| YouTube Channel

काशम् (kAzam)

 
Apte Hindi
Hindi
काशम्
नपुं*
- काश् - अच्
छत में या चटाइयों के बनाने के लिए प्रयुक्त होने वाला एक प्रकार का घास
काशम्
नपुं*
- काश् - अच्
काश नामक घास का फूल
अमरकोशः
Sanskrit
Word: काशम्
Root: काश
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
appearance
becoming visible
species of grass
A species of grass used for mats , roofs, etc [Saccharum spontaneum - Bot.]
Shloka(s):
2|4|162|2 नडस्तु धमनः पोटगलोऽथो काशमस्त्रियाम्॥ (वनौषधिवर्गः)
2|4|163|1 इक्षुगन्धा पोटगलः पुंसि भूम्नि तु बल्वजाः। (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s):
2|4|162|2 काशः (काश) (पुं) appearance, becoming visible, species of grass, A species of grass used for mats , roofs, etc [Saccharum spontaneum - Bot.]
2|4|162|2 काशम् (काश) (नपुं) appearance, becoming visible, species of grass, A species of grass used for mats , roofs, etc [Saccharum spontaneum - Bot.]
2|4|163|1 इक्षुगन्धा (इक्षुगन्धा) (स्त्री) caper bush [Capparis spinosa - Bot.], kans grass [Saccharum Spontaneum - Bot.], marsh barbel [Hygrophila auriculata - Bot.], giant potato morning glory plant [Ipomoea mauritiana - Bot.]
2|4|163|1 पोटगलः (पोटगल) (पुं) fish, species of reed, kans grass [Saccharum Spontaneum - Bot.]
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः तृणम्
जातिः तृणम्
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कश गतिशासनयोः”@} 2 ‘कसि’ ‘कस’ इत्यनयोः पाठान्तरम्।
काशकः-शिका, काशकः-शिका, चिकशिषकः-षिका, 3 चाकशकः-शिका
कशिता-त्री, काशयिता-त्री, चिकशिषिता-त्री, चाकशिता-त्री
-- काशयन्-न्ती, काशयिष्यन्-न्ती-ती
-- 4 कशानः, काशयमानः, चिकशिषमाणः, चाकश्यमानः
कशिष्यमाणः, काशयिष्यमाणः, चिकशिषिष्यमाणः, चाकशिष्यमाणः
5 कट्-कड्-कशौ-कशः
-- -- कशितम्-तः, काशितः-तम्, चिकशिषितः, चाकशितः-तवान्
कशः, 6 कशा, प्रतिष्कशः, 7 काशः, चिकशिषुः, चिकाशयिषुः, चाकशः
कशितव्यम्, काशयितव्यम्, चिकशिषितव्यम्, चाकशितव्यम्
8 कशनीयम्, प्रनिकाशनीयम्, चिकशिषणीयम्, चाकशनीयम्
काश्यम्, काश्यम्, चिकशिष्यम्, चाकश्यम्
9 ईषत्कशः-दुष्कशः-सुकशः
-- -- कश्यमानः, काश्यमानः, चिकशिष्यमाणः, चाकश्यमानः
काशः, काशः, चिकशिषः, चाकशः
कशितुम्, काशयितुम्, चिकशिषितुम्, चाकशितुम्
कष्टिः, काशना, चिकशिषा, चिकाशयिषा, चाकशा
कशनम्, काशनम्, चिकशिषणम्, चाकशनम्
कशित्वा, काशयित्वा, चिकशिषित्वा, चाकशित्वा
प्रकश्य, प्रकाश्य, प्रचिकशिष्य, प्रचाकश्य
काशम् २, कशित्वा २, काशम् २, काशयित्वा २, चिकशिषम् २, चिकशिषित्वा २, चाकशम्
चाकशित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१७८)
02
=>
(२-अदादिः-१०२४। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
[[२। ‘दीर्घोऽकितः’ (७-४-८३) इति अभ्यासे दीर्घः।]]
04
=>
[[३। ‘अदिप्रभृतिभ्यः शपः’ (२-४-७२) इति शपो लुक्।]]
05
=>
[[४। ‘व्रश्चभ्रस्ज--’ (८-२-३६) इति षत्वम्। जश्त्वम्।]]
06
=>
[[५। पचाद्यचि टाप्।]]
07
=>
[[६। ‘प्रतिष्कशश्च कशेः’ (६-१-१५२) इति पचाद्यचि सुट्। षत्वं च। वार्ता- पुरुषः सहायः पुरोयायी वा प्रतिष्कश इत्युच्यते। ‘प्राममद्य प्रवेक्ष्यामि भव- मेत्वं प्रतिष्कशः।’ इति काशिका।]]
08
=>
[[आ। ‘स्वीयैश्चकंसे कशनीयकासी रमोष्ठनिंसी नतचितनिञ्जी।।’ धा। का। २-४५।]]
09
=>
[पृष्ठम्०१७४+ २९]
1 {@“काशृ दीप्तौ”@} 2 ‘--काशेर्दीप्तौ काश्येत काशते।’ 3 इति देवः।
काशकः-शिका, 4 काशिका 5, प्रकाशकः-शिका, चिकाशिषकः-षिका, चाकाशकः-शिका
काशिता-त्री, काशयिता-त्री, चिकाशिषिता-त्री, चाकाशिता-त्री
-- काशयन्-न्ती, काशयिष्यन्-न्ती-ती
-- काशमानः, काशयमानः, चिकाशिषमाणः, चाकाश्यमानः
काशिष्यमाणः, काशयिष्यमाणः, चिकाशिषिष्यमाणः, चाकाशिष्यमाणः
6 काट्-काङ्-काशौ-काशः
-- -- काशितम्-तः, काशितः-तम्, चिकाशिषितः, चाकाशितः-तवान्
काशः- 7 काशी, प्रकाशी, 8 नीकाशः 9, वीकाशः, अनूकाशः, 10 जितकाशी
11 प्रकाशनः, काशः, चिकाशिषुः, चिकाशयिषुः, चाकाशः
काशितव्यम्, काशयितव्यम्, चिकाशिषितव्यम्, चाकाशितव्यम्
काशनीयम्, 12 प्रनिकाशनीयम्, चिकाशिषणीयम्, चाकाशनीयम्
प्रकाश्यम्, काश्यम्, चिकाशिष्यम्, चाकाश्यम्
ईषत्काशः-दुष्काशः-सुकाशः
-- -- 13 काश्यमानः, काश्यमानः, चिकाशिष्यमाणः, चाकाश्यमानः
प्रकाशः, काशः, चिकाशिषः, चाकाशः
काशितुम्, काशयितुम्, चिकाशिषितुम्, चाकाशितुम्
काशा, काशना, चिकाशिषा, चिकाशयिषा, चाकाशा
14 प्रकाशनम्, काशनम्, चिकाशिषणम्, चाकाशनम्
काशित्वा, काशयित्वा, चिकाशिषित्वा, चाकाशित्वा
प्रकाश्य, संकाश्य, प्रचिकाशिष्य, प्रचाकाश्य
काशम् २, काशित्वा २, काशम् २, काशयित्वा २, चिकाशिषम् २, चिकाशिषित्वा २, चाकाशम्
चाकाशित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१८६)
02
=>
(१-भ्वादिः-६४७। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
(श्लो। १६५)
04
=>
[[आ। ‘मनोनिवृत्तिः परमोपशान्तिः सा तीर्थवर्या मणिकर्णिका वै। ज्ञानप्रवाहा विमला हि गङ्गा सा काशिकाऽहं निजबोधरूपः।।’ इति पारिभाषिककाशिकायाः लक्षणमुक्तं शङ्कराचार्येण।’ इति शब्दकल्पद्रुमे।]]
05
=>
[[१। ‘संज्ञायाम्’ (३-३-१०९) इति भावे ण्वुल्। ण्वुलन्तात् टाप्। अत इत्त्वम्। काशिका = वामन-जयादित्यकृता पाणिनिसूत्रवृत्तिः। काश्यां विरचनाद्वा काशिका।]]
06
=>
[[२। ‘व्रश्चभ्रस्ज--’ (८-२-३६) इति षत्वम्। जश्त्वचर्त्वे।]]
07
=>
[[३। काशते इति काशी। पचाद्यजन्तात् गौरादि (४-१-४१) पाठात् ङीष्।]]
08
=>
[[४। ‘इकः काशे’ (६-३-१२३) इति उपसर्गस्य दीर्घः।]]
09
=>
[[B। ‘तापिञ्छनीकाशरुचि प्रतीचि स्ववैरिमर्माविधि पुंसि रागात्।’ वा। वि। ३-२१।]]
10
=>
[[५। ‘सुप्यजातौ णिनिस्ताच्छील्ये’ (३-२-७८) इति णिनिः। जितेन = जयेन काशते इति जितकाशी = जययुक्तः।]]
11
=>
[[६। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति ताच्छीलिको युच्।]]
12
=>
[[७। ‘शेषे विभाषाऽकखादावषान्त उपदेशे’ (८-४-१८) इति णत्वं
\n\n ‘अकखादा’ वित्युक्तेः।]]
13
=>
[पृष्ठम्०१८२+ २५]
14
=>
[[आ। ‘द्राहितः शुभपथप्रकाशने सस्वजेऽथ तमनूह्यवैभवः।’ धा। का। १-८२।]]