| YouTube Channel

कालनेमि (kAlanemi)

 
शब्दसागरः
English
कालनेमि
m.
 (-मिः)
1. A demon, the son of HIRANYAKASIPU.
2. A Rak-
shasa described in the Ramayana
Capeller Eng
English
कालनेमि
m.
N.
 of an Asura.
Yates
English
काल-नेमि (मिः) 2.
m.
 A demon.
Wilson
English
कालनेमि
m.
 (-मिः)
1 A demon, the son of HIRAṆYAKAŚIPU.
2 A Rākṣasa described in the Rāmāyaṇa.
Monier Williams Cologne
English
काल—नेमि
m.
 ‘felly of the wheel of time’,
N.
 of an Asura (slain by Kṛṣṇa, identified with Kaṃsa),
MBh.
Hariv.
&c.
N.
 of a Rakṣas,
R.
 vi, 82, 64
N.
 of a son of the Brāhman Yajña-soma,
Kathās.
 x, 7
Apte Hindi
Hindi
कालनेमिः
पुं*
 काल - नेमिः -
समय चक्र का घेरा
कालनेमिः
पुं*
 काल - नेमिः -
एक राक्षस जो रावण का चाचा था और जिसे हनुमान को मारने का काम सौंपा गया था
कालनेमिः
पुं*
 काल - नेमिः -
सौ हाथों वाला राक्षस जिसे विष्णु ने मारा था
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कालनेमि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸ /ರಾವಣನ ಸೋದರಮಾವ
व्युत्पत्तिः - > कालस्य मृत्योर्नेमिरिव
कालनेमि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಒಬ್ಬ ಮಗ
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मधुधेनुकचाणूरपूतनायमलार्जुनाः ॥ २१९ ॥
कालनेमिहयग्रीवशकटारिष्टकैटभाः ।
कंसः केशिमुरौ साल्वमैन्दद्विविदराहवः ॥ २२० ॥
हिरण्यकशिपुर्वाणः कालियो नरको बलिः ।
शिशुपालश्चास्य वध्या वैनतेयस्तु वाहनम् ॥ २२१ ॥
-wordlist-
विष्णुवध्य (पुं), मधु (पुं), धेनुक (पुं), चाणूर (पुं), पूतना (स्त्री), यमल (पुं), अर्जुन (पुं), कालनेमि (पुं), हयग्रीव (पुं), शकट (पुं), अरिष्ट (पुं), कैटभ (पुं), कंस (पुं), केशिन् (पुं), मुर (पुं), साल्व (पुं), मैन्द (पुं), द्विविद (पुं), राहु (पुं), हिरण्यकशिपु (पुं), बाण (पुं), कालिय (पुं), नरक (पुं), बलि (पुं), शिशुपाल (पुं), विष्णुवाहन (क्ली), वैनतेय (पुं)
Mahabharata
English
Kālanemi, an Asura. § 130 (Aṃśāvat.): I, 67, 2703 (Dānavānāṃ mahābalaḥ, incarnate as Kaṃsa).
पुराणम्
English
कालनेमि १ / KĀLANEMI I. A great asura. In later years he was born as kaṁsa, the son of ugrasena. (See under kaṁsa).
कालनेमि २ / KĀLANEMI II. A brahmin from mālava. His father was called yajñasena. (kathāsaritsāgara, Kathāmukhalambaka).
कालनेमि ३ / KĀLANEMI III. A rākṣasa. During the RāmaRāvaṇa war, when lakṣmaṇa swooned, hanūmān started for droṇa mountain for medicine. rāvaṇa deputed kālanemi to obstruct the path of hanūmān. Well acquainted with the trickeries of the Rākṣasas hanūmān killed kālanemi who appeared before him disguised as a sage. (Adhyātma rāmāyaṇa, yuddha Kāṇḍa, Canto 67).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कालनेमिः,
पुं,
 (कालम्य मृत्योः नेमिरिव चक्रवत् ।)स्वनामख्यातराक्षसः । स च लङ्कापते रावणस्यमातुलः । यथा, --“कालनेमिं दुराधर्षं रक्षःपरमदुर्जयम् ।चतुरास्यं चतुर्हस्तमष्टनेत्रं भयावहम्” ॥
इति गोः रामायणे ६ । ८२ । ६४ ॥
दैत्यविशेषः ।यथा, -- श्रीभागवते ।“आत्मानमिह संजातं जानन् प्राम्विष्णुना हतम् ।महासुरं कालनेमिं यदुभिः स व्यरुध्यत” ॥
स तु हिरण्यकशिपुपुत्त्रः । इति हरिवंशः ॥
(कालचक्रम् ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कालनेमि
पु०
 कालस्य मृत्योर्नेमिः स्तम्भ इव । दानवभेदेतदुत्पत्त्यादिकथा हरि० ४७० यथा-“पूर्व्वदेवभयं श्रुत्वा मारुताऽग्निकृतं महत् । काल-नेमिरिति ख्यातो दानवः प्रत्थदृश्यत । भास्काराकार-मुकुटः शिञ्जिताङ्गदभूषणः । मन्दराचलसङ्काशो महा-राजतसंवृतः । शतप्रहरणोदग्रः शतबाहुः शताननः ।शतशीर्षः स्थितः श्रोमान् शतशृङ्ग इवाचलः । कक्षेमहति संवृद्धो निदाव इव पावकः । धूम्रकेशो हरिच्श्मश्रुर्द्दंष्ट्रालौष्ठपुटाननः । त्रैलोक्यान्तरविस्तारी नाम-यन् वपुषा क्षितिम् । बहुनिस्तुलयन् व्योम क्षिपन्पद्भ्यां महीघरान् । ईरयन् मुहनिःश्वासैर्वृष्टिभाजोबला-हकान् । तिर्य्यगायतरक्ताक्षं मन्दरोदग्रवर्चसम् । दिध-क्षन्तमिवायान्तं सर्व्वान् देवगणान्मृधे । तर्जयन्तंसुरगणान् छादयन्तं दिशोदश । संवर्त्तकाले तृषितंदृप्तं मृत्युमिवोत्थितम् । सुतलेनोच्छ्रायवता विपुलाङ्गुलिपर्व्वणा । माल्याभरणपूर्ण्णेन किञ्चिच्चलितवर्ष्मणा ।उच्छ्रितेनाग्रहस्तेन दक्षिणेन वपुष्मता । दानवान् देव-निहतानुत्तिष्ठध्वमिति ब्रुवन् । समरे कालनेमिं तंद्विषतां कालनेमिनम् । वीक्षन्ते स्म सुराः सर्व्वे भयविक्लवलोचनाः । तं वीक्षन्ति स्म भूतानि क्रमन्तं कालनेमिनम्त्रिविक्रमं विक्रमन्तं नारायणमिवाप्रम् । सोच्छ्रयन्प्रथापादं मारुताघूर्णिताम्बरः । प्राक्रामदसुरोयुद्धे त्रासयसर्व्वदेवताः । स मयेनासुरेन्द्रेण परिष्वक्तः क्रमन्रणेकालनेमिर्बभौ दैत्यः सविष्णुरिव मन्दरः । अथ विव्यथिरे देवाः सर्व्वे सेन्द्रपुरोगमाः । दृष्ट्वा कालमिवायान्तकालनेमिं भयावहम् ।”तत्स्तत्पराक्रममुक्त्वा ४९ अ० “तमप्रतिमकर्म्माणंसमानं सूर्य्यवर्चसा । चक्रमुद्यम्य समरे क्रीधदीप्तोगदाधरः । स मुष्णन् दानवं तेजः समरे स्वेन तेजसा ।विच्छेद बाहुं चक्रेण श्रीधरः कालनेमिनः । तच्च तक्त्रशतं घोरं साग्निचूर्ण्णाट्टहासि वै । तस्य दैत्यस्य चक्रेणप्रममाथ बलाद्धरिः” इत्यनेन हरिणा तस्य बधकथोक्ता ।“कालनेमिबधात्प्रीतस्तुराषद्धिव शाङ्र्गिणम्” रघुः का-लनेनिबधे युद्धे युद्धे त्रिपुरधातने” दुर्गार्चापद्धतिः ।
Capeller
German
कालनेमि
m.
 N. eines Asura.
Burnouf
French
कालनेमि कालनेमि
m.
 np. d'un ennemi de Kṛṣṇa.
कालनेमिरिपु et कालनेमिहन्
m.
 le meurtrier de
कालनेमि, c-à-d. Kṛṣṇa ou Viṣṇu incarné dans Kṛṣṇa.