| YouTube Channel

कालकेय (kAlakeya)

 
Monier Williams Cologne
English
कालकेय
m.
 (a metron.
fr.
 कालका),
N.
 of an Asura,
Hariv.
 2286
कालकेय
m.
pl.
N.
 of a Dānava race,
MBh.
Hariv.
R.
 vii, 12, 2.
Monier Williams 1872
English
कालकेय, अस्, m. (a metronymic fr. कालका), N. of
an Asura
(आस्), m. pl., N. of a Dānava family
[cf.
कालकञ्ज, कालकाञ्ज, 1. कालेय।]
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कालकेय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಾನವರ ಒಂದು ಗುಂಪು
निष्पत्तिः - > "ढक्" (४-१-१२०)
व्युत्पत्तिः - > कालकाया अप्त्यम्
प्रयोगाः - > "हिरण्यपुरमित्येवं ख्यायते नगरं महत् । रक्षितं कालकेयैश्च पौलोमैश्च महासुरैः ॥"
उल्लेखाः - > भा० वन० १७३-१३
Mahabharata
English
Kālakeya, pl. (ºāḥ), a tribe of Asuras. § 4 (Anukram.): I, 1, †162.--§ 11 (Parvasaṅgr.): I, 2, 460).--§ 97 (Aṃśāvat.): I, 63, 2543 (the offspring of Kālā, four are enumerated).-§ 264 (Sabhākriyāp.): II, 4, 118 (yathāsurān Kºān devo Vajradharaḥ, sc. kampayām āsa).--§ 364 (Agastyop.): III, 100, 8691, (followed Vṛtra)
101, 8715 (do.).--§ 445 (Nivātakavacayuddhap.): III, 173, 12207, 12209 (in Hiraṇyapura, cf. Kālakañja, pl.).--§ 570 (Sainyaniryāṇap.): V, 158, 5379 (Dānavaiḥ, had been vanquished by Arjuna, cf. § 445).-§ 593 (Abhimanyuvadhap.): VII, 51, 1997 (had been slain by Arjuna).--§ 599 (Jayadrathavadhap.): VII, 128, 5260 (ºsahasrāṇi caturdaśa, do.).--§ 608 (Karṇap.): VIII, 79, †4054 (had been slain by Arjuna), †4056 (sa-Kºān Asurān, do.)
89, †4561 (pūrvaṃ devair ajitaṃ Kºaiḥ, sc. Arjuna). --§ 778b (Saṃvartta-Maruttīya): XIV, 9, 248 (pravrājayeyaṃ Kºān pṛthivyāṃ, says Indra). Cf. Kālakañja, pl.
पुराणम्
English
कालकेयस् / KĀLAKEYA(S). (KĀLAKHAÑJAS).1) Birth. The Asuras who were born to kālā (kālikā) by kaśyapa prajāpati, the son of marīci and Brahmā's grandson.2) General. “Kālakeya” is not the proper name of a particular asura. The sons of kālā (kālikā) are all collectively called kālakeyas. They number about 60, 000. Sometimes they fought under the leadership of vṛtrāsura and at other times under other asura leaders.3) agastya and the kālakeyas. Once the kālakeyas started a campaign of hatred against Brāhmaṇas. At nightfall they used to enter brāhmaṇa premises and commit murders, disturb their yāgas, etc. The Brāhmaṇas complained to the sage agastya. agastya set out to capture the kālakeyas, who were alarmed and hid themselves in the ocean. agastya dried up the ocean by drinking it. But some of the kālakeyas escaped and fled to pātāla. (M.B. Vana Parva, Chapter 101). 4) arjuna and the kālakeyas. The headquarters of the Asuras was Hiraṇyapura, situated near Devaloka. Once they allied themselves with thousands of other Asuras called “Nivātakavacas” and launched an attack on Devaloka. indra sent his charioteer mātali and brought arjuna to Devaloka. arjuna defeated the nivātakavacas and kālakeyas in battle. A large number of kālakeyas were killed in the battle. (M.B. Vana Parva Chapters 172-175).
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कालकेय
पु०
 कालकायाः अपत्यम् ढक् । दानवभेदे तत्कथायथा “पुरा कृतयुगे घोरा दानवा युद्धदुर्मदाः । कालकेयाइति ख्याता गणाः परमदारुणाः” इति भा० व० १०१ अ०इत्युपक्रम्य प्रधानभूतस्य वृत्तस्य बधे तेषां समुद्रदुर्गाश्रयणंरात्रौ च नानामुन्याश्रमहिंसा दिवा पुनः समुद्रप्रवेशोवर्णितः पश्चात् विष्णोरादेशेनागस्त्यमुनिना तेषां समुद्ररूपस्यदुर्गस्य शोषणे कृते देवैस्ते नाशितास्तदवशिष्टाश्च “कालेकेयायेकेचित् हिरण्यपुरवासिनस्ते अर्ज्जुनेन निहताः इत्युक्तम्हरिवं० १०३ अ० यथा “चतुर्द्दश शतान्यन्यान् हिरण्यपुर-वासिनः” इत्युपक्रम्य १०५ अ० तत्रैव “मरीचिर्जनयासासमहता तपसान्वितः । पौलोमान् कालकेयांश्च दानवास्तेमहाबलाः । अबध्यादेवतानाञ्च हिरण्यपुरवासिनः ।कृताः पितामहेनाजौ निहताः सव्यसाचिना” । कालायाअपत्यम् ढक् । कालेयोऽप्यत्र उदा० तत्रैव ।