| YouTube Channel

काश्यपः (kAzyapaH)

 
Apte
English
काश्यपः [kāśyapḥ], 1
N.
 of a celebrated sage.
N.
 of Kaṇāda.
An epithet of Aruṇa. -पी The earth
Mb.
 * 13.62.62. तानपि दधासि मातः काश्यपि यातस्तवापि च विवेकः
Bv.*
 1.68. -पम् Flesh.
Comp.
 नन्दनः an epithet of Garuḍa.
N.
 of Aruṇa.
a god.
a demon.
Apte 1890
English
काश्यपः 1 N. of a celebrated sage.
2 N. of Kaṇāda.
3 An epithet of Aruṇa.
पी The earth
तानपि दधासि मातः काश्यपि यातस्तवापि च विवेकः Bv. 1. 68.
पं Flesh.
Comp.
नंदनः {1} an epithet of Garuḍa. {2} N. of Aruṇa. {3} a god. {4} a demon.
Apte Hindi
Hindi
काश्यपः
पुं*
 - कश्यप् - अण्
एक प्रसिद्ध ऋषि का नाम
काश्यपः
पुं*
 - कश्यप् - अण्
कणाद
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
काश्यपः,
पुं,
 (कश्यपस्य गोत्रापत्यम् । विदाद्यञ् ।)कणादभुनिः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
मृगभेदः ॥
इति मेदिनी ॥
गोत्रविशेषः । तत्प्रवरान्तर्गत-मुनिविशेषः । इति स्मृतिः ॥
कश्यपस्यापत्य-मात्रञ्च ॥
(विभाण्डकमुन्यर्थे यथा, भहाभारते३ । १११ । २० ।“स्वाध्यायवान् वृत्तसमाधियुक्तोविभाण्डकः काश्यपः प्रादुरासीत्” ॥
* ॥
स्वनामख्यातो द्विजविशेषः । अयं हि विष-विद्यापारदर्शी । अस्य विवरणमुच्यते ।यदा शमीकपुत्त्रेण शृङ्गिणा ‘स कौरवाधमःसप्तमेऽहनि सर्पराजेन तक्षकेन दष्टो यमसदनंगमिष्यतीति’ शप्तः परीक्षित्, तदा राज्ञ एतच्छाप-वृत्तान्तमाकर्ण्यासौ काश्यपो नाम ब्राह्मणः राजानंपरीक्षितं तक्षकविषात् रक्षितुं धनार्थी हस्तिना-पुरमुद्दिश्य प्रस्थितः । गच्छन्तमेनं पथि तक्षकोदृष्टवानाह च को भवान् कुत्र वा गच्छति । अथतक्षकेनैवमुक्तोऽसौ काश्यपः सर्व्वं निवेदयामास ।एवमुक्तवति तु काश्यपे तक्षकस्तस्य विद्याप्रभावंदिदृक्षुः सम्मुखस्थमेकं न्यग्रोधं अदशत् । दष्टोवृक्षस्तु प्रचण्डविषतेजसा क्षणात् प्रजज्वाल ।एवम्भूतेऽसौ काश्यपः स्वविद्याप्रभावं विज्ञापयितु-कामो न्यग्रोधभस्मकणामादाय तरसा मन्त्रबलेनपुनर्वनस्पतिं जीवयामास । अथ नागराजस्तक्षकएतदालोक्य सविस्मयस्तस्मै प्रभूतधनं दत्त्वाविसर्जयामास ॥
एतद्विवरणन्तु महाभारते १ ।४३ । अध्याये द्रष्टव्यम् ॥
)