| YouTube Channel

किर्मीर (kirmIra)

 
शब्दसागरः
English
किर्म्मीर
mfn.
 (-रः-रा-रं) Variegated.
m.
 (-रः)
1. The orange tree.
2. The
name of a Rakshasa or goblin.
3. A variegated colour.
E.
 क to
scatter, ईरन् affix
and मुट् inserted.
Capeller Eng
English
किर्मीर
a.
 variegated, many-coloured.
Yates
English
किर्म्मीर (रः) 1.
m.
 The orange tree
a goblin.
a. Variegated.
Wilson
English
किर्म्मीर
mfn.
 (-रः-रा-रं) Variegated.
m.
 (-रः)
1 The orange tree.
2 The name of a Rākṣasa or goblin.
3 A variegated colour.
E.
 कॄ to scatter, ईरन् affix
and मुट् inserted.
Apte
English
किर्मीर [kirmīra],
a.
 Variegated, spotted. कान्तिभिः सकलं योम तदा किर्मीरतां दधौ Śiva. B.24.56.
रः
N.
 of a Rākṣasa slain by Bhīma
Mb.
 * 3.
Ve.*
 6.
The variegated colour.
The orange tree.
Comp.
 -जित्, -निषूदनः, -सूदनः epithets of Bhīma. -त्वच् The orange tree.
Apte 1890
English
किर्मीर a. Variegated, spotted.
रः 1 N. of a Rākṣasa slain by Bhīma
Ve. 6.
2 The variegated colour.
3 The orange tree.
Comp.
जित्,
निषूदनः,
सूदनः epithets of Bhīma.
Monier Williams Cologne
English
किर्मीर a
mfn.
 id.,
Hcar.
किर्मीर
m.
 a variegated colour,
L.
the orange tree,
L.
N.
 of a Rākṣasa conquered by Bhīma-sena,
MBh.
 iii, 368 ff.
किर्मीर b See किर्बिर.
Monier Williams 1872
English
किर्मीर किर्मीर, अस्, आ, अम् (said to be fr. rt.
1. कॄ), variegated
(अस्), m. a variegated colour
the orange tree
N. of a Rākṣasa or goblin conquered
by Bhīma-sena
[cf. Gr. κιῤῥός]
—किर्मीर-जित्, त्, m.
or किर्मीर-निसूदन, अस्, m. or किर्मीर-भिद्, त्,
m. or किर्मीर-सूदन, अस्, m. or किर्मीरारि (°र-अरि),
इस्, m. an epithet of Bhīma-sena, the enemy and con-
queror of the Rākṣasa Kirmīra.
—किर्मीर-त्वच्, क्,
m. or f. (?), the orange tree.
Apte Hindi
Hindi
किर्मीर
वि* - "कॄ - ईरन्, मुट्"
"चित्रविचित्र रंग का, चितकबरा, चित्तीदार"
किर्मीरः
पुं*
 - "कॄ - ईरन्, मुट्"
एक राक्षस जिसको भीम ने मारा था
किर्मीरः
पुं*
 - "कॄ - ईरन्, मुट्"
शवल या बहुरंगी रंग
Shabdartha Kaustubha
Kannada
किर्मीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೆರಿಳೆ ಗಿಡ
निष्पत्तिः - > कॄ (विक्षेपे) - "ईरन्" (उ० ४-३०)
किर्मीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸ
किर्मीर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಚಿತ್ರವರ್ಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ /ನಾನಾ ಬಣ್ಣಗಳುಳ್ಳ
प्रयोगाः - > "नभोऽपि किर्मीरमकारि तेषाम्"
उल्लेखाः - > नैष० १०-३१
विस्तारः - > "किर्मीरो नागरङ्गे च कर्बुरे राक्षसान्तरे" - मेदि० ।
L R Vaidya
English
kirmIra {% (I) a. (f. रा) %} Variegated.
kirmIra {% (II) m. %} 1. Name of a Rākshasa slain by Bhīma, Ve.vi.
2. the variegated colour.
Bopp
Latin
किर्मीर (ut videtur, a r. कॄ)
1) varius, versicolor. AM.
2) m.
malus aurantia. (Cf. gr. ϰιϱϱός.)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
रक्तश्यामे पुनर्धूम्रधूमलावथ कर्बुरः ।
किर्मीर एतः शबलश्चित्रकल्माषचित्रलाः ॥ १३९८ ॥
-wordlist-
रक्तश्याम (पुं), धूम्र (पुं), धूमल (पुं), कर्बुर (पुं), किर्मीर (पुं), एत (पुं), शबल (पुं), चित्रकल्माष (पुं), चित्रल (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
चित्र
चित्र, किर्मीर, कल्माष, शबल, उन्मिश्र, कर्बुर
चित्रकिर्मीरकल्माषशबलोन्मिश्रकर्बुराः ।
verse 4.1.1.741
page 0085
Mahabharata
English
Kirmīra, a Rākshasa. § 11 (Parvasaṅgr.): I, 11, 425 (ºsya vadhaḥ cātra, cf. § 316).--§ 315 (Maitreyaśāpa): III, 10, 368 (Rakshasaḥ, had been slain by Bhīmasena), 382, 384 (ºvadhaº).--§ 316 (Kirmīravadhap.): III, 11, 385 (ºsya vadhaḥ), 407 (ahaṃ Bakasya vai bhrātā Kºa iti viśrutaḥ), 412, 431, 454 (is slain by Bhīmasena), 460 (Rakshasāṃ varaṃ).--§ 600 (Ghaṭotkacavadhap.): VII, 176, 8007 (kinsman of Alāyudha), 8010 (Hiḍimba-Baka-Kºā nihatā mama bāndhavāḥ, says Alāyudha)
180, †8211 (Rākshasendrā Hiḍimba-Kº-Bakapradhānāḥ)
181, 8235 (Hiḍimba-BakaKºā Bhīmasenena pātitāḥ).
पुराणम्
English
किर्मीर / KIRMĪRA. A fierce rākṣasa, brother of baka and friend of hiḍimba. Having heard about the death of baka at the hands of bhīma, kirmīra who was living in Kāmyaka forest planned a revenge against bhīma. After being defeated in the game of dice the pāṇḍavas came to the forest, and they confronted kirmīra. In the duel with bhīma, kirmīra fell down dead. (Vana Parva, Chapter 11).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
किर्म्मीरः,
पुं,
 (कॄ + गम्भीरादित्वात् ईरन् निपा-तनात् साधुः ।) नागरङ्गवृक्षः । राक्षसविशेषः ।(यथा महाभारते ३ । ११ । २२ ।“प्रत्युवाचाथ तद्रक्षो धर्म्मराजं युधिष्ठिरम् ।अहं वकस्य वै भ्राता किर्म्मीर इति विश्रुतः” ॥
)कर्व्वूरवर्णः । इति मेदिनी ॥
तद्वर्णयुक्ते त्रि ।इत्यमरः । १ । ५ । १७ ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
किर्म्मीर
पु०
 कॄ--गम्भीरा० ईरन् नि० । नागरङ्गे(नारेङ्गी) १ जम्बीरभेदे । २ राक्षसभेदे । ३ चित्रवर्ण्णे चमेदि० ४ तद्वति
त्रि०
 ।
Stchoupak
French
किर्मीर-
a. bigarré
m.
n.
 d'un Rākṣasa.