| YouTube Channel

काशिका (kAzikA)

 
शब्दसागरः
English
काशिका
f.
(-का) Kasi or Benares: see the preceding.
Yates
English
काशिका (का) 1.
f.
Idem.
Spoken Sanskrit
English
काशिका - kAzikA -
f.
- city of the kAzis
काशीश - kAzIza -
m.
- lord of the kAzis
काशिनगर - kAzinagara -
n.
- city of the kAzis
काशेय - kAzeya -
m.
- prince of the kAzis
काशेयी - kAzeyI -
f.
- princess of the kAzis
काश्य - kAzya -
m.
- ruling over the kAzis
काशिप - kAzipa -
m.
- sovereign of the kAzis
काशीश्वर - kAzIzvara -
m.
- sovereign of the kAzis
काश्य - kAzya -
m.
- belonging to the kAzis
काशिका kAzikA
f.
city of the kAzis
काशीश kAzIza
m.
lord of the kAzis
काशिनगर kAzinagara
n.
city of the kAzis
काशेय kAzeya
m.
prince of the kAzis
काशेयी kAzeyI
f.
princess of the kAzis
काश्य kAzya
m.
ruling over the kAzis
काशिप kAzipa
m.
sovereign of the kAzis
काशीश्वर kAzIzvara
m.
sovereign of the kAzis
काश्य kAzya
m.
belonging to the kAzis
काशिका kAzikA
f.
city of the kAzis
काशिका kAzikA
f.
Benares
Wilson
English
काशिका
f.
(-का) Kāśi or Benares: see the preceding.
Apte
English
काशिका [kāśikā], 1 The city of Benares.
N.
of a commentary on Pāṇiṇi's Sūtras (called काशिकावृत्ति).Comp. -प्रियः
N.
of Dhanvantarī.
Apte 1890
English
काशिका 1 The city of Benaras.
2 N. of a commentary on Pāṇini's Sūtras (called काशिकावृत्ति).
Monier Williams Cologne
English
काशिका a
f.
(scil. पुरी) ‘the city of the Kāśis’, Benares
(with or without वृत्ति) ‘the Comm. composed or used in Kāśi’,
N.
of a Comm. on
Pāṇ.
by Vāmana and Jayāditya.
काशिका b (f. of काशिक, q.v.)
Shabdartha Kaustubha
Kannada
काशिका
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > काशिक ಪದದ ಅರ್ಥ
निष्पत्तिः - > ठिञि "टाप्" (४-१-४)
काशिका
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಶಿಕಾವೃತ್ತಿ /ಪಾಣಿನಿ ಸೂತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗ್ರಂಥ
काशिका
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಶೀಪಟ್ಟಣ
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
काशिका See Śrāddhakāśikā.
काशिका Amarakośaṭīkā by Kāśīnātha. B. 3, 36.
काशिका or गादाधरिविवृति a C. on the Gādādharī ny.,
by Kṛṣṇabhaṭṭa Ārḍe.
काशिका Paribhāṣenduśekharaṭīkā, by Vaidyanātha Pāya-
guṇḍe.
काशिका Mīmāṃsāślokavārttikaṭīkā, by Sucaritamiśra.
काशिका Vaiyākaraṇasiddhāntabhūṣaṇaṭīkā. Rādh 9.
--Vaiyākaraṇasiddhāntabhūṣaṇasāraṭīkā by Harirāma
Dīkṣita. Rādh 45. SB. 444.
काशिकावृत्ति or usually काशिका a C. on the Pāṇini-
sūtrāṇi, by Jayāditya and Vāmana. IO. 829--31.
2440. 2441. 3113. Oxf. 350^a (fr.). L. 814. Khn.
45. B. 3, 4. Report XIX. Ben. 20. 22. 23. Lgr.
168. 170. Kāṭm. 9. Rādh 8. NP. V, 190. Burnell
38^a. Oppert 690. 1794--96. 2229. 2582. 2796.
4135. 4282. 4470. 4688. 4854. 5012. 5934. 6563.
II, 2913. 4404. 4525. 6239. 7137. 7357. 7525.
7867. 8547. 8632. 8836. 9020. 9456. 10305. Rice
14. Peters. 1, 114. D 1. Bühler 543.
C. Oppert II, 4524. 4526. 4527.
C. Kāśikāvṛtticikitsā. Rādh 46.
C. Tattvavimarśinī by Upamanyu. K. 82. But
in Oudh IX, 22 it is enumerated amongst
tāntrik books.
C. Kāśikāvṛttivivaraṇapañjikā or Kāśikāvṛttinyāsa
by Jinendrabuddhi. IO. 631 (fr.). L. 2075.
B. 3, 4. Report XIX. P. 19. Taylor 1, 15.
Rice 306. W. 1626. Bühler 556. Quoted
in Mādhavīyadhātuvṛtti, by Ujjvaladatta, Rāya-
mukuṭa, by Mallinātha Oxf. 118^a, by Trilocana
Oxf. 170^a, by Viṭṭhala Oxf. 161^b, by Bhaṭṭoji
Oxf. 162^b, in Kāvyakāmadhenu Oxf. 176^a, and
elsewhere. It seems to be alluded to in
Śiśupālavadha 2, 112.
CC. Tantrapradīpa by Maitreyarakṣita. L. 2076.
See Anunyāsa.
C. Padamañjarī by Haradatta. IO. 477--80.
245 (eighth adhy.). 775 (eighth adhy.). B. 3,
10. Ben 20. 22. Lgr. 50. Kāṭm. 9. Rādh 8.
NW. 40. Oudh III, 12. X, 8. NP. I, 110.
II, 96. V, 114. Burnell 38^b. Oppert 1888
--93. 2368. 2633. 2881. II, 4420. 4711.
7625. 7885. 8591. 9250. 9474. 10319. Rice
16. 24. Bühler 556. Quoted in Mādhavīyadhā-
tuvṛtti, by Viṭṭhala Oxf. 161^b, by Mallinātha
Oxf. 113^a.
CC. Padamañjarīmakaranda by Raṅganātha. Bur-
nell 38^b.
CC. Padamañjarīkuṅkumavikāśa by Śivabhaṭṭa. Bik.
271.
काशिका Rākṣasakāvyaṭīkā, by Bālakṛṣna Pāyaguṇḍa.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
kāśikā (see prec.),
(1) a piece or garment of Benares cloth: Divy 〔576.29—30〕 putra vātāyanena kāśikāṃ niṣkāsayeti.tena vātāyanena kāśikā niṣkāsitā
〔579.7〕 kāśikā dattā
(2) n. of a courtesan in Benares: Mv 〔iii.375.16 ff.〕
the story told here (see 〔375.18〕) is that she got her name not from the city, but because she was worth a fee of a thousand (see kāśi 2, bhūmi 2, and kṣamati)
her sister was called Uparddhakāśikā, q.v.
Kridanta Forms
Sanskrit
काश् (का꣡शृँ॒ दीप्तौ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = काशनम्
अनीयर् = काशनीयः - काशनीया
ण्वुल् = काशकः - काशिका
तुमुँन् = काशितुम्
तव्य = काशितव्यः - काशितव्या
तृच् = काशिता - काशित्री
क्त्वा = काशित्वा
ल्यप् = प्रकाश्य
क्तवतुँ = काशितवान् - काशितवती
क्त = काशितः - काशिता
शानच् = काशमानः - काशमाना
कश् (क꣡शँ॒ गतिशासनयोः इत्यन्ये इत्यपि - अदादिः - सेट्)
ल्युट् = कशनम्
अनीयर् = कशनीयः - कशनीया
ण्वुल् = काशकः - काशिका
तुमुँन् = कशितुम्
तव्य = कशितव्यः - कशितव्या
तृच् = कशिता - कशित्री
क्त्वा = कशित्वा
ल्यप् = प्रकश्य
क्तवतुँ = कशितवान् - कशितवती
क्त = कशितः - कशिता
शानच् = कशानः - कशाना
काश् (का꣡शृँ॒ दीप्तौ - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = काशनम्
अनीयर् = काशनीयः - काशनीया
ण्वुल् = काशकः - काशिका
तुमुँन् = काशितुम्
तव्य = काशितव्यः - काशितव्या
तृच् = काशिता - काशित्री
क्त्वा = काशित्वा
ल्यप् = प्रकाश्य
क्तवतुँ = काशितवान् - काशितवती
क्त = काशितः - काशिता
शानच् = काश्यमानः - काश्यमाना
Abhyankara Grammar
English
काशिका (1) name given to the reputed gloss (वृत्ति) on the Sūtras of Pāṇini written by the joint authors.Jayā- ditya and Vāmana in the 7th century A.D. Nothing definitely can be said as to which portion was written by Jayāditya and which by Vamana, or the whole work was jointly written. Some scholars believe that the work was called Kāśikā as it was written in the city of Kāśī and that the gloss on the first five Adhyāyas was written by Jayāditya and that on the last three by Vāmana. Although it is written in a scholarly way, the work forms an excellent help to beginners to understand the sense of the pithy Sūtra of Pāṇini. The work has not only deserved but obtained and maintained a very prominent position among stu- dents and scholars of Pāṇini's gram- mar in spite of other works like the Bhāṣāvṛtti, the Prakriyā Kaumudi, the Siddhānta Kaumudi and others written by equally learned scholars. Its wording is based almost on the Mahābhāṣya which it has followed, avoiding, of course, the scholarly disquisitions occurring here and there in the Mahābhāṣya. It ap- pears that many commentary works were written on it, the well- known among them being the Kāśi- kāvivaraṇapañjikā or Nyāsa written by Jinendrabuddhi and the Pada- mañjari by Haradatta. For details see Vyākaraṇamahābhāṣya Vol.VII pp 286-87 published by the D. E. 15 Society, Poona. ( 2 ) The name Kāśikā is sometimes found given to their commentaries on sta- ndard works of Sanskrit Grammar by scholars, as possibly they were written at Kāśī
as for instance, (a) Kāśikā on Vaiyākaraṇabhūṣaṇa- sāra by Hari Dīkṣita, and ( b ) Kāśikā on Paribhāṣenduśekhara by Vaidyanātha Pāyaguṇḍe.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
काशिका,
स्त्री,
(काशि + स्वार्थे कन् टाप् यद्वाकाशयति ज्ञानं भक्तानां इति काश + णिच्+ ण्वुल् टाप् अत इत्वञ्च ।) काशी इति शब्द-रत्नावली
(पारिभाषिककाशिकाया लक्षण-मुक्तं यथा शङ्कराचार्य्येण ।“मनोनिवृत्तिः परमोपशान्तिःसा तीर्थवर्य्या मणिकर्णिका वै ।ज्ञानप्रवाहा विमला हि गङ्गासा काशिकाऽहं निजबोधरूपः”
*
वामनकृता पाणिनिवृत्तिः
)
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“काशृ दीप्तौ”@} 2 ‘--काशेर्दीप्तौ काश्येत काशते।’ 3 इति देवः।
काशकः-शिका, 4 काशिका 5, प्रकाशकः-शिका, चिकाशिषकः-षिका, चाकाशकः-शिका
काशिता-त्री, काशयिता-त्री, चिकाशिषिता-त्री, चाकाशिता-त्री
-- काशयन्-न्ती, काशयिष्यन्-न्ती-ती
-- काशमानः, काशयमानः, चिकाशिषमाणः, चाकाश्यमानः
काशिष्यमाणः, काशयिष्यमाणः, चिकाशिषिष्यमाणः, चाकाशिष्यमाणः
6 काट्-काङ्-काशौ-काशः
-- -- काशितम्-तः, काशितः-तम्, चिकाशिषितः, चाकाशितः-तवान्
काशः- 7 काशी, प्रकाशी, 8 नीकाशः 9, वीकाशः, अनूकाशः, 10 जितकाशी
11 प्रकाशनः, काशः, चिकाशिषुः, चिकाशयिषुः, चाकाशः
काशितव्यम्, काशयितव्यम्, चिकाशिषितव्यम्, चाकाशितव्यम्
काशनीयम्, 12 प्रनिकाशनीयम्, चिकाशिषणीयम्, चाकाशनीयम्
प्रकाश्यम्, काश्यम्, चिकाशिष्यम्, चाकाश्यम्
ईषत्काशः-दुष्काशः-सुकाशः
-- -- 13 काश्यमानः, काश्यमानः, चिकाशिष्यमाणः, चाकाश्यमानः
प्रकाशः, काशः, चिकाशिषः, चाकाशः
काशितुम्, काशयितुम्, चिकाशिषितुम्, चाकाशितुम्
काशा, काशना, चिकाशिषा, चिकाशयिषा, चाकाशा
14 प्रकाशनम्, काशनम्, चिकाशिषणम्, चाकाशनम्
काशित्वा, काशयित्वा, चिकाशिषित्वा, चाकाशित्वा
प्रकाश्य, संकाश्य, प्रचिकाशिष्य, प्रचाकाश्य
काशम् २, काशित्वा २, काशम् २, काशयित्वा २, चिकाशिषम् २, चिकाशिषित्वा २, चाकाशम्
चाकाशित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१८६)
02
=>
(१-भ्वादिः-६४७। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
(श्लो। १६५)
04
=>
[[आ। ‘मनोनिवृत्तिः परमोपशान्तिः सा तीर्थवर्या मणिकर्णिका वै। ज्ञानप्रवाहा विमला हि गङ्गा सा काशिकाऽहं निजबोधरूपः।।’ इति पारिभाषिककाशिकायाः लक्षणमुक्तं शङ्कराचार्येण।’ इति शब्दकल्पद्रुमे।]]
05
=>
[[१। ‘संज्ञायाम्’ (३-३-१०९) इति भावे ण्वुल्। ण्वुलन्तात् टाप्। अत इत्त्वम्। काशिका = वामन-जयादित्यकृता पाणिनिसूत्रवृत्तिः। काश्यां विरचनाद्वा काशिका।]]
06
=>
[[२। ‘व्रश्चभ्रस्ज--’ (८-२-३६) इति षत्वम्। जश्त्वचर्त्वे।]]
07
=>
[[३। काशते इति काशी। पचाद्यजन्तात् गौरादि (४-१-४१) पाठात् ङीष्।]]
08
=>
[[४। ‘इकः काशे’ (६-३-१२३) इति उपसर्गस्य दीर्घः।]]
09
=>
[[B। ‘तापिञ्छनीकाशरुचि प्रतीचि स्ववैरिमर्माविधि पुंसि रागात्।’ वा। वि। ३-२१।]]
10
=>
[[५। ‘सुप्यजातौ णिनिस्ताच्छील्ये’ (३-२-७८) इति णिनिः। जितेन = जयेन काशते इति जितकाशी = जययुक्तः।]]
11
=>
[[६। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति ताच्छीलिको युच्।]]
12
=>
[[७। ‘शेषे विभाषाऽकखादावषान्त उपदेशे’ (८-४-१८) इति णत्वं
\n\n ‘अकखादा’ वित्युक्तेः।]]
13
=>
[पृष्ठम्०१८२+ २५]
14
=>
[[आ। ‘द्राहितः शुभपथप्रकाशने सस्वजेऽथ तमनूह्यवैभवः।’ धा। का। १-८२।]]
Stchoupak
French
काशिका-
(avec ou sans वृत्ति-)
f.
n.
d'un commentaire de Pāṇini.