कालकेतु (kAlaketu)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
पुराणम्
Englishकालकेतु / KĀLAKETU. A renowned asura Emperor who was the son of danu, the wife of kaśyapa. Once he abducted ekāvalī, the wife of ekavīra and went to pātāla (underworld). ekavīra fought a fierce battle with kālaketu and recovered ekāvalī. (See under ekavīra).
वाचस्पत्यम्
Sanskritकालकेतुः “अथदक्षयज्ञे रुद्रक्रोधोद्भवः कालकेतु स्त्रीणि वर्ष-शतानि नव च मासान् प्रोष्य उदयते । पूर्व्वेण वै-श्वानरमार्गे इत्यमृतमयस्य मणिकेतोश्चारान्ते श्यावरूक्षंताम्रारुणां शूलाकारसदृशीं शिखां कृत्वा नभसस्त्रिभा-गचारी स शस्त्रभयरोगदुर्भिक्षावृष्टिमरकैः यावन्मासान्दृश्यते तावद्वर्षाणि त्रिभागशेषां प्रजां कृत्वा शारदधा-न्यस्याढकमर्द्धें कृत्वा चास्तं ब्रजति” परा० । तथा च वृद्ध-गर्गः “ज्येष्ठा मूलमनुराधा या वीथी संप्रकीर्त्तिता ।ताञ्च वीथीं समारुह्य केतुश्चेत् क्रीडते भृशम् । दक्षि-णाभिनतां कृत्वा शिखां घोरां भयङ्कराम् । शूलाग्रस-दृशीं तीक्ष्णां श्यावताम्रारुणप्रभाम् । पूर्व्वेण उदितश्चैव नक्षत्राण्युपधूपयेत् । घोरं प्रजासूत्सृजति फलंमासे त्रयोदशे । त्रिभागं नभसो नत्वा ततो गच्छत्यद-र्शनम् । यावतो दिवसांस्तिष्ठेत् तावद्गर्षाणि तद्भयम् ।शस्त्राग्निभयरोगैश्च दुर्भिक्षमरकैर्हताः । षूर्णमानाःप्रजाः सर्व्वा विद्रवन्ति दिशो दश” ।चलकेतुः “अथ पैतामहश्चलकेतुः पञ्चदशवर्षशतं प्रोष्य उदितःपश्चिमेनाङ्गुलिपर्व्वमात्रां शिखां दक्षिणाभिनतां कृत्वाकालकेतोश्चारान्ते नभसस्त्रिभागमनुचरन् यथा यथो-त्तरां व्रजति तथा तथा शूलाग्राकारां शिखां दर्शयन्ब्राह्मं नक्षत्रमुपसृत्य मनाक् ध्रुवं व्रजन् राशिं सप्तषींन्संस्पृश्य नभसोऽर्द्धमात्रं दक्षिणमनु परिक्रम्य अस्तंब्रजति । स स्वर्गे दारुणकर्म्मा स्वर्गप्राप्तित्वादेववक्रास्तमभिनिहन्ति लोकमपि च । भूमिं कम्पयित्वादश मासान् मध्यदेशे भूयिष्ठं जनपदमवशेपं कुरुते ।तेष्वपि च क्वचित् क्वचित् शस्त्रदुर्भिक्षमरकव्याधिभयैःक्लिष्णात्यष्टादशमासानिति” परा० तथा गर्गः ।“क्षुच्छस्त्रमरकव्याधिभयैः संपीडयेत् प्रजाः । मासान्दश तथाष्टौ च चलकेतुः सुदारुणः” ।उद्दालकश्वेतकेतुः गृहकेतुश्च “अथोद्दालकः श्वेतकेतुर्द्दशी-त्तरं वर्षशतं प्रोष्य भद्रकेतोश्चारान्ते पूर्व्वस्यां दक्षिणा-भिनतशिखोऽर्द्धरात्रकाले दृश्यस्तेनैव सह द्वितीयः कःप्रजापतिपुत्त्रः पश्चिमकेन गृहकेतुर्यूपसंस्थायीयुगपद्दृश्येत । ततस्तावुभौ सप्तरात्रदृश्यौ दशवर्षाणिप्रजाः पीडयेते । कः प्रजापतिपुत्त्रो यद्यधिकंदृश्यते तदा । दारुणतरं प्रजानां शस्त्रकोपंकुर्य्यात् । तथैव स्नेहवर्णयुक्तौ क्षेमारोग्यसुभिक्षदौभवतः” परा० ।
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.