कालवेला (kAlavelA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishSpoken Sanskrit
English कालवेला kAlavelA particular time of the day at which any religious act is improper
कालवेला kAlavelA time of Saturn
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishApte Hindi
Hindiकालवेला
काल - वेला -
"शनिकाल, अर्थात् दिन का विशिष्ट समय"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaकालवेला
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಾವ ಶುಭಕಾರ್ಯಕ್ಕೂ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ವೇಳೆ /ಭಾನು ಮೊದಲಾದ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಶನಿಯ ವೇಳೆ
व्युत्पत्तिः - > कालस्य वेला
L R Vaidya
Englishशब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकालवेला, (कालस्य वेला ।) क्रेयानर्हकालवि-शेषः । सा तु रव्यादिवारे कालस्य शनेस्तत्तद्-यामार्द्धरुपवेला । यथा । रवौ दिवा पञ्चमयामार्द्धंनक्त षष्ठयामार्द्धम् । सोमे दिवा द्वितीययामार्द्धंनक्तं चतुर्थयामार्द्धम् । कुजे दिवा षष्टयामार्द्धंनक्त्वं सप्तमयामार्द्धम् । वुधे दिवा तृतोय यामार्द्धंनक्तं सप्तमयामार्द्धम् ॥
गुरौ दिवा सप्तमयामार्द्धंनक्तं पञ्चमयामार्द्धम् । शुक्रे दिवा चतुर्थयामार्द्धंनक्तं तृतीययामार्द्धम् । शनौ दिवा प्रथमाष्टम-यामार्द्धं नक्तं तदेव । इति दीपिका ॥
लशाकं, (कालं कृष्णं शाकम् ।) स्वनामख्यात-शाकम् । नरचा इति हिन्दी भाषा । तत्पर्य्यायः ।नाडिकम् २ श्राद्धशाकम् ३ कालकम् ४ । अस्यगुणाः । सारकत्वम् । रुचिवायुबलकारित्वम् ।कफशोथरक्तपित्तनाशित्वम् । मेध्यत्वम् । हिम-त्वञ्च । इति भावप्रकाशः ॥
तिक्तपूतिका । कुलत्थ-शाकं इति केचित् । अस्य गुणाः । कटुत्वम् ।अग्निदीपनत्वम् । गुरुत्वम् । शोथनाशित्वञ्च ।इति राजवल्लभः ॥
(यथा च वाभटे सूत्रस्थाने ।६ अध्याये ।“वर्षाभ्वौ कालशाकञ्च सक्षारं कटुतिक्तकम् ।दीपनं भेदनं हन्ति गरशोफकफानिलान्” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritकालवेला स्त्री कालस्य शनेः वेला कालमेदः । रव्यादि-वारेषु दिवानिशोरर्द्धयामभेदे सच अर्द्ध्वयामाशब्दे ३७६ पृ०उक्तः तत्फलमाह वसिष्ठः “निधनं पहरार्द्धे तुनिःखत्वं यमघण्टके । कुलिक सर्व्वनाशः स्यात्रात्रावेते न दोषदाः” । ततश्चार्द्धयामरूपकालवेलायाःरात्रावपि सम्भवेन तस्य रात्रौ दोषाभावोक्तिः वार-विशेषविषया तदुक्तं ज्योतिर्निबन्धे “न वारदोषाः प्रभवन्तिरात्रौ देवेज्यदैत्येन्द्रदिवाकराणाम् । दिवा शशाङ्कार्कजभू-सुतानां सर्वत्र निन्द्यो बुधवारदोषः” । तस्याः सर्वदेशेवर्जनीयतामाह गर्गः “विन्ध्यस्योत्तरकूले तु यावदातुहि-नाचलम् । यमघण्ठकदोषोऽस्ति नान्यदेशे तु विद्यते ।मत्स्याङ्गमागधान्ध्रेषु यमघण्टस्तु दोषकृत् । काश्मीरेकुलिकं दुष्टमर्द्धयामस्तु सर्व्वतः” । विन्ध्योत्तरकूलाद्य-नन्तर्गतत्वात् मत्स्यादीनां पृथगुक्तिः ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.