| YouTube Channel

किलाटः (kilATaH)

 
Apte
English
किलाटः [kilāṭḥ], Coagulated milk.
Apte 1890
English
किलाटः Coagulated milk.
Apte Hindi
Hindi
किलाटः
पुं*
 - -
जमा हुआ दूध
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 शरः, क्षीरशरः, दुग्धफेनम्, दुग्धतालीयम्, क्षीरजम्, किलाटः, किलाटी, शार्ककः, शार्करः, कूर्च्चिका, सरः, सन्तानिका
noun
दुग्धस्य स्नेहयुक्तः सारः।
"बिडालः शरं खादति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
किलाटः,
पुं,
 क्षीरविकृतिः । इति जटाधरः ॥
दधि-कूर्च्चिकातक्रकूर्च्चिकयोः पिण्डः । अस्य गुणाः ।शीतत्वम् । स्निग्धत्वम् । गुरुत्वम् । गौल्यत्वम् ।वृष्यत्वम् । पित्तापहत्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
(“नष्टदुग्धस्य पक्वस्य पिण्डः प्रोक्तः किलाटकः” ॥
इति भावप्रकाशः । तथा चरके सूत्रस्थाने ।२७ अध्याये ॥
“पीयूषो मोरटञ्चैव किलाटा विविधाश्च ये ।दीप्ताग्नीनामनिद्राणां सर्व्व एते सुखप्रदाः ॥
गुरवस्तर्पणा वृष्या वृंहणाः पवनापहाः” ॥
अस्योत्पत्तिविवरणं यथा भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डेद्वितीये भागे ॥
किलाटकः गिजिरी इति लोके ।“अपक्वमेव यन्नष्ठं क्षीरशाकं हि तत्पयः” ।क्षीरशाकं तुषिभरा इति लोके ।“दध्ना तक्रेण वा नष्टं दुग्धं बद्धं सुवाससा ।द्रवभावेन सहितं तक्रपिण्डः स उच्यते ॥
नष्टदुग्धं भवन्नीरं मोरटञ्जेञ्जटोऽब्रवीत् ।पेयूषञ्च किलाटश्च क्षीरशाकं तथैव च ॥
तक्रपिण्ड इमे वृष्या वृंहणा बलवर्द्धनाः ।गुरवः श्लेष्मला हृद्या वातपित्तविनाशनाः ॥
दीप्ताग्नीनां विनिद्राणां विद्रधौ चाभिपूजिताः ।मुखशोषतृषादाहरक्तपित्तज्वरप्रणुत्” ।)