| YouTube Channel

किल (kila)

 
शब्दसागरः
English
किल r. 6th cl. (किलति)
1. To be or become white.
2. To play. r. 10th
cl. (केलयति) To send, to throw or cast.
किल ind. An aptote signifying.
1. News, (so said, so reported.)
2.
Likelihood, (probably, possibly.)
3. Conciliatory expression.
4.
Assertion, certainty, (indeed, verily, assuredly.)
5. Ealsehood,
inaccuracy.
E.
 किल् to send or order, affix क.
Capeller Eng
English
कि॑ल (कि॑ला)
adv.
 indeed, of course (lays stress on the
preceding word).
Yates
English
किल An expletive, indeed.
Spoken Sanskrit
English
किल kila adverb allegedly
व्याजेन vyAjena adverb allegedly
किल kila adverb supposedly
व्याजेन vyAjena adverb ins supposedly
Wilson
English
किल r. 6th cl. (किलति)
1 To be or become white.
2 To play. r. 10th cl. (केलयति) To send, to throw or cast.
किल ind. An aptote signifying.
1 News, (so said, so reported.)
2 Likelihood, (probably, possibly.)
3 Conciliatory expression.
4 Assertion, certainty, (indeed, verily, assuredly.)
5 Falsehood, inaccuracy.
E.
 किल to send or order, affix क.
Apte
English
किल [kila],
ind.
Verily, indeed, assuredly, certainly
अर्हति किल कितव उपद्रवम्
M.*
 4
इदं किलाव्याजमनोहरं वपुः
Ś.*
 1. 18.
As they say, as is reported (showing report or tradition ऐतिह्य)
बभूव योगी किल कार्तवीर्यः
R.*
 6.38, 13. 51
जघान कंसं किल वासुदेवः Mbh.
A feigned action (अलीक)
प्रसह्य सिंहः किल तां चकर्ष
R.*
 2.27
Mu.*
 7.9
पयस्यगाधे किल जातसंभ्रमा
Ki.*
 8.48, 11.2.
Hope, expectation or probability
पार्थः किल विजेष्यते कुरून् G. M.
Dissatisfaction, dislike
एवं किल केचिद्वदन्ति G. M.
Contempt
त्वं किल योत्स्यसे G. M.
Cause, reason (हेतु)
(very rare) स किलैवमुक्तवान् G. M. 'for he said so'.
किलः [kilḥ], 1 Play, trifling.
Comp.
 -किञ्चितम् amorous agitation, weeping, laughing, being angry
&c.
 in the society of a lover
त्वयि वीर विराजते परं दमयन्तीकिलकिञ्चितं किल
N.*
 2.44. जानानाभिरलं लीला-किल-किंचित-विभ्रमान् ।
Bk.*
 8.47. The नाट्यशास्त्र refers to it in the following context विलासलीलाः किलकिंचितानि विव्वोक-मोट्टायित-विभ्रमाणि । विच्छित्त- माकुट्टिमितेक्षितानि योज्यानि तज्ज्ञैः सुकुमारनृत्ते ॥ (cf. also क्रोधाश्रुहर्ष- भीत्यादेः संकरः किलकिञ्चितम्' इति आलङ्कारिकाः)
Apte 1890
English
किलः Play, trifling.
Comp.
किंचितं amorous agitation, weeping, laughing, being angry &c. in the society of a lover
त्वयि वीर विराजते परं दमयंतीकिलकिंचितं किल N. 2. 44.
किल ind. 1 Verily, indeed, assuredly, certainly
अर्हति किल कितव उपद्रवं M. 4
इदं किलाव्याजमनोहरं वपुः Ś. 1. 18.
2 As they say, as is reported (showing report or tradition ऐतिह्य)
बभूव योगी किल कार्तवीर्यः R. 6. 38, 13. 51
जघान कंसं किल वासुदेवः Mbh.
3 A feigned action (अलीक)
प्रसह्य सिंहः किल तां चकर्ष R. 2. 27
Mu. 7. 9
पयस्यगाधे किल जातसंभ्रमा Ki. 8. 48, 11. 2.
4 Hope, expectation or probability
पार्थः किल विजेष्यते कुरून् G. M.
5 Dissatisfaction, dislike
एवं किल केचिद्वदंति G. M.
6 Contempt
त्वं किल योत्स्यसे G. M.
7 Cause, reason (हेतु)
(very rare). स किलैवमुक्तवान् G. M. ‘for he said so’.
Monier Williams Cologne
English
1. किल
m.
 play, trifling,
L.
2. कि॑ल
ind.
 (a particle of asseveration or emphasis) indeed, verily, assuredly,
RV.
AV.
&c.
(or of explanation) namely,
ŚBr.
&c.
‘so said’ ‘so reported’, pretendedly,
VarBṛS.
Kād.
(किल is preceded by the word on which it lays stress, and occurs very rarely at the beginning of a sentence or verse [R. iv, 14, 14
Pañcat.
 lxxxix, 4]
according to native lexicographers किल may be used in communicating intelligence, and may imply ‘probably’, ‘possibly’, ‘agreement’, ‘dislike’, ‘falsehood’, ‘inaccuracy’, and ‘reason’.)
3. किल
m.
N.
 of a man,
Pravar.
Monier Williams 1872
English
1. किल, अस्, m. play, trifling.
—किल-किञ्चित, अम्,
n. amorous agitation, weeping, laughing, being angry,
merry, &c., in the society of a lover.
किल 2. किल, ind. (a particle of asseveration
or emphasis), indeed, verily, assuredly
(or of expla-
nation) namely
किल is preceded by the word on
which it lays stress, and occurs very rarely at the
beginning of a sentence or verse
according to native
lexicographers किल may be used in communicating
intelligence, and may imply ‘so said, ’ ‘so reported, ’
‘probably, ’ ‘possibly, ’ ‘agreement, ’ ‘dislike, ’ ‘false-
hood, ’ ‘inaccuracy, ’ and ‘reason.’
किल 3. किल, अस्, m., N. of a man.
Macdonell
English
किल 1. kíla (V. sts. ā) ad. quidem, indeed, 🞄certainly, it is true
that is to say, it is said 🞄or alleged
as is well known.
किल 2. kila,
a.
 playing.
Benfey
English
किल किल, adv. Indeed, Chr. 14, 18
Pañc. 167, 1.
Apte Hindi
Hindi
किलः
पुं*
 - किल् - क
"क्रीडा, तुच्छ, खेलखेल में हो जाने वाला"
किल
अव्य* - किल् - क
"निश्चय ही, बेशक, निस्संदेह, अवश्य"
किल
अव्य* - किल् - क
"जैसा कि लोग कहते हैं, जैसा कि बतलाया जाता हैं"
किल
अव्य* - किल् - क
झूठमूठ का कार्य
किल
अव्य* - किल् - क
"आशा, प्रत्याशा, सम्भावना"
किल
अव्य* - किल् - क
"असन्तोष, अरुचि"
किल
अव्य* - किल् - क
"कारण, हेतु"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
किल
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ನಿಜವಾಗಿಯೂ /ವಾಸ್ತವವಾಗಿಯೂ
प्रयोगाः - > "अलं नलं रोद्धुममी किलाभवन्गुणा विवेकप्रमुखा न चापलम्"
उल्लेखाः - > नैष० १-५४
किल
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ /ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿರುವ
प्रयोगाः - > "देवः स्वयं वसति तत्र किल स्वयम्भूः"
उल्लेखाः - > नैष० ११-२९
किल
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅಸತ್ಯ /ಅಲೀಕ /ನಟನೆ
प्रयोगाः - > "अरमयन् भवनादचिरद्युतेः किल भयादपपातुमनिच्छवः"
उल्लेखाः - > माघ० ६-४०
किल
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ವಾಕ್ಯಾಲಂಕಾರ
प्रयोगाः - > "अलक्तकं पादसरोरुहाग्रे सरोरुहाक्ष्याः किल सन्निवेश्य"
उल्लेखाः - > कुमा० ९-२७
किल
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಆಗಮಪ್ರಸಿದ್ಧಿ
प्रयोगाः - > "कंसं जघान किल वासुदेवः" । "सान्निध्ययोगात्किल तत्र शच्याः स्यंवरक्षोभकृतामभावः"
उल्लेखाः - > रघु० ७-३
किल
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ತಿರಸ್ಕಾರ /ನ್ಯಕ್ಕಾರ
प्रयोगाः - > "लघूकरिष्यन्नतिभारभङ्गुराममूं किल त्वं त्रिदिवादवातरः"
उल्लेखाः - > माघ० १-३६
किल
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಊಹೆ /ಸಂಭಾವನೆ /ಹೀಗಿರಬಹುದೆಂಬ ಬುದ್ಧಿ
प्रयोगाः - > "दोषापि नूनमहिमांशुरसौ किलेति व्याकोशकोकनदतां दधते नलिभ्यः"
उल्लेखाः - > माघ० ४-४६
किल
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅಸಮಾಧಾನ /ಅರುಚಿ
प्रयोगाः - > "एवं किल केचिद्वदन्ति" । "इदं किलाव्याजमनोहरं वपुस्तपःक्षमं साधयितुं य इच्छति"
उल्लेखाः - > शाकु० १-१६
किल
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಐತಿಹ್ಯ
प्रयोगाः - > "प्रवर्तयामास किलानसूया त्रिस्रोतसं त्र्यम्बकमौलिमालाम्"
उल्लेखाः - > रघु० १३-५१
किल
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಹೇತು /ಕಾರಣ
प्रयोगाः - > "स किल एवमुक्तवान्"
किल
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ವಾರ್ತೆ
किल
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅನುನಯ
विस्तारः - > "किलशब्दस्तु वार्तायां सम्भाव्यानुनयार्थयोः" - मेदि० ।
L R Vaidya
English
kila {% (I) m. %} Play, trifling.
Bopp
Latin
किल sane, certe, profecto. IN. 5. 28. BR. 3. 11. N. 12. 19.
Indian Epigraphical Glossary
English
kila, cf. Paṭṭakila, Veṭakila.
Lanman
English
kíla, kílā [248a], adv. indeed, emphasizing
the foregoing word.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 किल्
मूलधातुः:
 किल
धात्वर्थः:
 श्वैत्ये, क्रीडायां च
गणः:
 तुदादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 किलति
धातुप्रदीपः
Sanskrit
किलँ किल श्वैत्य, क्रीडनयोः
- किलति चिकेल केलिता केलिः 72
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
2. किल Adj. spielend, Śiś. 19, 98. [S II, 292, 4. Oder hier *किल Subst.?]
Sanskrit Tibetan
Tibetan
zhes grags
किल (?)
ce na
१) इति २) किल (?) ३) चेत्
ce 'o
किल
rjes khrid
किल / ननु
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskrit
--source--
ज्येष्ठभगिन्यां तु वीरभवन्ती स्यात्तु नर्मणि ।
सुखोत्सवो रागरसो विनोदोऽपि किलोऽपि चा ॥ ११५ ॥
-wordlist-
ज्येष्ठभगिनी (स्त्री), वीरभवन्ती (स्त्री), सुखोत्सव (पुं), रागरस (पुं), विनोद (पुं), किल (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
किल
किल, वार्ता, सम्भाष
प्रत्यक्षसदृशोः साक्षाद्वार्त्तासम्भाषयोः किल ॥ ८७४ ॥
verse 5.1.1.874
page 0100
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
किल क नुदौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरां-परं-सकं-सेट् ।) क केलयति । नुदिरिति णुद ञौश्प्रेरणे इत्यस्य औणादिककिप्रत्यये रूपम् । इतिदुर्गादासः ॥
किल श शौक्ल्ये । क्रीडे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(तुदां-परं-अकं-सेट् ।) श किलति प्रासादःशिशुर्व्वा । केलिता । इति दुर्गादासः ॥
किल,
व्य,
 (किल + कः ।) वार्त्ता । सम्भाव्यम् । इत्य-मरः । ३ । ३ । २५३ ॥
निश्चयः । इति तट्टीका-सारसुन्दरी ॥
(यथा शाकुन्तले १ माङ्के दुष्म-न्तोक्तिः ।“इदं किलाव्याजमनोहरं वपु-स्तपःक्षमं साधयितुं य इच्छति ।ध्रुवं स नीलोत्पलपत्रधारयाशमीलतां छेत्तुमृषिर्व्यवस्यति” ॥
)अनुनयार्थम् इति मेदिनी ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
किल शौक्ल्ये क्रीडायाञ्च तुदा०
पर०
 अक० सेट् । किलति अके-लीत् चिकेल प्रनिकिलति
किल प्रेरणे चुरा० सक सेट् । केलयति ते अचीकिलत्” केलयाम् बभूवआस चकारचक्रे केलिः
किल
अव्य०
 किल--क । १ वार्त्तायाम् २ अनुशयार्थे, ३ निश्चये, ४ संभाव्ये ५ प्रसिद्धार्थद्योतने ६ हेतौ ७ अरुचौ ८ अलीके९ तिरस्कारे च । “दमयन्ती किलकिञ्चितं किल” नैष० ।“अमूं किल त्वं त्रिदिवादवातरः” साघः । “तद्दघ्नं तद-वयती” किलात्मनोऽपि “तदपि न किल बाल पल्लवाग्रेति”माघः, “ध्रुवं किलाव्याजमनोहरं वपुः” शकु० ।१ किलेत्यागमारुचिन्यक्करणसंभाव्यहेत्वलीकेषु” गणरत्नेउक्त्वा तत्तद्विषये उदाहृतं यथा आगमे, “कंसं जघान किलंवासुदेवः” कृष्णकर्तृकं कंसहननमागमसिद्धमित्यर्थः ।अरुचौ “एवं किल केचिद्वदन्ति” केषाञ्चिदेवं कथनंवक्तुररुचिविषय इत्यर्थः न्यक्कारे “स किल योत्स्वते”तस्य यीवनशक्तिराहित्यद्योतनात् तिरस्कारोगम्यतेसम्भावनायाम् “पार्थः किल विजेष्यते कुरून्” पार्थकर्त्तृककुरुविजयः सम्भवनाविषयैत्यर्थः । हेतौ “सकिलैवमुक्तवान्” तत्कथनस्यान्वत्र हेतुता द्योत्यते । अ-लीके “प्रसह्य सिंहः किल तां चकर्ष” रघुः । सिंहकर्त्तृकंनन्दिनीकर्षणं वस्तुतोऽलीकं काल्पनिकत्वात् । अव्ययविशे-षस्य अस्य शब्दान्तरसहकारेण प्रयोगविशेषो निरु-क्तकारेण निरणायि यथा “किलेतिविष्याप्रकर्षे एवंकिलेत्यथापि न ननु इत्येताभ्यां संप्रयुज्यतेऽनुपृष्टे न किलै-वम् । ननु किलैवम्” । इति प्रश्नानन्तरं तस्यानभ्युपगमेन किलैवमिति, अभ्युपगमे तु ननु किलैवमिति प्रयोज्य-मित्यर्थः तथाच तस्य एवंशब्दोत्तरता न--ननु इ-त्येतच्छ्रब्दपूर्व्वकता च ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
किलँ किल श्वैत्य, क्रीडनयोः
- किलति केलिः के (द्र031135) किलकिला रवः, अव्यक्तानुकरणं वा किलासं सिध्मम् 74
धातुवृत्तिः
Sanskrit
किलँ किल (अर्थः) श्वैत्ये
श्वैत्यक्रीडनयोरिति मैत्रेयः ( किलति चिकेल ) इत्यादि मिषतिवत् ( किल्बिषम् ) "किलेर्बुक्च'' इति टिषच् बुक्चागमः 72
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“किल श्वैत्यक्रीडनयोः”@} 2 केलकः-लिका, केलकः-लिका, 3 चिकिलिषकः चिकेलिषकः षिका, चेकिलकः-लिका
केलिता-त्री, केलयिता-त्री, चिकिलिषिता-चिकेलिषिता-त्री, चेकिलिता-त्री
4 किलन् 5 -न्ती-ती, केलयन्-न्ती, चिकिलिषन्-चिकेलिषन्-न्ती
-- केलिष्यन्-न्ती-ती, केलयिष्यन्-न्ती-ती, चिकिलिषिष्यन्-चिकेलिषिष्यन्-न्ती-ती
-- केलयमानः, केलयिष्यमाणः, चेकिल्यमानः, चेकिलिष्यमाणः
किल्-किलौ-किलः
-- -- -- किलितम्-तः, केलितः-तम्, चिकिलिषितः-चिकेलिषितः, चेकिलितः-तवान्
6 किलः, केलः, चिकिलिषुः-चिकेलिषुः, चिकेलयिषुः, चेकिलः
7 केलितव्यम्, केलयितव्यम्, चिकिलिषितव्यम्-चिकेलिषितव्यम्, चेकिलितव्यम्
केलनीयम्, केलनीयम्, चिकिलिषणीयम्-चिकेलिषणीयम्, चेकिलनीयम्
केल्यम्, केल्यम्, चिकिलिष्यम्-चिकेलिष्यम्, चेकिल्यम्
ईषत्केलः-दुष्केलः-सुकेलः
-- -- किल्यमानः, केल्यमानः, चिकिलिष्यमाणः-चिकेलिष्यमाणः, चेकिल्यमानः
चेकिलः
केलः, केलः, चिकिलिषः-चिकेलिषः, केलितुम्, केलयितुम्, चिकिलिषितुम्-चिकेलिषितुम्, चेकिलितुम्
किल्तिः, केलना, चिकिलिषा-चिकेलिषा, चिकेलयिषा, चेकिला
केलनम्, केलनम्, चिकिलिषणम्-चिकेलिषणम्, चेकिलनम्
किलित्वा केलित्वा केलयित्वा, चिकिलिषित्वा-चिकेलिषित्वा, चेकिलित्वा
सकिल्य, प्रकेल्य, प्रचिकिलिष्य-प्रचिकेलिष्य, प्रचेकिल्य
केलम् २ किलित्वा २ केलित्वा २ केलम् २ केलयित्वा २ चिकिलिषम् २ चिकिलिषित्वा २ चिकेलिषम् २ चिकेलिषित्वा २ चेकिलम् २
चेकिलित्वा २
8 केलिः- 9 केली।
-- -- --
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१९३)
02
=>
 (६-तुदादिः-१३५३। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[२। ‘रलो व्युपधाद्धलादेः संश्च’ (१-२-२६) इति सनः क्त्वाप्रत्ययस्य च कित्त्वं वा।]]
04
=>
 [[३। ‘तुदादिभ्यः शः’ (३-१-७७) इति शः। शस्य ङिद्वद्भावाद्गुणो न।]]
05
=>
 [[B। ‘गतनिमेषमुदैक्षि किलन् विभुस्सुकृतिभिस्स जगत्तिलकाकृतिः। चिलितपीतपटेन चलन् इलन् अविलितोरुकृपां परितो दृशम्।।’ धा। का। २। ७८।]]
06
=>
 [[४। ‘इगुपधज्ञाप्रीकिरः कः’ (३-१-१३५) इति कः। अचोऽपवादः।]]
07
=>
 [पृष्ठम्०१८८+ २२]
08
=>
 [[१। ‘सर्वधातुभ्यः’ (द। उ। १-४६।) इत्यौणादिकः इन् प्रत्ययः।]]
09
=>
 [[२। स्त्रियां ‘कृदिकारादक्तिनः’ (ग। सू। ४-१-४५) इति ङीष् वा।]]
Capeller
German
कि॑ल (कि॑ला) gewiss, ja, nämlich, quidem,
freilich (auch iron. ).
Grassman
German
kíla, (kílā), fürwahr, gewiss [von kí, vgl. kím mit íd und lat. quidem], hebt das vorhergehende Wort hervor
sá {203, 15}
svādús {488, 1}
anyā́ {836, 13}
gobhā́jas íd {923, 5}
índras {937, 3}
dūrám {937, 8}
asapatnā́ {985, 4}
asapatnás {1000, 4}. Insbesondere mit ná (ná kílā), wahrlich nicht: {32, 4}
{549, 4}
{920, 10}.
Burnouf
French
किल किल adv. certainement
probablement
peut-être.
Assurément, oui sans doute.
किलकिञ्चित
n.
 (किञ्चित्
ou किम्, चित de चि
chercher) gestes amoureux, posture lascive.
किलकिला
f.
 cri de joie, son de voix exprimant le plaisir.
Stchoupak
French
१ किल
particule d'assertion : certes, comme on dit, comme on sait, en
apparence
(not. pour écarter d'avance une objection).
२ किल-
a. jouant.