| YouTube Channel

किंशुक (kiMzuka)

 
शब्दसागरः
English
किंशुक
m.
 (-कः) A tree bearing beautiful red blossoms, and hence often
alluded to by the poets, (Butea frondośa
) also पलाश
E.
 किं what,
something, शुक a parrot
its red flowers being of the colour of a
parrot's beak.
Capeller Eng
English
†किंशुक
m.
N.
 of a tree
n.
 its flower.
Yates
English
किं-शुक (कः) 1.
m.
 A tree bearing
red blossoms (Butea frondosa).
Spoken Sanskrit
English
किंशुक kiMzuka
m.
 blossom of the forest tree [ Butea monosperma - Bot. ]
किंशुक kiMzuka
m.
 flame of the forest tree [ Butea Frondosa - Bot. ]
Wilson
English
किंशुक
m.
 (-कः) A tree bearing beautiful red blossoms, and hence
often alluded to by the poets, (Butea frondosa
) also पलाश.
E.
 किं what, something, शुक a parrot
its red flowers being of the
colour of a parrot's beak.
Apte 1890
English
किंशुकः [किंचित् शुक इव शुकतुंडसदृशपुष्पत्वात्तथात्वं] A kind of tree having beautiful red blossoms, but without any odour
विद्याहीना न शोभंते निर्गंधा इव किंशुकाः Chāṇ. 7
Rs. 6. 20
R. 9. 31.
कं The blossom of this tree
किं किंशुकैः शुकमुखच्छविभिर्न दग्धम् Rs. 6. 21.
Monier Williams Cologne
English
किं-शुक a
&c.
 See ib.
किं—शुक b
m.
 the tree Butea frondosa (bearing beautiful blossoms, hence often alluded to by poets),
MBh.
&c.
किं—शुक
n.
 the blossom of this tree,
R.
Suśr.
 (cf. पलाश॑ and सुकिंशुक॑)
Macdonell
English
किंशुक kiṃ-śuka,
m.
 a tree
n.
 its (scentless 🞄red) blossom: -sakhi,
m.
 bad friend
-suhṛd,
m.
 id.
-hetu,
a.
 caused by what?
Benfey
English
किंशुक किंशुक, i. e. किम्-शुक,
I.
m.
 A tree bearing beautiful red
blossoms, Butea frondosa, Man. 8, 246.
II.
n.
 Its blossom, Suśr. 1, 224, 1.
Apte Hindi
Hindi
किंशुकः
पुं*
 - किंचित् शुकः शुकावयवविशेष इव -
ढाक का पेड़ जिसके फूल बड़े सुन्दर परन्तु निर्गन्ध होते है
किंशुकम्
नपुं*
 - किंचित् शुकः शुकावयवविशेष इव -
"ढाक का फूल, टेसू"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
किंशुक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಲಾಶ ವೃಕ್ಷ /ಮುತ್ತುಗದ ಮರ
व्युत्पत्तिः - > किञ्चित् शुक इव
किंशुक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಪಾಶ ಕುಸುಮ /ಮುತ್ತುಗದ ಹೂವು
प्रयोगाः - > "फलस्तनस्थानविशीर्णरागिहृद्विशच्छुकास्यस्मरकिंशुकाशुगम्" । "महावनानीव च किंशुकानाम्" ।
उल्लेखाः - > नैष० १-८३, किरा० १६-५२
L R Vaidya
English
kiMSuka {% (I) m. %} A kind of tree having beautiful red blossom, विद्याहीना न शोभंते निर्गंधा इव किंशुकाः Chāṇakya., Rt.vi.20.
kiMSuka {% (II) n. %} The blossom of this tree, किं किंशुकैः शुकमुखच्छविभिर्न दग्धम् Rt.vi.21.
Bopp
Latin
किंशुक m. (KARM. ex interrog. किम् et शुक psittacus. gr.
671.) nomen arboris (Butea frondosa). N. 12. 3.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
king shu ka
किंशुक
ke shu ka
किंशुक
rgya skyegs shing
१) किंशुक २) मज्जन ३) लोघ्र ४) सावर
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
त्रिपत्त्रकः पलाशः स्यात्किंशुको ब्रह्मपादपः ।
-wordlist-
त्रिपत्त्रक (पुं), पलाश (पुं), किंशुक (पुं), ब्रह्मपादप (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
ब्रह्मवृक्ष
ब्रह्मवृक्ष, पलाश, किंशुक, त्रिपत्त्रक
ब्रह्मवृक्षः पलाशः स्यात्किंशुकश्च त्रिपत्त्रकः ।
verse 2.1.1.197
page 0024
Vedic Reference
English
Kiṃśuka is the name of a tree (Butea frondosa) mentioned
in the wedding hymn of the Rigveda, ^1 the bridal car being
described as adorned with its blossoms (su-kiṃśuka).
1) x. 85, 20. Cf. Zimmer, Altindisches
Leben, 62. Sāyaṇa thinks the meaning
is that the car is made of the wood of
the tree.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
किंशुकः,
पुं,
 (किञ्चित् अवयवैकदेशः शुक इव शुक-तुण्डाभपुष्पत्वात् तथात्वमिति बोध्यम् ।) पलाश-वृक्षः । इत्यमरः । २ । ४ । २९ ॥
(अस्य पर्य्यायोयथा, -- भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
“पलाशः किंशुकः पर्णो यज्ञियो रक्तपुष्पकः ।क्षारश्रेष्ठो वातहरो ब्रह्मवृक्षः समिद्वरः” ॥
यथा गोः रामायणे ६ । ६८ । ३१ ।“तयोः कृतव्रणौ देहौ शुशुभाते महात्मनोः ।पुष्पिताविव निष्पत्रौ यथा शाल्मलिकिंशुकौ” ॥
तत्पुष्पादयोऽपि । यथा चाणक्ये ७ ।“रूपयौवनसम्पन्ना विशालकुलसम्भवाः ।विद्याहीनान शोभन्ते निर्गन्धा इव किंशुकाः” ॥
)विवरणमस्यान्यत् पलाशशब्दे ज्ञातव्यम् ॥
नन्दीवृक्षः । इति राजनिर्घण्टः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
किंशुक
पु०
 किञ्चित् शुकैव शुकतुण्डाभपुष्पत्वात् ।१ पलाशे अमरः “फलस्तनस्थानविदीर्ण्णरागिहृद्विश-च्छुकास्यस्मरकिंशुकाशुगाम्” नैष० “किंशुकाम्भोजबकु-लचूताशोकादिपुष्पितैः” सुश्रुतः “ते (दैत्या) हेमनिष्का-भरणाः कुण्डलाङ्गदधारिणः । निहता बह्वशोभन्तपुष्पिता इव किंशुकाः” भा० व०१०५ अ०” । अस्यच निर्ग-न्धत्वम् “विद्याहीना न शोभन्ते निर्गन्धाइव किंशुकाः”चाणक्यः । फलहीनत्वञ्च “अविज्ञाय फलं योहि कर्म्मे-त्येवानुधावति । स शोचेत् फलवेलायां यथा किंशुकसे-चकः” रामा० २ नन्दिवृक्षे राजनि०
Capeller
German
किंशुक
m.
 N. eines Baumes u. (n. ) der Blüte
dess.
Grassman
German
(kiṃ-śuka), m. [aus kím und śúka], Butea frondosa Roxb., ein Baum mit rothen Blüten, die einen Farbstoff enthalten. Vgl. su-kiṃśuká.
Burnouf
French
किंशुक किंशुक
m.
 (शुक perroquet) butea frondosa, bot.
cf. पलाश।
किंशुलुक
m.
 esp. de किंशुक।