| YouTube Channel

काशीयात्रा (kAzIyAtrA)

 
Apte Hindi
Hindi
काशीयात्रा
स्त्री*
 काशी - यात्रा -
वाराणसी की तीर्थयात्रा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
काशीयात्रा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಶೀನಗರದ ಯಾತ್ರೆ /ಕಾಶೀಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಪ್ರಯಾಣ
L R Vaidya
English
kASI-yAtrA {% f. %} pilgrimage to Benares.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
काशीयात्रा स्त्री ७ त० । काशीस्थतीर्थेषु यात्रायाम् तत्प्रकारःकाशीख० दर्शतोयथा ।“श्रीवेदव्यास उवाच । निशामय महाप्राज्ञ! लोमहर्षण!वच्मि ते । यथा प्रथमतो यात्रा कर्त्तव्या यात्रिकैर्मुदा ।सचेलमादौ संस्नाय चक्रपुष्करिणीजले । संतर्प्यदेवान् सपितॄन् ब्राह्मणांश्च तथार्थिनः । आदित्यं द्रौपदींविष्णुं दण्डपाणिं महेश्वरम् । नमस्कृत्य ततोगच्छेद्द्रष्टुंढुण्ढिविनायकम् । ज्ञानवापीमुपस्पृश्यनन्दिकेशं ततोऽर्च्च-येत् । तारकेशं ततोऽभ्यर्च्च्य महाकालेश्वरं ततः । ततःपुनर्दण्डपाणिरित्येषा पञ्चतीर्थिका । दैनन्दिनी विधातव्यामहाफलमभीप्सुभिः । ततो वैश्वेश्वरी यात्रा कार्य्या सर्व्वा-र्थसिद्धिदा । द्विसप्तायतनानाञ्च १४ कार्य्या यात्रा प्रयत्नतः ।कृष्णांप्रतिपदं प्राप्य भूतावधि यथाविधि । अथ वा प्रतिभूतञ्चक्षेत्रसिद्धिमभीप्सुभिः । तत्तत्तीर्थकृतस्नानस्तत्तल्लिङ्गकृता-र्च्चनः । मौनेन यात्रां कुर्वाणः फलं प्राप्नोति यात्रिकः ।ओङ्कारं प्रथमं पश्येन्मत्स्योदर्य्यां कृतोदकः । त्रिपिष्टपंमहादेवं ततोवै कृत्तिवाससम् । रत्नेशं चाथ चन्द्रेशं केदा-रं च ततोव्रजेत्” । धर्म्मेश्वरं च वीरेशं गच्छेत् कामेश्वरं ततः ।विश्वकर्म्मेश्वरं चाथ मणिकर्ण्णीश्वरं ततः । अविमुक्तेश्वरं-दृष्ट्वा ततोविश्वेशमर्च्चयेत् । एषा यात्रा प्रयत्नेन कर्त्तव्या-क्षेत्रवासिना । यस्तु क्षेत्रमुपित्वा तु नैतां यात्रां समाचरेत् ।विघ्नास्तस्योपतिष्ठन्ते क्षेत्रोच्चाटनसूचकाः । अष्टायतनया-त्राऽन्या कर्त्तव्या विघ्नशान्तये । दक्षेशः पार्व्वतीशश्च तथापशुपतीश्वरः । गङ्गेशो नर्म्मदेशश्च गभस्तीशः सतीश्वरः ।अष्टमस्तारकेशश्च प्रत्यष्टमि विशेषतः । दृश्यान्येतानि लि-ङ्गानि महापापोपशान्तये । अपरापि शुभा यात्रा योग-क्षेमकरी सदा । सर्व्वविघ्नोपहन्त्री च कर्त्तव्या क्षेत्रवा-सिभिः । शैलेशं प्रथमं वीक्ष्य वरणास्नानपूर्वकम् ।स्नानं तु सङ्गमे कृत्वा द्रष्टव्यः सङ्गमेश्वरः । स्वर्लीनतीर्थे सुस्नातः पश्येत् स्वर्लीनमीश्वरम् । स्तात्वा मन्दा-किनीतीर्थे द्रष्टव्यो मध्यमेश्वरः । पश्येद्धिरण्यगर्भेशंतत्र तीर्ये कृतोदकः । मणिकर्ण्ण्यां ततः स्नात्वा पश्ये-दीशानमीश्वरम् । उपशान्तशिवं पश्येत् तत्कूपविहि-तोदकः । पञ्चचूडाह्रदे स्नात्वा ज्येष्ठस्थानं ततोऽ-र्च्चयेत् । चतुःसमुद्रकूपे तु स्नात्वा देवं समर्च्चयेत् ।देवस्याग्रे तु या वापी तत्रोपस्पर्शने कृते । शुक्रेश्वरं ततःपश्येत् तत्कूपविहितोदकः । दण्डखाते ततः स्नात्वाव्याघ्रेशम्पूजयेत्ततः । शौनकेश्वरकुण्डे तु स्नानंकृत्वा ततोऽर्च्चयेत् । जम्बुकेशं महालिङ्गं कृत्वा यात्रा-मिमां नरः । क्वचिन्न जायते भूयः संसारे दुःस्वसागरे ।समारभ्य प्रतिपदं यावत् कृष्णचतुर्दशीम् । एतत् क्र-मेण कर्त्तव्यान्येतदायतनानि वै । इमां यात्रां नरःकृत्वा न भूयोऽप्यभिजायते । अन्या यात्रा प्रकर्त्तव्यै-कादशायतनोद्भवा । अग्नीध्रकुण्डे सुस्नातः पश्येदग्नी-ध्रमीश्वरम् । उर्व्वशीशं ततो गच्छेत्ततस्तु नकुलीश्वरम् ।आषाढीशं ततो दृष्ट्वा भारभूतेश्वरं ततः । लाङ्गली-शमथालोक्य ततस्तु त्रिपुरान्तकम् । ततो मनःप्रकाशेशंप्रतीकेशमथो व्रजेत् । मदालसेश्वरं तस्मात्तिलपर्णेश्वरंततः । तत्रैकादशलिङ्गानामेषा कार्य्या प्रयत्नतः ।इमां यात्रां प्रकुर्व्वाणो रुद्रत्वं प्राप्तुयान्नरः । अतःपरंप्रवक्ष्यामि गौरीयात्रामनुत्तमाम् । शुकपक्षे तृतीयायांसा यात्रा विष्वगृद्धिदा । गोप्रेक्ष्यतीर्थे सुस्नाय सुखनि-र्भालिकां व्रजेत् । ज्येष्ठवाप्यां नरः स्नात्वा ज्येष्ठांगौरीं समर्चयेत् । सौभाग्यगौरी संपूज्या ज्ञानवाप्यांकृतोदकैः । ततः शृङ्गारगौरोञ्च तत्रैव च कृतोदकः ।स्नात्वा विशालगङ्गायां विशालाक्षीं ततो व्रजेत् ।सुस्नातो ललितातीर्थे ललितामर्चयेत्ततः । स्नात्वाभवानीतीर्थेऽथ भवानीं परिपूजयेत् । मङ्गला च त-तोऽभ्यर्च्च्या विन्दुतीर्थकृतोदकैः । ततो गच्छेन्महालक्ष्मींस्थिरलक्ष्मीसमृद्धये । इमां यात्रां नरः कृत्वा क्षेत्रेऽ-स्मिन् मुक्तिजन्मनि । न दुःखैरभिभूयेत इहामुत्रापिकुत्रचित् । कुर्य्यात् प्रतिचतुर्थीह यात्रां विश्वेशितुःसदा । व्रह्मणेभ्यस्तदुद्देशाद्देया वै मोदका मुदे ।भौमे भैरवयात्रा च कार्य्या पातकहारिणी । रविवारेरवेर्यात्रा षष्ट्यां घा रविसंयुजि । तत्रैव रविसप्तम्यांसर्वविघ्नोपशान्तये । नवम्यामथ वाष्टम्यां चण्डीयात्राशुभावहा । अन्तर्गृहस्य वै यात्रा कर्त्तव्या प्रतिवत्स-रम् । प्रातः स्नानं विधायादौ नत्वा पञ्च विनायकान् ।नमस्कृत्याथ विश्वेशं स्थित्वा निर्व्वाणमण्डपे । अन्तर्गृ-हस्य यात्रां वै करिष्येऽघौघशान्तये । गृहीत्वा नियमंचेति गत्वाथ मणिकर्ण्णिकाम् । स्नात्वा मौनेन चागत्यमणिकर्ण्णीशमर्चयेत् । कम्बलाश्वतरौ नत्वा वासुकीशम्प्र-णम्य च । पर्वतेशं ततो दृष्ट्वा गङ्गाकेशवमप्यथ ।ततस्तु ललितां दृष्ट्वा जरासन्धेश्वरं ततः । ततोवै सोम-नाथञ्च वाराहञ्च ततो व्रजेत् । ब्रह्मेश्वरं ततो नत्वानत्वागस्तीश्वरं ततः । कश्यपेशं नमस्कृत्य हरिकेशवनंततः । वैद्यनाथं ततो दृष्ट्वा ध्रुवेशमथ वीक्ष्य च । गोक-र्णेश्वरमभ्यर्च्यहाटकेशमथो व्रजेत् । अस्थिक्षेपतडा-गेऽथ दृष्ट्वा वै कीकसेश्वरम् । भारभूतं ततोनत्वा चित्रगु-प्तेश्वरं ततः । चित्रघण्टां प्रणम्याथ ततः पशुपतीश्व-रम् । चन्द्रेशश्चाथ वीरेशो विद्येशोऽग्नीश एव च ।दिवामहेश्वरं नत्वा ततस्तु कलसेश्वरम् ।नागेश्वरो हरिश्चन्द्रश्चित्तामणिविनायकः । सेनाविना-यकश्चाथ द्रष्टव्यः सर्वविघ्नहृत् । वशिष्ठवामदेवौ चमूर्त्तिरूपधरावुभौ । द्रष्टव्यौ यत्नतः काश्यां महाविघ्नविनाशकौ । सीमाविनायकं चाथ करुणेशं ततोव्रजेत् । त्रिसन्ध्येशो विशालाक्षी धर्म्मेशो विश्वबाहुका ।आशाविनायकश्चाथ वृद्धादित्यस्ततः पुनः । चतुर्वक्त्रे-श्वरं लिङ्गं ब्राह्मीशश्च ततः परम् । ततो मनःप्रकाशे-शं श्मशानेशस्ततः परम् । चण्डीचण्डीश्वरौ दृश्यौ-भवानीशङ्करौ ततः । ढुल्ढिं प्रणम्य च ततो राज-राजेशमर्चयेत् । लाङ्गलीशस्ततोऽभ्यर्च्यस्ततस्तु न-कुलीश्वरः । परान्नेशमथो नत्वा परद्रव्येश्वरं ततः ।प्रतिग्रहेश्वरं चापि निष्कलङ्केशमेव च । मार्कण्डेये-शमभ्यर्च्य तत आप्सरसेश्वरम् । गङ्गेशोऽर्च्यस्ततो ज्ञान-वाप्यां स्नानं समाचरेत् । नन्दिकेशं तारकेश महा-कालेश्वरं ततः । दण्डपाणिं महेशञ्च मोक्षेशं प्रणमेत्ततः । वीरभद्रेश्वरं नत्वा अविमुक्तेश्वरं ततः । विना-यकांस्ततः पञ्च विश्वनाथं ततोव्रजेत् । ततो मौनंविसृज्याथ मन्त्रमेतमुदीरयेत् । अन्तर्गृहस्य यात्रेयंयथावद्या कृता मया । न्यूनातिरिक्तया शम्भुः प्रीयतामनया विभुः । इमं मन्त्रं समुच्चार्य्य क्षणं वै मुक्तिम-ण्डपे । विश्रम्य यायाद्भवनं निष्पापः पुण्यवान्नरः ।संप्राप्य वासरं विष्णोर्विष्णुतीर्थेषु सर्व्वतः । कार्य्यायात्रा प्रयत्नेन महापुण्यसमृद्धये । नवम्यां पञ्चदश्यां चकुलस्तम्भं समर्चयेत् । दुःखरुद्रपिशाचत्वे न लभेद्यस्य पूजनात् । श्रद्धापूर्वमियं यात्रा कर्त्तव्या तीर्थवा-सिभिः । सर्वस्यापि विशेषेण कार्य्या यात्राश्च सर्व्वतः ।न बन्ध्यं दिवसं कुर्य्याद्विना यात्रां क्वचित् कृती । यात्रा-द्वयं प्रयत्नेन कर्त्तव्यं प्रतिवासरम् । आदौ स्वर्गतर-ङ्गिण्यास्ततो विश्वेशितुःस्तवम् । यस्य बन्ध्यं दिनं यातंकाश्यां निवसतः सतः । निराशाः पितरस्तस्य तस्मि-न्नेव दिनेऽभवन् । सदष्टः कालसर्पेण स दृष्टो मृत्युना-स्फुटम् । स मुष्टस्तत्र दिवसे विश्वेशो यत्र नेक्षितः ।सर्व्वतीर्थेषु सस्नौ स सर्वयात्रां व्यधात् स च । मणि-कर्ण्यां तु यः स्नातो यो विश्वेशं निरैक्षत । सत्यं सत्यंपुनः सत्यं सत्यं सत्यं पुनः पुनः । दृश्योविश्वे-श्वरो नित्यं स्नातव्या मणिकर्ण्णिका” ।