| YouTube Channel

कालीयक (kAlIyaka)

 
शब्दसागरः
English
कालीयक
n.
(-कं)
1. A yellow fragrant wood, perhaps a species of aloe
wood.
2. A dark kind of Sandal wood.
m.
(-कः) A species of tur-
meric. (Curcuma zanthorhiza:) see दारुहरिद्रा.
E.
कन् added to the
last, of a black or blackish hue
also कालीय, कालेय, &c.
Capeller Eng
English
कालीयक
m.
N.
of a serpent-demon
n.
a kind of fragrant
black wood.
Yates
English
कालीयक (कं) 1.
n.
A yellow fra-
grant wood.
m.
Turmeric.
Wilson
English
कालीयक
n.
(-कं)
1 A yellow fragrant wood, perhaps a species of aloe wood.
2 A dark kind of Sandal wood.
m.
(-कः) A species of turmeric,
(Curcuma zanthorhiza:) see दारुहरिद्रा.
E.
कन् added to the last, of a black or blackish hue
also कालीय,
कालेय, &c.
Apte
English
कालीयकः [kālīyakḥ] कम् [kam], कम् A species of aloe wood.
A kind of turmeric.
Yellow sandal. ... गात्राणि कालीयकचर्चितानि
Ṛs.*
4.5. Here comm. मणिराम says, 'कालीयकेन जायकेन.
A dark kind of sandal wood.
Saffron
कालीयक- क्षोदविलेपनश्रियम्
Śi.*
12.14.
Apte 1890
English
कालीयकः,
कं 1 A species of aloe wood.
2 A kind of turmeric.
3 Yellow sandal.
4 A dark kind of sandal wood.
5 Saffron
Śi. 12. 14.
Monier Williams Cologne
English
कालीयक
n.
=
कालियक,
MBh.
R.
Suśr.
&c.
कालीयक mn. a kind of turmeric (Curcuma xanthorrhiza),
L.
कालीयक
m.
N.
of a Nāga (different
fr.
Kāliya),
MBh.
i, 1555.
Monier Williams 1872
English
कालीयक, अस्, अम्, m. n. a species of aloe wood
a kind of turmeric (Curcuma Xanthorrhiza?), a kind
of fragrant wood of a yellow colour
yellow sandal
a dark kind of sandal-wood
(अस्), m., N. of a Nāga,
see 1. कालिय above.
Macdonell
English
कालीयक kāl-īya-ka,
m.
N. of a Nāga
n.
🞄fragrant black wood (sandal or aloe).
Benfey
English
कालीयक कालीय + क,
I.
n.
A dark
kind of sandal, Rām. 6, 96, 3.
II.
m.
The name of a Nāga, MBh. 1, 1555.
Apte Hindi
Hindi
कालीयकम्
नपुं*
- काल -कन्
एक प्रकार की चन्दन की लकड़ी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कालीयक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಲಾನುಸಾರ್ಯವೆಂಬ ಒಂದು ಸುಗಂಧವಸ್ತು
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
लवङ्गं देवकुसुमं श्रीसंज्ञमथ कोलकम्
कक्कोलकं कोशफलं कालीयकं तु जापकम् ६४६
-wordlist-
लवङ्ग (क्ली), देवकुसुम (क्ली), श्रीसंज्ञ (क्ली), कोलक (क्ली), कक्कोलक (क्ली), कोशफल (क्ली), कालीयक (क्ली), जापक (क्ली)
Mahabharata
English
Kālīyaka, a serpent. § 47 (Sarpanāmak.): I, 35, 1555 (enumeration).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कालीयकं,
क्ली,
(कालीय + स्वार्थे कन् कालीयमिवकायति वा कै + कः ।) कालिया इति ख्यातंपीतवर्णसुगन्धिकाष्ठम् इत्यमरटीकासारसुन्दरी
(यथा, महाभारते ५१ १० ।“चन्दनागुरुकाष्ठानां भारान् कालीयकस्य ।चर्म्मरत्नमुवर्णानां गन्धानाञ्चैव राशयः”
)तत्पर्य्यायः जायकं कालानुसार्य्यं इत्यमरः ।२ १२६
जावकम् इति टीकासर्व्वस्वम्
कालेयम् वर्णकम् कान्तिदायकम् इतिभरतधृतव्याडिः
राजनिर्घण्टोक्तगुणपर्य्यायौ पी-तचन्दनशब्दे द्रष्टव्यौ
कृष्णचन्दनम् तत्पर्य्यायः ।कालीयम् कालिकम् हरिप्रियम् इतिशन्दचन्द्रिका
दारुहरिद्रा इति राजनिर्घण्टः
(अस्य व्यवहारो यत्र तद्यथा, “सालसाराज-कर्णस्वदिरकदरकालस्कन्धक्रमुकभूर्जमेष शृङ्गीतिनिशचन्दनकुचन्दनशिंशपा शिरीषासनधवार्ज्जु-नतालशाकनक्तमालपूतीकाश्वकर्णागुरूणि काली-यकञ्चेति”
इति सुश्रुते सूत्रस्थाने ३८च्यध्यायः
)
कालीयकः,
पुं,
(कालीय + सज्ञायां स्वार्थे वा कन् ।)दारुहरिद्रा इति शब्दरत्नावली
(अस्य पर्य्यायायथा, --“दार्व्वी दारुहरिद्रा पर्ज्जन्यापर्ज्जनीति ।कटङ्कटेरी पीता भवेत् सैव पचम्पचा
सैवकालीयकः प्रोक्तस्तथा कालेयकोऽपि ।पीतद्रुश्च हरिद्रुश्च पीतदारुकपीतकम्”
इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कालीयक
न०
कालीयमिव कायति--कै--क कालानुसार्य्येसुगन्धिकाष्ठे (कलम्बक) अमरः
Capeller
German
कालीयक
m.
N. eines Schlangendämons
n.
wohlriechende Holzart.
Stchoupak
French
कालीयक-
nt. bois jaune et parfumé (bois de santal ?)
m.
n.
d'un
Nāga.