| YouTube Channel

कितव (kitava)

 
शब्दसागरः
English
कितव
mfn.
 (-वः-वा-वं)
1. A gamester, a gambler.
2. A cheat, cheating,
fraudulent.
3. Mad, crazy.
4. Mischievous, malicious.
m.
 (-वः)
1.
Thorn apple, (Datura metel.)
2. A kind of perfume, commonly
Rochana.
E.
 किं what, तव your, (what is your stake or wager?) he
who asks such a question, &c.
Capeller Eng
English
कितव॑
m.
 gambler (f. °वी)
cheat, deceiver.
Yates
English
कितव (वः) 1.
m.
 A gamester
a
cheat.
m.
 Thorn-apple
a perfume.
Spoken Sanskrit
English
कितव kitava
m.
 gamester
कृष्णकोहल kRSNakohala
m.
 gamester
दुरोदर durodara
m.
 gamester
धूर्तकितव dhUrtakitava
m.
 gamester
श्वघ्निन् zvaghnin
m.
 gamester
कितव kitava
m.
 rogue
कितव kitava
m.
 crazy person
कितव kitava
m.
 cheat
कितव kitava
m.
 swindler
कितव kitava
m.
 thorn-apple
कितव kitava
m.
 fraudulent man
कितव kitava
m.
 dishonest person
कितव kitava
m.
 kind of perfume
कितव kitava
m.
 fraudster
कितव kitava
m.
 gamester
कितव kitava
m.
 defrauder
कितव kitava
m.
 gambler
कितव kitava
m.
 gamble
कितव kitava
m.
 fraudster
कपटप्रबन्ध kapaTaprabandha
m.
 continued series of frauds
Wilson
English
कितव
mfn.
 (-वः-वा-वं)
1 A gamester, a gambler.
2 A cheat, cheating, fraudulent.
3 Mad, crazy.
4 Mischievous, malicious.
m.
 (-वः)
1 Thorn apple, (Datura metel.)
2 A kind of perfume, commonly Rocanā.
E.
 किं what, तव yours, (what is your stake or wager?) he who asks
such a question, &c.
Apte
English
कितवः [kitavḥ], (-वी
f.
 )
A rogue, liar, cheat
अर्हति किल कितव उपद्रवम्
M.*
 4
Amaru.*
 2, 46
Me.*
 113.
The Dhattūra plant.
A kind of perfume (commonly रोचन).
A gamester, gambler
Ms.*
 3.159.
A mad or crazy person.
Apte 1890
English
कितवः (वी f.) 1 A rogue, liar, cheat
अर्हति किल कितव उपद्रवं M. 4
Amaru. 17, 41
Me. 111.
2 The Dhattūra plant.
3 A kind of perfume.
4 A gamester, gambler.
5 A mad or crazy person.
Monier Williams Cologne
English
कितव॑ अस्,
m.
 (g. शौण्डादि [also व्याघ्रादि, but not in
Kāś.
 &
Gaṇar.
 ]) a gamester, gambler,
RV.
VS.
AV.
&c.
a cheat, fraudulent man,
BhP.
 viii, 20, 3
Megh.
Amar.
(also ifc. , e.g. याज्ञिक-क्°,
Pāṇ.
 ii, 1, 53,
Kāś.
 )
(= मत्त) a crazy person,
L.
thorn-apple (cf. धूर्त and उन्मत्त),
L.
a kind of perfume (commonly Rocana),
Bhpr.
N.
 of a man g. तिकादि, उत्करादि, अश्वादि
कितव॑ (आस्),
m.
N.
 of a people,
MBh.
 ii, 1832
Monier Williams 1872
English
कितव कितव, अस्, ई, m. f. (perhaps fr. किम्
तव, ‘what of you ?’ i. e. what is your stake?), a
gamester, a gambler
a cheat, a fraudulent man or
woman
a mad or crazy person
N. of a man
(आस्),
m. pl., N. of a people or race
(अस्), m. thorn-
apple, Datura Metel [cf. धूर्त and उन्-मत्त]
a
kind of perfume, commonly Rocana.
Macdonell
English
कितव kitavá,
m.
 , ī,
f.
 gamester
cheat, rogue.
Benfey
English
कितव कितव (akin to कित्),
m.
1. A
gamester, Man. 3, 151.
2. A cheat,
Bhāg. P. 8, 20, 3
a rogue, Megh. 110.
3. pl. The name of a people, MBh. 2,
1832.
--
Comp.
धूर्त-,
m.
 a professed
gambler, Yājñ. 2, 199.
Apte Hindi
Hindi
कितवः
पुं*
 - कि - क्त = कित - वा - क
"धूर्त, झूठा, कपटी"
कितवः
पुं*
 - कि - क्त = कित - वा - क
धतूरे का पौधा
कितवः
पुं*
 - कि - क्त = कित - वा - क
एक प्रकार का गन्धद्रव्य
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कितव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜೂಜಾಡುವವನು /ಜೂಜುಗಾರ
कितव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದತ್ತೂರಿ ಗಿಡ
कितव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಂಚಕ /ಮೋಸಗಾರ
निष्पत्तिः - > कि (ज्ञाने) - "क्तः" (३-३-११४) । ओवै (शोषणे) - "कः" (३-२-३)
व्युत्पत्तिः - > कितं वायति
प्रयोगाः - > "मुग्धे दुष्करमेतदित्यतितमामुद्दामहासं बलादाश्लिष्य च्छलितास्मि तेन कितवेनाद्य प्रदोषगमे"
उल्लेखाः - > अमरु० ४६
L R Vaidya
English
kitava {% m. (fem. ˚वी) %} 1. A rogue, a lier, a fraudulent man, Am.S.17, 41, Megh.ii.48
2. the dhattūra plant
3. a kind of perfume.
Bopp
Latin
कितव m. lusor, aleator. N. 17. 37.
Lanman
English
kitavá, m. gambler
f. -vī, as a., addicted
to gaming. [poss. kim + tava, ‘what of
thee ?’ ‘what is thy stake ?’]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
कितव m. *Stechapfel, Govardh. 115.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rgyan 'khyed pa
१) कितव २)
rgyan byed pa
कितव
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कितवो द्यूतकृद्धूर्तोऽक्षधूर्तश्चाक्षदेविनि ॥ ४८५ ॥
-wordlist-
कितव (पुं), द्यूतकृत् (पुं), धूर्त (पुं), अक्षधूर्त (पुं), अक्षदेविन् (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कितव
कितव, द्यूतकार
कितवः स्याद्द्यूतकारो द्यूतमक्षवती भवेत् ।
verse 2.1.1.388
page 0045
नाममाला
Sanskrit
धूर्त, चाटुकृत्, कितव, शठ
विदग्धश्चतुरः धूर्तश्चाटुकृत् कितवः शठः ।
verse 0.1.1.165
page 0080
Mahabharata
English
Kitava^1 = Śakuni: I, 412 (Śº)
VII, 1504 (Gāndhārarājaḥ).
Kitava^2 = Duḥcāsana: I, †156.
Kitava^3 = Ulūka: V, 5694 (the śloka is wanting in B.).
Kitava, pl. (ºāḥ), a people. § 295 (Dyūtap.): II, 51, 1832 (brought tribute to Yudhishṭhira).--§ 586 (Bhīshmavadhap.): VI, 106, 4808 (protect Bhīshma).--§ 587 (do.): VI, 119, 5648 (abandon Bhīshma).--§ 589 (Droṇābhishekap.): VII, 7, 184 (in the army of Duryodhana).
पुराणम्
English
कितवस् / KITAVA(S). An ancient tribe of people. They once visited yudhiṣṭhira with many presents. (Sabhā Parva, Chapter 51, Verse 12).
Vedic Reference
English
Kitava, ‘the gambler, ’ is frequently referred to in the Rig-
veda^1 and later.^2 A father is represented as chastising his son
for gambling.^3 The gambler seems at times to have fallen,
along with his family, into servitude, presumably by selling
himself to pay his debts.^4 Technical names^5 for different sorts
of gamblers given in the Yajurveda Saṃhitās are Ādinava-darśa,
Kalpin, Adhi-kalpin, and Sabhā-sthāṇu. None of these can be
safely^6 explained, though the last has usually^7 been taken as a
satirical name derived from the gambler's devotion to the dicing
place (Sabhā), ‘pillar of the dicing hall.’ The first literally
means ‘seeing ill-luck, ’^8 and may refer to the quickness of the
dicer to note an error on the part of his antagonist, or to his
eagerness to see the defeat of his rival.
1) ii. 29, 5
v. 85, 8
x. 34, 3. 7. 10.
11. 13.
2) Av. vii. 50, 1
109, 3
Vājasaneyi
Saṃhitā, xxx. 8. 18. 22
Aitareya Brāh-
maṇa, ii. 19, etc.
3) Rv. ii. 29, 5. Cf. Pitṛ.
4) Rv. x. 34. Cf. perhaps the bhakta-
dāsa, ‘slave for hire, ’ of the Mānava
Dharma Sāstra, viii. 415
Fick, Die
sociale Gliederung, 197.
5) Taittirīya Saṃhitā, iv. 3, 3, 1 et seq.
Vājasaneyi Saṃhitā, xxx. 18.
6) Cf. Weber, Zeitschrift der Deutschen
Morgenländischen Gesellschaft, 18, 282
Zimmer, Altindisches Leben, 284.
7) So Mahīdhara on Vājasaneyi Saṃ-
hitā, xxx. 18
Sāyaṇa on Taittirīya
Brāhmaṇa, iii. 4, 16, 1.
8) Cf. Roth, St. Petersburg Dic-
tionary, s.v.
Weber, loc. cit.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कितवः,
पुं,
 (कितं वायति कितेन वाति वा । कित+ वा + कः ।) अक्षदेवी । (यथा, मनुः । ३ । १५१ ।“जटिलञ्चानधीयानं दुर्ब्बलं कितवन्तथा ।याजयन्ति च ये पूगांस्तांश्च श्राद्धे न भोजयेत्” ॥
)धुस्तूरः । इत्यमरः । २ । ४ । ७७ ॥
(“कितवाडशयोर्वीजं नागरं सहरीतकम् ।चूर्णीकृत्यार्द्रकरसैः” ॥
इति वैद्यककषायसंग्रहेकासाधिकारे शाम्भरीगुडिकायाम् ॥
) मत्तः ।वञ्चकः । इति मेदिनी ॥
(यथा, भागवते । ८ । २० । ३ ।“स चाहं वित्तलोभेन प्रत्याचक्षे कथं द्विजम् ।प्रतिश्रुत्य ददामीति प्राह्रादिः कितवो यथा” ॥
धूर्त्तः । यथा, आर्य्यासप्तशती ३३ ।“अस्थिररागः कितवो मानी चपलो विदूषकस्त्व-मसि । मम सख्याः पतसि करे पश्यामि यथाऋजुर्भवसि” ॥
) खलः । इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा महाभारते । १ । १ । १५६ ।“यदाश्रौषं वाससां तत्र राशिंसमाक्षिपत् कितवो मन्दबुद्धिः” ॥
)रोचननामगन्धद्रव्यम् । इति जटाधरः राज-निर्घण्टश्च ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कितव
पु०
 कि--भावे--क्त कितेन वाति वा--क । १ द्यूतकारके२ धुस्तूरवृक्षे अमरः ३ वञ्चके, ४ खले, च
त्रि०
 मेदि० ५ चौर-नामकगन्धद्रव्ये,
पु०
 शब्दरत्ना० । “यन्मा पितेव कितवंशशास” ऋ० २, २९, ५ । घृतकारके “कितवानक्षै-र्दिध्यासमप्रति” अथ० ७, ५, १, “स्तेनाः माहसिका-धूर्त्ताः कितवा योधकाश्च ये । असाक्षिणश्च ते दृष्टा-स्तेषु सत्यं न विद्यते” नारदः । “कितवाद्यूतकराः”रघु० । द्यूते विशेषः या० मिता० दर्शितोयथ“द्रष्टारोव्यवहाराणां साक्षिणश्च त एवहि” या० “द्यूतव्य-वहाराणां द्रष्टारस्त एव कितवा एव राज्ञा नियोक्तव्याःन पुनःश्रुताध्यनसम्पन्ना इत्यादि नियमोऽस्ति । साक्षिणश्चद्यूते द्यूतकारा एव कार्य्याः न तत्र स्त्रीबालकितवेत्यादि-निषेधोऽस्ति । क्वचित् द्यूतन्निषेद्धुन्दण्डमाह” मि० “राज्ञासचिह्नन्निर्वास्याः कूटाक्षोपधिदेविनः” या० “कूटैरक्षा-दिभिरुपधिना च मतिवञ्चनहेतुना मणिमन्त्रौषधादिना येदीव्यन्तितान् श्वपदादिनाऽङ्कयित्वा राजा स्वराष्ट्रान्निर्वासयेत् । नारदेन निर्वासने विशेष उक्तः “कूटाक्षदेविनःपापान् राजा राष्ट्राद्विवासयेत् । कण्ठेऽक्षमालामासज्य सह्येषां विनयः स्मृत” इति । यानि च मनुवचनानि द्यूतनिषे-धपराणि “द्यूतं समाह्वयञ्चैव यः कुर्य्यात्कारयेत वा ।तान् सर्वान् घातयेद्राजा शूद्रांश्च द्विजलिङ्गिनः” इत्यादी-नि तान्यपि कूटाक्षदेवनविषयतया राजाध्यक्षसभि-करहितद्यूतविषयतया च योज्यानि” मि० किञ्च “द्यूत-मेकमुखं कार्य्यन्तस्करज्ञानकारणात्” या० । “यत्पूर्वोक्तंद्यूतन्तदेकं मुखं प्रधानं यस्य द्यूतस्य तत्तथोक्तं कार्य्यम् ।राजाध्यक्षाधिष्ठितं राज्ञा कारयितव्यमित्यर्थः तस्कर-ज्ञानकारणात् तस्करज्ञानरूपम्पर्य्यालोच्य प्रायशःचौर्यार्जितधना एव कितवाभवन्त्यतश्चौरविज्ञानार्थमेकमुखंकार्य्यम्” मिता० । “ग्लहे शतिकवृद्धेस्तु सभिकःपञ्चकं शतम् । गृह्णीयाद्घूर्त्तकितवात् इतराद्दशकंशतम्” या० । “यदाऽश्रौषं वाससां तत्र राशिं समा-क्षिपत् कितवो मन्दबुद्धिः” भा० आ० १ अ० । कितवस्यगोत्रापत्यम् अश्वा० फञ् । कैतवायन तद्गोत्रापत्ये पुंस्त्री ।उत्करा० चतुरर्थ्यां छ । कितवीय तन्निर्वृत्तादौ अन-न्तरापत्येतिका० झिञ् । कैतवायनि तदपत्ये पुंस्त्री०तैकायनिशब्देन द्वन्द्वे फिञो लुक्, बहुत्वे । तैकायनय-श्च कैतवायनयश्च तिककितवाः, । अस्य व्याघ्रादि० उपमित-समासः । कितवधूर्त्तः । शौण्डा० ७ त० । अक्षकितवः । वञ्चके“तव कितव! किमाहितैर्वृथा नः” माघः ६ रोचन-नामगन्धद्रव्ये राजनि० ।
Capeller
German
कितव॑
m.
 Spieler, Betrüger, Schelm
f.
 कितवी
Spielerin.
Grassman
German
kitavá, m., Spieler.
-a {860, 13}.
-ás {860, 6}.
-ám {220, 5}
{860, 11}.
-ásya bhógam {860, 3}
barháṇā _{860, 7}
jāyā́ _{860, 10}.
-ā́sas {439, 8}.
Burnouf
French
कितव कितव a. fou, insensé, qui a l'esprit malade.
Méchant, trompeur, sans foi. -- S.
m.
 un joueur.
Datura metel ou
pomme épineuse, bot.
Le parfum appelé रोषन।
Stchoupak
French
कितव-
m.
 joueur
trompeur, fripon
pl.
n.
 d'un peuple.