततः कलौ सम्प्रवृत्ते सम्मोहाय सुरद्विषाम् । बुद्धो नाम्ना जिनसुतः कीकटेषु भविष्यति ॥"
उल्लेखाः - > भाग० १-३-२४
विस्तारः - > "मागधाः कीकटाः मताः" - त्रिकाण्ड० ।
कीकट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೀಕಟ ದೇಶದ ಜನರು
प्रयोगाः - > "साधवः समुदाचारास्ते पूर्यन्तेऽपि कीकटाः"
उल्लेखाः - > भाग० ७-१०-१९
कीकट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಶ್ವ /ಕುದುರೆ
कीकट
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಲೋಭಿ /ಕೃಪಣ
कीकट
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದರಿದ್ರ /ಬಡವ
कीकट
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನೀಚ
विस्तारः - > "कीकटः कृपणे निःस्वे त्रिषु पुम्भूम्नि नीवृति"- मेदि० । "कीकटस्तुरगे निःस्वे देशभ्दे मितम्पचे" - विश्व० ।
L R Vaidya
English
kIkawa {% (I) a. (f. टी) %} 1. Poor, indigent
2. miserly.
kIkawa {% (II) m. pl. %} The name of a country.
kIkawa {% (III) m. %} A horse.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
कीकट *Adj. arm. S I, 403, 7 (der Ko., 1 v.u., hat aber कीटक!).
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
दरिद्रो दुर्विधो दुःस्थो दुर्गतो निःस्वकीकटौ ।
अकिंचनोऽधिपस्त्वीशो नेता परिवृढोऽधिभूः ॥ ३५८ ॥
पतीन्द्रस्वामिनाथार्याः प्रभुर्भर्तेश्वरो विभुः ।
ईशितेनो नायकश्च नियोज्यः परिचारकः ॥ ३५९ ॥
डिङ्गरः किंकरो भृत्यश्चेटो गोप्यः पराचितः ।
दासः प्रेष्यः परिस्कन्दो भुजिष्यपरिकर्मिणौ ॥ ३६० ॥
परान्नः परिपिण्डादः परजातः परैधितः ।
-wordlist-
दरिद्र (पुं), दुर्विध (पुं), दुःस्थ (पुं), दुर्गत (पुं), निःस्व (पुं), कीकट (पुं), अकिञ्चन (पुं), अधिप (पुं), ईश (पुं), नेतृ (पुं), परिवृढ (पुं), अधिभू (पुं), पति (पुं), इन्द्र (पुं), स्वामिन् (पुं), नाथ (पुं), आर्य (पुं), प्रभु (पुं), भर्तृ (पुं), ईश्वर (पुं), विभु (पुं), ईशितृ (पुं), इन (पुं), नायक (पुं), नियोज्य (पुं), परिचारक (पुं), डिङ्गर (पुं), किङ्कर (पुं), भृत्य (पुं), चेट (पुं), गोप्य (पुं), पराचित (पुं), दास (पुं), प्रेष्य (पुं), परिस्कन्द (पुं), भुजिष्य (पुं), परिकर्मिन् (पुं), परान्न (पुं), परपिण्डाद (पुं), परजात (पुं), परैधित (पुं)
--source--
प्रत्यग्रथास्त्वहिच्छत्त्राः कीकटा मगधाह्वयाः ॥ ९६० ॥
-wordlist-
प्रत्यग्रथ (पुं), अहिच्छत्र (पुं), कीकट (पुं), मगध (पुं)
पुराणम्
English
कीकट / KĪKAṬA. A King born in the dynasty of priyavrata, son of manu. He was one of the nineteen sons of King bharata, the other eighteen being Kuśavarman, llāvarta, Brahmāvarta, āryāvarta, malaya, Bhadraketu, sena, Indraspṛk, vidarbha, Kapi, hari, antarīkṣa, prabuddha, Pippalāyana, āvirhotra, Dramiḍa, camasa and karabhājana. (bhāgavata, 5th skandha).
कीकट म् / KĪKAṬA (M). The country ruled by King kīkaṭa. The following story is told in devī bhāgavata as to how an ass in this kingdom attained heaven.
There was once in kīkaṭa a merchant who had an ass to carry his merchandise. Once the merchant was returning home from Bhadrācala with his ass loaded with bundles of costly Rudrākṣas. The old ass fell down dead on the way, the weight of the rudrākṣa bundles having been too much for it, and immediately it assumed the form of śiva and went to kailāsa. Even if a man does not know what he is carrying, if he carries sacred things he will certainly attain salvation, like the ass that attained salvation in this case. (devī bhāgavata, 11th skandha).
Vedic Reference
English
Kīkaṭa. — The name of this people occurs only in one passage
of the Rigveda, where they appear as hostile to the singer and
as under the leadership of Pramaganda. Yāska^2 declares that
Kīkaṭa was the name of a non-Āryan country, and later^3
Kīkaṭa is given as a synonym of Magadha. Hence Zimmer^4
concludes that the Kīkaṭas were a non-Āryan people living in
the country later known as Magadha. Weber^5 holds that this
people were located in Magadha, but were Āryan, though at
variance with other Āryan tribes, perhaps because of heretical
tendencies, for Magadha was later a seat of Buddhism. But
the identification is uncertain, and is doubted by Oldenberg^6
and Hillebrandt.^7
^1 iii. 53, 14.
2) Nirukta, vi. 32.
3) St. Petersburg Dictionary, s.v.
4) Altindisches Leben, 31, 118. Cf.
Geldner, Rigveda, Kommentar, 58.
5) Indische Studien, 1, 186
Indian
Literature, 79, n. *.
6) Buddha, 402, 403
Ṛgveda-Noten, 1,
253.
7) Vedische Mythologie, 1, 14-18.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कीकटः,
पुं,
 (की शनैर्द्रुतं वा कटति गच्छति धावति ।की + कट् + अच् ।) घोटकः । देशभेदः । इतिविश्वः ॥
(यथा शक्तिसङ्गमतन्त्रे ।“चरणाद्रिं समारभ्य गृध्रकूटान्तकं शिवे ! ।तावत् कीकटदेशः स्यात् तदन्तर्मगधो भवेत्” ॥
वेहार इति ख्यातः । अत्र बुद्धः समजनि ।इति भागवतम् । १ । ३ । २४ ॥
अस्य कीकटइति पुरातननाम आसीत् ततो जरासन्धेनमगध इत्याख्या प्रदत्ता ॥
स्वनामख्यातः सङ्कट-पुत्त्रः । यथा, मागवते ६ । ६ । ६ ।“ककुभः सङ्कटस्तस्य कीकटस्तनयो यतः” ॥
)
कीकटः, त्रि, (की कुत्सितं धनाभावात् कटति प्रका-शते । की + कट् + अच् ।) निर्धनः । (की कुत्सितंकटति वर्षति ददाति अर्थिने कार्पण्यात् इति ।)कृपणः । इति मेदिनी ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कीकट
पु०
 की + कट--अच् । “चरणाद्रिं समारभ्य गृध्रकूटा-न्तकं शिवे! । तावत् कीकटदेशःस्यात् तदन्तर्मगधोभवेत्शक्तिसङ्कमीक्ते १ देशभेदे । तद्देशवासिजनवाचित्वेऽस्यभूम्नि “साधवः समुदाचारास्ते पूयन्तेऽपि कीकटाः”भाग० ७, १०, २० । उपचारात् देशेऽपि भूम्नि “ततः कलौसंप्रवृत्ते सम्मोहाय सुरद्विषाम् । बुद्धोनाम्ना जिनसुतःकीकटेषु भविष्यति” भाग० १, ३, २५ । ४ निर्द्धने ५ कृपणेच
त्रि०
 मेदि० । ६ वोटके पुं स्त्री विश्वः स्त्रियांजातित्वात् ङीष्
Capeller
German
की॑कट
m.
 Volksname.
Grassman
German
kī́kaṭa, m., Eigenname eines nichtarischen Volksstammes.
-eṣu {287, 14}.
Burnouf
French
कीकट कीकट a. pauvre, malheureux, misérable
avare.
-- S.
m.
 cheval.
-- कीकटास्
m.
 pl. np. de peuple dans le
Bihar.
Stchoupak
French
कीकट-
m.
 fils d'Ṛṣabha
de Saṃkaṭa
pl.
n.
 d'un peuple anaryen.