धातुः: काल्
मूलधातुः: काल
धात्वर्थः: कालोपदेशे
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: कालयति-ते


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“काल उपदेशे”@} <a href="#foot_krm02">2</a> <a href="#foot_krm03">3</a> ‘वेल कालोपदेशे’ <a href="#foot_krm04">4</a> इत्यत्र ‘काल’ इति पृथग् धातुरिति आत्रेयादीनां पक्षः। </li> <li>तदवलम्ब्य रूपाणि लिख्यन्ते। </li> <li>‘उपयोगे’ इति मा। </li> <li>धा। </li> <li>वृत्तौ पाठः।]] कालकः-लिका, चिकालयिषकः-षिका;</li> <li> कालयिता-त्री, चिकालयिषिता-त्री;</li> <li> कालयन्-न्ती, चिकालयिषन्-न्ती;</li> <li> कालयिष्यन्-न्ती-ती, चिकालयिषिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> कालयमानः, चिकालयिषमाणः;</li> <li> कालयिष्यमाणः, चिकालयिषिष्यमाणः;</li> <li> काल्-कालौ-कालः;</li> <li> -- कालितम्-तः, चिकालयिषितः-तवान्;</li> <li> कालः, चिकालयिषुः;</li> <li> कालयितव्यम्, चिकालयिषितव्यम्;</li> <li> कालनीयम्, चिकालयिषणीयम्;</li> <li> कालयम्, चिकालयिष्यम्;</li> <li> ईषत्कालः-दुष्कालः-सुकालः;</li> <li> -- काल्यमानः, चिकालयिष्यमाणः;</li> <li> कालः, चिकालयिषः;</li> <li> कालयितुम्, चिकालयिषितुम्;</li> <li> कालना, चिकालयिषा;</li> <li> कालनम्, चिकालयिषणम्;</li> <li> कालयित्वा, चिकालयिषित्वा;</li> <li> संकाल्य, संचिकालयिष्य;</li> <li> कालम् २, कालयित्वा २, चिकालयिषम् २;</li> <li> चिकालयिषित्वा २। <a href="#foot_krm05">5</a></li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१८५)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१८८१। सक। सेट्। उभ। अदन्तः।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[[अ]</li> <li id="foot_krm04">04 => (चुरादिः-१८८१)</li> <li id="foot_krm05">05 => [पृष्ठम्०१८१+ २७]</li></ul>

काल (का꣡ल꣡ कालोपदेशे च इति पृथग्धातुरित्येके - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = कालनम्
अनीयर् = कालनीयः - कालनीया
ण्वुल् = कालकः - कालिका
तुमुँन् = कालयितुम्
तव्य = कालयितव्यः - कालयितव्या
तृच् = कालयिता - कालयित्री
क्त्वा = कालयित्वा
ल्यप् = प्रकाल्य
क्तवतुँ = कालितवान् - कालितवती
क्त = कालितः - कालिता
शतृँ = कालयन् - कालयन्ती
शानच् = कालयमानः - कालयमाना

कालपक्व auch so v.a. dem Tode verfallen, MBh. 7, 112, 71.


कालपक्व
वि* काल - पक्व -
"अपने समय पर पका हुआ, स्वतः स्फूर्त"

कालपक्व a. ripened by time.


कालपक्व kāla-pakva, pp. ripened by time;
 🞄-paryaya, m. course of time;
 -paryāya, m. 🞄id.;
 -pāśa, m. noose of the god of death;
 🞄-pāśika, m. hangman;
 -puruṣa, n. time 🞄personified;
 minion of the god of death;
 🞄-prabhu, m. lord of seasons, the moon;
 🞄-prāpta, pp. brought by time;
 -bhogin, m. 🞄black snake;
 -megha, m. black cloud.


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

काल—पक्व mfn. ripened or matured by time i.e. naturally (opposed to अग्नि-प्°), Mn. vi, 17 and 21; Yājñ. iii, 49


‘ripe for death’, destined to die, MBh. vii.


कालपक्व mfn. (-क्वः-क्वाः-क्वं) Spontaneously ripened.
 E. काल and पक्व matured.


<table><tr><td>कालपक्व</td><td>kAlapakva</td><td>adj.</td><td> ripe for death</td></tr><tr><td>कालपक्व</td><td>kAlapakva</td><td>adj.</td><td> destined to die</td></tr><tr><td>कालपक्व</td><td>kAlapakva</td><td>adj.</td><td> ripened or matured by time i.e. naturally</td></tr></table>

kAla-pakva {% a. %} ripened by time, i.e. spontaneously, M.vi.21, Yaj.iii.49.


कालपक्व
mfn. (-क्वः-क्वा-क्वं) Spontaneously ripened.
E. काल, and पक्व matured.


काल-पक्व (क्वः-क्वा-क्वं)
a. Ripened
naturally or spontaneously.


कालपक्व (kAlapakva)

शब्दसागरः

Capeller Eng

Yates

Spoken Sanskrit

Wilson

Monier Williams Cologne

Macdonell

Apte Hindi

L R Vaidya

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch