| YouTube Channel

कालकूटः (kAlakUTaH)

 
Apte Hindi
Hindi
कालकूटः
पुं*
काल - कूटः -
हलाहल विष
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
हलाहलम्, हलाहलः, कालकूटः, सिन्धुविषः
noun
समुद्रमन्थनात् प्राप्तं विषम्।
"विश्वकल्याणार्थे शिवेन हलाहलं पीतम्।"
Synonyms:
विषम्, गरम्, गरः, गरलम्, गरदम्, भूगरम्, जीवनाघातम्, जङ्गुलम्, जाङ्गुलम्, हलागलम्, हलाहलः, हालाहालम्, पालहलम्, हलहलम्, हाहलम्, हाहलः, कालकूटम्, कालकूटः, कलाकुलम्, काकोलम्, काकोलः, सौराष्ट्रिकम्, दारदः, प्रदीपनः, ब्रह्मपुत्रः, शौक्तिकेयः, वत्सनाभः, धूलकम्, निदः, क्ष्येडः
noun
सः पदार्थः यस्य प्राशनेन जीवः व्याकुलो भवति म्रियते वा।
"समुद्रमन्थनात् प्राप्तं विषं शिवेन पीतम्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कालकूटः, पुं
क्ली,
(कालस्य मृत्योः कूटः छद्मदूतइव ।) स्थावरविषभेदः इत्यमरः
१० ।(यथा भागवते २३ ।“अहो वकी यं स्तनकालकूटंजिघांसयाऽपाययदप्यसाध्वी”
अस्य स्वरूपं यथा, --“देवासुररणे देवैर्हतस्य पृथुमालिनः ।दैत्यस्य रुधिराज्जातस्तरुरश्वत्थसन्निभः
निर्य्यासः कालकूटोऽस्य मुनिभिः परिकीर्त्तितःसो हि क्षेत्रे शृङ्गवेरे कोङ्कणे मलये भवेत्”
इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे भागे शोधन-मारणाधिकारे
*
देशविशेषः यथा, महाभारते २० २६ ।“कुरुभ्यः प्रस्थितास्ते तु मध्येन कुरुजाङ्गलम् ।रम्यं पद्मसरो गत्वा कालकूटमतीत्य च”
)