काव्यं (kAvyaM)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकाव्यं, (कवेरिदं कर्म्म भावो वा । ष्यञ् ।) ग्रन्थः ।इति मेदिनी ॥
रसयुक्तवाक्यम् । यथा, --“वाक्यं रसात्मकं काव्यं दोषास्तस्यापकर्षकाः ।उत्कर्षहेतवः प्रोक्ता गुणालङ्काररीतयः” ॥
एषां प्रत्येकं लक्षणानि लिख्यन्ते । तत्रादौ वाक्य-लक्षणं यथा, --“वाक्यं स्याद्योग्यताकाङ्क्षासत्तियुक्तः पदोच्चयः” ॥
रसलक्षणं यथा, --“विभावेनानुभावेन व्यक्तः सञ्चारिणा तथा ।रसतामेति रत्यादिः स्थायी भावः सचेतसाम्” ॥
दोषलक्षणं यथा, --रसापकर्षका दोषास्ते पुनः पञ्चधा मताः ।पदे तदंशे वाक्यार्थे सम्भवन्ति रसेऽपि यत्” ॥
गुणलक्षणं यथा, --“रसस्याङ्गित्वमाप्तस्य धर्म्माः शौर्य्यादयो यथा ।गुणा माधुर्य्यमोजोऽथ प्रसाद इति ते त्रिधा” ॥
अलङ्कारलक्षणं यथा, --“शब्दार्थयोरस्थिरा ये धर्स्माः शोभातिशायिनः ॥
रसादीनुपकुर्व्वन्तोऽलङ्कारास्तेऽङ्गदादिवत्” ॥
रीतिलक्षणं यथा, --“पदमंधटनारीतिरङ्गसंस्थाविशेषवत् ।उपकर्त्री रसादीनां सा पुनः स्याच्चतुर्व्विधा ।वैदर्मी चाथ गौडी च पाञ्चाली लाटिका तथा” ॥
इति माहित्यदर्पणम् ॥
* ॥
तत् काव्यं त्रिविधंध्वनिगुणीभूतव्यङ्ग्यचित्रमेदेन । तत्राद्यास्य लक्षणम् ।“इदमुत्तममतिशयिनि व्यङ्ग्य वाच्यात् ध्वनिर्बुधैःकथितः” । हितीयस्य लक्षणम् ।“अतादृशि गुणीभूतव्यङ्ग्यं व्यङ्ग्ये तु सध्यकम्” ॥
तृतीयस्य लक्षणम् ।“शब्दचित्रं वाच्यचित्रमव्यङ्ग्यं त्ववरं स्मृतम्” ।इति काव्यप्रकाशः ॥
“एतेषां विवरणानि तत्तच्छब्दे द्रष्टव्यानि” ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.