| YouTube Channel

कार्षापणः (kArSApaNaH)

 
Apte
English
कार्षापणः [kārṣāpaṇḥ] णम् [ṇam], णम् (or पणकः) A coin or weight of different values
पुराकल्प एतदासीत् षोडश माषाः कार्षापणं Mbh. on
P.
 I.2.64. कार्षापणं तु विज्ञेयस्ताम्रिकः कार्षिकः पणः
Ms.*
 9.136, 336
9.282. (= कर्ष). न हि काकिन्यां नष्टायां तदन्वेषणं कार्षापणेन क्रियते ŚB. on MS.* 4.3.39. -णम् Money, gold and silver.
Apte 1890
English
कार्षापणः,
णं (or
पणकः) A coin or weight of different values
Ms. 8. 136, 336
9. 282. (= कर्ष).
णं Money.
Apte Hindi
Hindi
कार्षापणः
पुं*
 - "कर्ष् - अण् = कार्षः, आ - पण् - घञ् =, कार्षस्य आपणः"
भिन्न भिन्न मूल्य का सिक्का य बट्टा
कार्षापणः
पुं*
 - "कर्ष् - अण् = कार्षम्, आ - पण् - घञ् =, कार्षस्य आपणम्"
भिन्न भिन्न मूल्य का सिक्का य बट्टा
Sanskrit Tibetan
Tibetan
kar sha pa na mgron bu stong drug brgya'i rin
कार्षापणः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कार्षापणः, पुं
क्ली,
 (कर्षस्यायं “तस्येदम्” । ४ । ३ । १२० ।इत्यण् । नित्यं पणः परिमाणे इत्यप् गोचर-सञ्चरेति घो वा कार्षस्य कार्षेण वा आपणःव्यवहारो यत्र । यद्वा कर्षस्येदं स्वार्थे वा अण्तेन आपण्यते । आ + पण कर्म्मणि घः ।) का-र्षिकः । षोडशपणः । इति मेदिनी ॥
रूप्यकर्ष-कृतव्यवहारद्रव्यम् । लोके तु तन्मूल्ये षोडश-पणसमुदाये कार्षापणस्योपचारेण प्रवृत्तिः । तथाहि शास्त्रीयो रजतमाषो द्विकृष्णलः । द्वे कृष्णलेसमधृते विज्ञेयो रूप्यमाषकः । इति मनुः ॥
आद्ये कृतयुगे रजतकृष्णलयोर्द्दशगण्डा मूल्य-मिति द्वात्रिंशता कृष्णलाभी रजतकर्षस्य षो-डशपणा एव मूल्यम् । पुराणशब्दश्चात्र कार्षिकंपुराणञ्च कार्षापण इति वोपालितः । इत्यमर-टीकायां भरतः ॥
(यथा, मनुः । ८ । १३६ ।“कार्षापणस्तु विज्ञेयस्ताम्रिकः कार्षिकः पणः” ॥
)