कालियदमन (kAliyadamana)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte Hindi
Hindiकालियदमनः
कालिय - दमनः -
कृष्ण के विशेषण
Shabdartha Kaustubha
Kannadaकालियदमन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಳಿಯ ಸರ್ಪವನ್ನು ದಂಡಿಸಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ
निष्पत्तिः - > दमु (उपशमे) + णिच् - "ल्युः" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > कालियं दमयति
कालियदमन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಳಿಯ ಸರ್ಪವನ್ನು ದಂಡಿಸುವುದು
निष्पत्तिः - > भावे "ल्युट्" (३-३-११५)
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
वाचस्पत्यम्
Sanskritकालियदमन कालियं दमयति दम--णिच्--ल्यु ।वासुदेवे कृष्णे तत्कथा भाग० १०, १६ अ० यथा“कालिन्द्यां कालियस्यासीध्रदः कश्चिद्विषाग्निना ।श्रप्यमाणपया, यस्मिन् पतन्त्युपरिगाः खगाः । विप्रुष्मता विषोदोर्म्मिमारुतेनाभिमर्शिताः । म्रियन्ते तीरगा यस्यप्राणिनः स्थिरजङ्गमाः । तं चण्डवेगविषवीर्य्यमवेक्ष्य-तेन कृष्णां नदीञ्च खलसंयमनावतारः । कृष्णः कदम्ब-मधिरुह्य ततोऽतितुङ्गादास्फोट्य गाढवसनोऽभ्यपतद्वि-षोदे । सर्पह्रदः पुरुषसारनिपातवेगसंक्षोभितोरगविषोच्छसिताम्बुराशिः । पर्य्यक् प्लुतोविषकषायितभीषणोर्म्मिर्द्धीमन्! धनुःशतमनन्तबलस्य किन्तत् । तस्मिन्ह्रदे विहरतो भुजदण्डघूर्ण्णवार्घोषमङ्ग! वरवारणबि-क्रमस्य । आश्रुत्य तत्स्वसदनाभिभवं निरीक्ष्य चक्षुःश्रवासमसरत्तदमृष्यमाणः । तं प्रेक्षणीयसुकुमारघनावदातंश्रीवत्सपीतवसनं स्मितसुन्दरास्यम् । क्रीडन्तमप्रतिभयंकमलोदराङ्घ्रिं संदश्य मर्म्मसु रुषा भुजगश्चखाद । तंनागभोगपरिपीतमदृष्टचेष्टमालोक्य तत्प्रियसखाः पशुपाभृशार्त्ताः । कृष्णेऽर्पितात्मसुहृदर्थकलत्रकामा दुःखा-नुशोकभयमूढधियोनिपेतुः । गावोवृषा वत्सतर्य्यः क्रन्द-मानाः सुदुःखिताः । कृष्णे न्यस्तेक्षणा भीतारुदन्त्यइव तस्थिरे” इत्थं गोपादीनामाकुलतामुपवर्ण्ण्य“इत्थं स्वगोकुलमनन्थगतिं निरीक्ष्य सस्त्रीकुमारमतिदुःस्वितमात्महेतोः । आज्ञाय मर्त्यपदवीमनुवर्त्त-मानः स्थित्वा मुहूर्त्तमुंदतिष्ठदुरङ्गबन्धात् । तंप्रथ्यमानवपुषा व्यथितात्मभोगस्त्यक्त्वोन्नमय्य कुपितःस्वफणान् भुजङ्गः । तस्थौ श्वसन् श्वसनरन्ध्रविषाम्बरीषस्तब्धेक्षणोन्मुखमुखोहरिमीक्षमाणः । तं जिह्वया द्विशि-खया परिलेलिहानं द्वे सृक्कणी अतिविषालकरा-लदृष्टिम् । क्रीडन्नमुं परिसक्षार यथा खगेन्द्रोबभ्रामसोऽप्यवसरम्प्रसमीक्षमाणः । एवं परिभ्रमहतौजससुन्नतां-समानम्य तत्पृथुशिरःस्वधिरूढ आद्यः । तन्मूर्द्धरत्न-निकरस्फुरणातिताम्रपादाम्बुजोऽखिलकलादिगुरुर्न्ननर्त्त ।तन्नर्त्तुमुद्यतमवेक्ष्य तदा तदीयगन्घर्व्वसिद्धमुनिचारणदेवबध्वः । प्रीत्या मृदङ्गपणवानकवाद्यगीतपुष्पोप-हारनुतिभिः सहसोपसेदुः । यद्यच्छिरो न नमतेऽङ्ग-शतैकशीर्ष्णस्तत्तन्ममर्द्द खलदण्डधरोऽङ्घ्रिपातैः ।क्षीणायुषोभ्रमत उल्वणमास्यतोऽसृङ्गस्तोवमन् परमक-श्मलमाप नागः । तस्याक्षिभिर्गरलमुद्वमतः शिरःसुयद्यत् समुन्नमति निश्वसतो रुषोच्चैः । नुत्यन् पदा तु नम-यन् दमयाम्बभूव पुष्पैः प्रपूजित इवेह पुमान् पुराणः”कालिमथनादयोऽप्यत्र भावे ल्युट् ६ त० । कालियस्य २ मर्द्दने
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.